تبلیغات
چشم انتظار

چشم انتظار
جزیره خضراء
نظر سنجی
لطفا نظربدید






ائمه اركان زمین هستند

بَابُ أَنّ الْأَئِمّةَ هُمْ أَرْكَانُ الْأَرْضِ‏

1- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ وَ مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ جَمِیعاً عَنْ مُحَمّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضّلِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ مَا جَاءَ بِهِ عَلِیّ‏ٌ ع آخُذُ بِهِ وَ مَا نَهَى عَنْهُ أَنْتَهِی عَنْهُ جَرَى لَهُ مِنَ الْفَضْلِ مِثْلُ مَا جَرَى لِمُحَمّدٍ ص وَ لِمُحَمّدٍ ص الْفَضْلُ عَلَى جَمِیعِ مَنْ خَلَقَ اللّهُ عَزّ وَ جَلّ الْمُتَعَقّبُ عَلَیْهِ فِی شَیْ‏ءٍ مِنْ أَحْكَامِهِ كَالْمُتَعَقّبِ عَلَى اللّهِ وَ عَلَى رَسُولِهِ وَ الرّادّ عَلَیْهِ فِی صَغِیرَةٍ أَوْ كَبِیرَةٍ عَلَى حَدّ الشّرْكِ بِاللّهِ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع بَابَ اللّهِ الّذِی لَا یُؤْتَى إِلّا مِنْهُ وَ سَبِیلَهُ الّذِی مَنْ سَلَكَ بِغَیْرِهِ هَلَكَ وَ كَذَلِكَ یَجْرِی الْأَئِمّةُ الْهُدَى وَاحِداً بَعْدَ وَاحِدٍ جَعَلَهُمُ اللّهُ أَرْكَانَ الْأَرْضِ أَنْ تَمِیدَ بِأَهْلِهَا وَ حُجّتَهُ الْبَالِغَةَ عَلَى مَنْ فَوْقَ الْأَرْضِ وَ مَنْ تَحْتَ الثّرَى وَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ص كَثِیراً مَا یَقُولُ أَنَا قَسِیمُ اللّهِ بَیْنَ الْجَنّةِ وَ النّارِ وَ أَنَا الْفَارُوقُ الْأَكْبَرُ وَ أَنَا صَاحِبُ الْعَصَا وَ الْمِیسَمِ وَ لَقَدْ أَقَرّتْ لِی جَمِیعُ الْمَلَائِكَةِ وَ الرّوحُ وَ الرّسُلُ بِمِثْلِ مَا أَقَرّوا بِهِ لِمُحَمّدٍ ص وَ لَقَدْ حُمِلْتُ عَلَى مِثْلِ حَمُولَتِهِ وَ هِیَ حَمُولَةُ الرّبّ وَ إِنّ رَسُولَ اللّهِ ص یُدْعَى فَیُكْسَى وَ أُدْعَى فَأُكْسَى وَ یُسْتَنْطَقُ وَ أُسْتَنْطَقُ فَأَنْطِقُ عَلَى حَدّ مَنْطِقِهِ وَ لَقَدْ أُعْطِیتُ خِصَالًا مَا سَبَقَنِی إِلَیْهَا أَحَدٌ قَبْلِی عُلّمْتُ الْمَنَایَا وَ الْبَلَایَا وَ الْأَنْسَابَ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ فَلَمْ یَفُتْنِی مَا سَبَقَنِی وَ لَمْ یَعْزُبْ عَنّی مَا غَابَ عَنّی أُبَشّرُ بِإِذْنِ اللّهِ وَ أُؤَدّی عَنْهُ كُلّ ذَلِكَ مِنَ اللّهِ مَكّنَنِی فِیهِ بِعِلْمِهِ الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ الْأَشْعَرِیّ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ جُمْهُورٍ الْعَمّیّ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ حَدّثَنَا الْمُفَضّلُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ ثُمّ ذَكَرَ الْحَدِیثَ الْأَوّلَ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 280 روایة: 1
1- امام صادق علیه السلام فرمود: آنچه على علیه السلام آورده انجام مى‏دهم و از آنچه نهى فرموده باز مى‏ایستم، براى او همان فضیلت آمده كه براى محمد(ص) آمده و محمد(ص) را بر تمام مخلوق خداى عزوجل فضیلت است، خرده‏گیر بر حكمى كه على آورده مانند خرده‏گیر بر خدا و رسولش باشد و كسى كه در موضوعى كوچك یا بزرگ على را رد كند در مرز شرك بخداست، امیرالمؤمنین علیه السلام باب منحصر بفرد خداشناسى است و راه بسوى خداست، هر كه جز آن پوید هلاك شود و این امتیازات همچنین براى ائمه هدى یكى پس از دیگرى جاریست. خدا ایشان را اركان زمین قرار داده تا اهلش را نجنباند (اختلال نظام و سر گردانى عمومى پیش نیاید) و حجت رساى خویش ساخت براى مردم روى زمین و زیر خاك (مردگان یا ساكنان آن روى زمین) خود امیرالمؤمنین علیه السلام صلوات الله علیه بسیار مى‏فرمود: من از طرف خدا قسمت كننده بهشت و دوزخم (میان آن دو مكان ایستاده موالیانم را ببهشت و دشمنانم را بدوزخ راهنمائى مى‏كنم) و من بزرگترین فرق گذارم (میان حق و باطل یا میان بهشتى و دوزخى) و من صاحب عصا و میسمم، تمام ملائكه و روح القدس و پیمبران بفضیلت من اقرار نمودند چنانكه بفضیلت محمد(ص) اقرار كردند. مرا بر مسندى مانند مسند او نشانیده‏اند و آن مسند (هدایت و خلافت) خدائى‏ست (مركوب من در قیامت همان مركوب پیغمبر و از جانب خداست رسولخدا(ص) (در قیامت) خوانده شود و جامه در بر شود من هم خوانده شوم و جامه در بر شوم، او باز پرسى شود و من هم بازپرسى شوم و طبق گفته او سخن گویم، بمن خصلتهائى عطا شده كه هیچكس نسبت به آنها بر من پیشى نگرفته است: مرگ مردم و بلاها و نژادها و فصل‏الخطاب (قرآن یا تشخیص حق از باطل) را مى‏دانم، آنچه پیش از من بوده از دستم نرفته و آنچه نزدم حاضر نیست (از امور آینده) بر من پوشیده نیست، باجازه خدا بشارت مى‏دهم و از جانب او اداى وظیفه مى‏كنم، همه اینها از طرف خداست كه او بعلم خود مرا نسبت به آنها توانا ساخته است.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: ائمه اركان زمین هستند،
[ یکشنبه 30 مهر 1391 ] [ 11:33 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

در اینكه ائمه علیه السلام نور خداى عزوجل باشند

بَابُ أَنّ الْأَئِمّةَ ع نُورُ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ‏

1- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ عَلِیّ بْنِ مِرْدَاسٍ قَالَ حَدّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ یَحْیَى وَ الْحَسَنُ بْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی أَیّوبَ عَنْ أَبِی خَالِدٍ الْكَابُلِیّ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ قَوْلِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ فَ‏آمِنُوا بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النّورِ الّذِی أَنْزَلْنا فَقَالَ یَا أَبَا خَالِدٍ النّورُ وَ اللّهِ الْأَئِمّةُ مِنْ آلِ مُحَمّدٍ ص إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ هُمْ وَ اللّهِ نُورُ اللّهِ الّذِی أَنْزَلَ وَ هُمْ وَ اللّهِ نُورُ اللّهِ فِی السّمَاوَاتِ وَ فِی الْأَرْضِ وَ اللّهِ یَا أَبَا خَالِدٍ لَنُورُ الْإِمَامِ فِی قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ أَنْوَرُ مِنَ الشّمْسِ الْمُضِیئَةِ بِالنّهَارِ وَ هُمْ وَ اللّهِ یُنَوّرُونَ قُلُوبَ الْمُؤْمِنِینَ وَ یَحْجُبُ اللّهُ عَزّ وَ جَلّ نُورَهُمْ عَمّنْ یَشَاءُ فَتُظْلَمُ قُلُوبُهُمْ وَ اللّهِ یَا أَبَا خَالِدٍ لَا یُحِبّنَا عَبْدٌ وَ یَتَوَلّانَا حَتّى یُطَهّرَ اللّهُ قَلْبَهُ وَ لَا یُطَهّرُ اللّهُ قَلْبَ عَبْدٍ حَتّى یُسَلّمَ لَنَا وَ یَكُونَ سِلْماً لَنَا فَإِذَا كَانَ سِلْماً لَنَا سَلّمَهُ اللّهُ مِنْ شَدِیدِ الْحِسَابِ وَ آمَنَهُ مِنْ فَزَعِ یَوْمِ الْقِیَامَةِ الْأَكْبَرِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 276 روایة: 1
ابو خالد كابلى گوید از امام باقر علیه السلام پرسیدم تفسیر قول خداى عزوجل را (8 سوره 64) (بخدا و رسولش و نورى كه فرستاده‏ایم ایمان آورید) فرمود: اى ابا خالد بخدا سوگند كه مقصود از نور ائمه از آل محمد(ص) باشند تا روز قیامت، بخدا كه ایشانند همان نور خدا كه فرو فرستاده، بخدا كه ایشانند نور خدا در آسمانها و زمین، بخدا اى ابا خالد، نور امام در دل مؤمنین از نور خورشید تابان در روز، روشن‏تر است، بخدا كه ائمه دلهاى مؤمنین را منور سازند و خدا از هر كس خواهد نور ایشان را پنهان دارد، پس دل آنها تاریك گردد، بخدا اى ابا خالد بنده‏اى ما را دوست ندارد و از ما پیروى نكند تا اینكه خدا قلبش را پاكیزه كرده باشد و خدا قلب بنده‏اى را پاكیزه نكند تا اینكه با ما خالص شده باشد و آشتى كرده باشد (یك رنگ شده باشد و سازگار) و چون با ما سازش كرد خدا از حساب سخت نگاهش دارد و از هراس بزرگ روز قیامت ایمنش سازد.

2- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع فِی قَوْلِ اللّهِ تَعَالَى الّذِینَ یَتّبِعُونَ الرّسُولَ النّبِیّ الْأُمّیّ الّذِی یَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ فِی التّوْراةِ وَ الْإِنْجِیلِ یَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ یُحِلّ لَهُمُ الطّیّباتِ وَ یُحَرّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبائِثَ إِلَى قَوْلِهِ وَ اتّبَعُوا النّورَ الّذِی أُنْزِلَ مَعَهُ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ قَالَ النّورُ فِی هَذَا الْمَوْضِعِ عَلِیّ‏ٌ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْأَئِمّةُ ع‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 277 روایة: 2
امام صادق علیه السلام راجع بقول خداى تعالى (157 سوره 7) (كسانى كه پیروى مى‏كنند از رسول و پیغمبرى كه درس ناخوانده است و اوصافش را در توراة و انجیل نزدشان نوشته مى‏یابند، ایشان را بكار نیك وا مى‏دارد و از كار زشت نهى مى‏كند و پاكیزه‏ها را براى ایشان حلال و پلیدى‏ها را بر ایشان حرام مى‏سازدتا آنجا كه فرماید و پیروى كنند از نورى كه با او نازل شده، تنها ایشان رستگارند) فرمود مقصود از نور در اینجا (على) امیرمؤمنان و ائمه علیه ا



طبقه بندی: احادیث،
[ یکشنبه 30 مهر 1391 ] [ 11:32 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

وجوب اطاعت از ائمه‏

بَابُ فَرْضِ طَاعَةِ الْأَئِمّةِ ع‏

1- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ ذِرْوَةُ الْأَمْرِ وَ سَنَامُهُ وَ مِفْتَاحُهُ وَ بَابُ الْأَشْیَاءِ وَ رِضَا الرّحْمَنِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى الطّاعَةُ لِلْإِمَامِ بَعْدَ مَعْرِفَتِهِ ثُمّ قَالَ إِنّ اللّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى یَقُولُ مَنْ یُطِعِ الرّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللّهَ وَ مَنْ تَوَلّى فَما أَرْسَلْناكَ عَلَیْهِمْ حَفِیظاً
اصول كافى جلد 1 صفحه: 262 روایة: 1
امام باقر علیه السلام فرمود: بلندى و كوهان و كلید و در همه چیز و خرسندى خداى رحمان تبارك و تعالى اطاعت امامست بعد از معرفت او، سپس فرمود: خداى تبارك و تعالى مى‏فرماید: (83 سوره 4) (هر كه اطاعت پیغمبر نماید، اطاعت خدا كرده و هر كه رو گرداند (او را رها كن، زیرا) ما ترا نگهبان او نفرستاده‏ایم) .

2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ الْأَشْعَرِیّ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ الْوَشّاءِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِی الصّبّاحِ قَالَ أَشْهَدُ أَنّی سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ أَشْهَدُ أَنّ عَلِیّاً إِمَامٌ فَرَضَ اللّهُ طَاعَتَهُ وَ أَنّ الْحَسَنَ إِمَامٌ فَرَضَ اللّهُ طَاعَتَهُ وَ أَنّ الْحُسَیْنَ إِمَامٌ فَرَضَ اللّهُ طَاعَتَهُ وَ أَنّ عَلِیّ بْنَ الْحُسَیْنِ إِمَامٌ فَرَضَ اللّهُ طَاعَتَهُ وَ أَنّ مُحَمّدَ بْنَ عَلِیّ‏ٍ إِمَامٌ فَرَضَ اللّهُ طَاعَتَهُ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 263 روایة: 2
ابى الصباح گوید: گواهى دهم كه شنیدم امام صادق علیه السلام مى‏فرمود: گواهى دهم كه على امامیست كه خدا اطاعتش را واجب ساخته و حسن امامیست كه خدا اطاعتش را واجب ساخته و حسین امامى است كه خدا اطاعتش را واجب ساخته و على بن حسین امامیست كه خدا اطاعتش را واجب ساخته و محمدبن على امامى است كه خدا اطاعتش را واجب ساخته است.

3- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ قَالَ حَدّثَنَا حَمّادُ بْنُ عُثْمَانَ عَنْ بَشِیرٍ الْعَطّارِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ نَحْنُ قَوْمٌ فَرَضَ اللّهُ طَاعَتَنَا وَ أَنْتُمْ تَأْتَمّونَ بِمَنْ لَا یُعْذَرُ النّاسُ بِجَهَالَتِهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 263 روایة: 3
بشیر عطار گوید: شنیدم امام صادق علیه السلام مى‏فرمود: ما خانواده گروهى هستیم كه خدا اطاعت ما را واجب كرده و شما پیروى مى‏كنید از كسیكه مردم بنادانى او معذور نیستند (پس اگر اهل سنت در قیامت گویند ما اهل بیت پیغمبر را نمى‏شناختیم تا از آنها پیروى كنیم، اگر مستضعف نباشند خدا معذورشان ندارد زیرا امامت ایشان براهین روشن دارد).

4- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ حَمّادِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی قَوْلِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ وَ آتَیْناهُمْ مُلْكاً عَظِیماً قَالَ الطّاعَةُ الْمَفْرُوضَةُ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 263 روایة 4
امام باقر علیه السلام در باره قول خداى عزوجل (54 سوره 4) (به آنها سلطنت بزرگى دادیم) فرمود مقصود اطاعت آنها كه بر مردم واجبست.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: وجوب اطاعت از ائمه‏،
[ یکشنبه 30 مهر 1391 ] [ 11:30 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

شناختن امام و مراجعه باو

بَابُ مَعْرِفَةِ الْإِمَامِ وَ الرّدّ إِلَیْهِ‏

1- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ الْوَشّاءِ قَالَ حَدّثَنَا مُحَمّدُ بْنُ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ قَالَ لِی أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنّمَا یَعْبُدُ اللّهَ مَنْ یَعْرِفُ اللّهَ فَأَمّا مَنْ لَا یَعْرِفُ اللّهَ فَإِنّمَا یَعْبُدُهُ هَكَذَا ضَلَالًا قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَمَا مَعْرِفَةُ اللّهِ قَالَ تَصْدِیقُ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ وَ تَصْدِیقُ رَسُولِهِ ص وَ مُوَالَاةُ عَلِیّ‏ٍ ع وَ الِائْتِمَامُ بِهِ وَ بِأَئِمّةِ الْهُدَى ع وَ الْبَرَاءَةُ إِلَى اللّهِ عَزّ وَ جَلّ مِنْ عَدُوّهِمْ هَكَذَا یُعْرَفُ اللّهُ عَزّ وَ جَلّ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 254 روایة: 1
ابوحمزة گوید: امام باقر علیه السلام بمن فرمود: همانا خدا را كسى پرستد كه او را بشناسد و اما كسى كه خدا را نشناسد او را اینگونه (مانند عامه از مردم) گمراهانه مى‏پرسد، عرض كردم قربانت گردم معرفت خدا چیست؟ فرمود: باور داشتن خداى عزوجل و باور داشتن پیغمبرش (ص) و دوست داشتن على علیه السلام و پیروى از او و از ائمه هدى علیهم السلام و بیزارى جستن بخداى عزوجل از دشمن ایشان، این چنین شناخته مى‏شود خداى عزوجل.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: شناختن امام و مراجعه باو،
[ یکشنبه 30 مهر 1391 ] [ 11:30 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

در اینكه زمین خالى از حجت نماند

بَابُ أَنّ الْأَرْضَ لَا تَخْلُو مِنْ حُجّةٍ

1- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْعَلَاءِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع تَكُونُ الْأَرْضُ لَیْسَ فِیهَا إِمَامٌ قَالَ لَا قُلْتُ یَكُونُ إِمَامَانِ قَالَ لَا إِلّا وَ أَحَدُهُمَا صَامِتٌ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه:251 روایة: 1
حسین بن ابى العلاء گوید: بامام صادق عرض كردم: ممكن است زمین باشد و امامى در آن نباشد؟ فرمود: نه، گفتم: دو امام در یك زمان مى‏شود؟ فرمود: نه مگر اینكه یكى از آنها خاموش باشد (و بوظائف امامت قیام نكند مانند حضرت حسین در زمان امام حسن علیهماالسلام).

2- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ یُونُسَ وَ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنّ الْأَرْضَ لَا تَخْلُو إِلّا وَ فِیهَا إِمَامٌ كَیْمَا إِنْ زَادَ الْمُؤْمِنُونَ شَیْئاً رَدّهُمْ وَ إِنْ نَقَصُوا شَیْئاً أَتَمّهُ لَهُمْ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 251 روایة: 2
امام صادق مى‏فرمود: همانا زمین در هیچ حالى از امام خالى نگردد براى آنكه اگر مؤمنین چیزى (در اصول یا فروع دین) افزودند آنها را برگرداند و اگر چیزى كم كردند براى آنها تكمیل كند.

3- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ عَلِیّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ رَبِیعِ بْنِ مُحَمّدٍ الْمُسْلِیّ عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ سُلَیْمَانَ الْعَامِرِیّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ مَا زَالَتِ الْأَرْضُ إِلّا وَ لِلّهِ فِیهَا الْحُجّةُ یُعَرّفُ الْحَلَالَ وَ الْحَرَامَ وَ یَدْعُو النّاسَ إِلَى سَبِیلِ اللّهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 251 روایة: 3
امام صادق علیه السلام فرمود: زمین از حالى بحالى نگردد جز آنكه براى خدا در آن حجتى باشد كه حلال و حرام را بمردم بفهماند و ایشان را براه خدا خواند.

4- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْعَلَاءِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قُلْتُ لَهُ تَبْقَى الْأَرْضُ بِغَیْرِ إِمَامٍ قَالَ لَا
اصول كافى جلد 1 صفحه: 251 روایة: 4
حسین بن ابى العلاء گوید: به امام صادق عرض كردم زمین بدون امام باقى مى‏ماند؟ فرمود: نه.

5- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَحَدِهِمَا ع قَالَ قَالَ إِنّ اللّهَ لَمْ یَدَعِ الْأَرْضَ بِغَیْرِ عَالِمٍ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ لَمْ یُعْرَفِ الْحَقّ مِنَ الْبَاطِلِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 252 روایة: 5
یكى از دو امام باقر یا صادق علیهماالسلام فرمود: خدا زمین را بدون عالم وانگذارد و اگر چنین نمى‏كرد حق از باطل تشخیص داده نمى‏شد.

6- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ عَلِیّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ اللّهَ أَجَلّ وَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ یَتْرُكَ الْأَرْضَ بِغَیْرِ إِمَامٍ عَادِلٍ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 522روایة: 6
امام صادق علیه السلام فرمود: خدا برتر و بزرگتر از آنستكه زمین را بدون امام عادل واگذارد.


7- عَلِیّ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی أُسَامَةَ وَ عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی أُسَامَةَ وَ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی إِسْحَاقَ عَمّنْ یَثِقُ بِهِ مِنْ أَصْحَابِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع أَنّ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع قَالَ اللّهُمّ إِنّكَ لَا تُخْلِی أَرْضَكَ مِنْ حُجّةٍ لَكَ عَلَى خَلْقِكَ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 252 روایة: 7
امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: خداوندا تو زمینت را از حجت خود بر خلقت خالى نگذارى.



8- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ وَ اللّهِ مَا تَرَكَ اللّهُ أَرْضاً مُنْذُ قَبَضَ آدَمَ ع إِلّا وَ فِیهَا إِمَامٌ یُهْتَدَى بِهِ إِلَى اللّهِ وَ هُوَ حُجّتُهُ عَلَى عِبَادِهِ وَ لَا تَبْقَى الْأَرْضُ بِغَیْرِ إِمَامٍ حُجّةٍ لِلّهِ عَلَى عِبَادِهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 252 روایة: 8
امام باقر علیه السلام فرمود: بخدا سوگند از زمانى كه خدا آدم را قبض روح نمود زمینى را بدون امامى كه بوسیله او بسوى خدا رهبرى شوند وانگذارد و او حجت خداست بر بندگانش و زمینى بدون امامى كه حجت خدا باشد بر بندگانش وجود ندارد.

9- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَلِیّ بْنِ رَاشِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ ع إِنّ الْأَرْضَ لَا تَخْلُو مِنْ حُجّةٍ وَ أَنَا وَ اللّهِ ذَلِكَ الْحُجّةُ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 252 روایة:9
حضرت ابوالحسن امام دهم علیه السلام فرمود: زمین از حجت خالى نماند، بخدا آن حجت منم.

10- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع أَ تَبْقَى الْأَرْضُ بِغَیْرِ إِمَامٍ قَالَ لَوْ بَقِیَتِ الْأَرْضُ بِغَیْرِ إِمَامٍ لَسَاخَتْ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 252 روایة: 10
ابوحمزة گوید بامام صادق علیه السلام عرض كردم: زمین بدون امام مى‏ماند؟ فرمود: اگر زمین بدون امام باشد فرو رود (و نظمش از هم بپاشد).

11- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرّضَا ع قَالَ قُلْتُ لَهُ أَ تَبْقَى الْأَرْضُ بِغَیْرِ إِمَامٍ قَالَ لَا قُلْتُ فَإِنّا نُرَوّى عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع أَنّهَا لَا تَبْقَى بِغَیْرِ إِمَامٍ إِلّا أَنْ یَسْخَطَ اللّهُ تَعَالَى عَلَى أَهْلِ الْأَرْضِ أَوْ عَلَى الْعِبَادِ فَقَالَ لَا لَا تَبْقَى إِذاً لَسَاخَتْ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 252 روایة: 11
محمد بن فضیل گوید: بامام رضا علیه السلام عرض كردم: زمین بدون امام باقى ماند؟ فرمود: نه، گفتم: براى ما از حضرت صادق (علیه السلام) راویت شده كه زمین بدون امام باقى نباشد مگر اینكه خداى تعالى بر اهل زمین یا بر بندگان خشم گیرد، فرمود: نه، باقى نماند، در آن صورت فرو رود.

12- عَلِیّ‏ٌ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ الْمُؤْمِنِ عَنْ أَبِی هَرَاسَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ لَوْ أَنّ الْإِمَامَ رُفِعَ مِنَ الْأَرْضِ سَاعَةً لَمَاجَتْ بِأَهْلِهَا كَمَا یَمُوجُ الْبَحْرُ بِأَهْلِهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 253 روایة: 12
حضرت باقر علیه الس لام فرمود چنانچه امام از زمین برگرفته شود زمین با اهلش مضطرب گردد چنانچه دریا.

13- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْوَشّاءِ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرّضَا ع هَلْ تَبْقَى الْأَرْضُ بِغَیْرِ إِمَامٍ قَالَ لَا قُلْتُ إِنّا نُرَوّى أَنّهَا لَا تَبْقَى إِلّا أَنْ یَسْخَطَ اللّهُ عَزّ وَ جَلّ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ لَا تَبْقَى إِذاً لَسَاخَتْ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 253 روایة: 13
حسن و شاء گوید: از حضرت رضا (علیه السلام) پرسیدم آیا زمین بدون امام باقى ماند؟ فرمود: نه. گفتم چنین روایت نموده‏اند كه باقى نماند در حالیكه خدا بر بندگانش خشم گرفته باشد فرمود: خیر نماند در این صورت در هم فرو



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: زمین خالى از حجت نماند،
[ یکشنبه 30 مهر 1391 ] [ 11:29 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

در اینكه حجت خدا بر خلقش بر پا نشود مگر بوجود امام‏

بَابُ أَنّ الْحُجّةَ لَا تَقُومُ لِلّهِ عَلَى خَلْقِهِ إِلّا بِإِمَامٍ‏

1- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى الْعَطّارُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ دَاوُدَ الرّقّیّ عَنِ الْعَبْدِ الصّالِحِ ع قَالَ إِنّ الْحُجّةَ لَا تَقُومُ لِلّهِ عَلَى خَلْقِهِ إِلّا بِإِمَامٍ حَتّى یُعْرَفَ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 250 روایة: 1
امام هفتم علیه السلام فرمود: حجت خدا بر خلقش بر پا نگردد جز بوجود امام تا شناخته شود.

شرح :
خدا در قیامت نتواند بمردم بگوید چرا چنین كردید و چرا چنان نكردید، مگر اینكه در دنیا براى آنها امام و پیشوائى فرستاده باشد كه بانصوص و معجزات امامت او براى مردم ثابت شده باشد و وظایف مردم را به آنها رسانده باشد، خدا و دین را براى آنها معرفى كرده باشد و در بعضى از نسخ كافى بجاى حتى حى است بنابر آن یعنى جز بوجود امام زنده‏ایكه شناخته شود.
2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ الْوَشّاءِ قَالَ سَمِعْتُ الرّضَا ع یَقُولُ إِنّ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ الْحُجّةَ لَا تَقُومُ لِلّهِ عَزّ وَ جَلّ عَلَى خَلْقِهِ إِلّا بِإِمَامٍ حَتّى یُعْرَفَ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 250 روایة: 2
امام رضا(ع) از قول امام صادق علیه السلام فرمود: حجت خدا بر خلقش تمام نشود مگر بوجود امام تا شناخته شود.

3- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبّادِ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرّضَا ع قَالَ إِنّ الْحُجّةَ لَا تَقُومُ لِلّهِ عَلَى خَلْقِهِ إِلّا بِإِمَامٍ حَتّى یُعْرَفَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 250 روایة 3
امام رضا فرمود: حجت خدا بر خلقش تمام نگردد جز بوجود امام تا شناخته شود.

4- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْبَرْقِیّ عَنْ خَلَفِ بْنِ حَمّادٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع الْحُجّةُ قَبْلَ الْخَلْقِ وَ مَعَ الْخَلْقِ وَ بَعْدَ الْخَلْقِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 250 روایة: 4
امام صادق علیه السلام فرمود: حجت خدا پیش از خلق بوده و با خلق مى‏باشد و بعد از خلق هم باشد.

شرح :
مجلسى(ره) در معنى این حدیث شریف چند احتمال داده است: 1- در رشته آفرینش‏
مخلوق سر سلسله آنها حضرت آدم پیغمبر بوده است و نیز در هر زمانى امام و پیغمبرى بوده و آخرین فرد روى زمین هم امام زمان پیغمبر و امام در عالم میثاق مقرر شده و در دنیا وجود خارجى یافته و در قیامت هم باشد.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: حجت خدا بر خلقش بر پا نشود مگر بوجود امام‏،
[ یکشنبه 30 مهر 1391 ] [ 11:28 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

فرق میان رسول و نبى و محدث‏

بَابُ الْفَرْقِ بَیْنَ الرّسُولِ وَ النّبِیّ وَ الْمُحَدّثِ‏

1- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَیْمُونٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ قَوْلِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ وَ كانَ رَسُولًا نَبِیّا مَا الرّسُولُ وَ مَا النّبِیّ قَالَ النّبِیّ الّذِی یَرَى فِی مَنَامِهِ وَ یَسْمَعُ الصّوْتَ وَ لَا یُعَایِنُ الْمَلَكَ وَ الرّسُولُ الّذِی یَسْمَعُ الصّوْتَ وَ یَرَى فِی الْمَنَامِ وَ یُعَایِنُ الْمَلَكَ قُلْتُ الْإِمَامُ مَا مَنْزِلَتُهُ قَالَ یَسْمَعُ الصّوْتَ وَ لَا یَرَى وَ لَا یُعَایِنُ الْمَلَكَ ثُمّ تَلَا هَذِهِ الْ‏آیَةَ وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِیّ‏ٍ وَ لَا مُحَدّثٍ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 248 روایة: 1
زرارة گوید از امام باقر علیه السلام درباره قولى خداى عزوجل كه فرماید (و او رسول بود و نبى) سؤال كردم: رسول چیست و نبى چیست؟ فرمود: نبى كسى است كه در خواب مى‏بیند و صدا را مى‏شنود و فرشته را نمى‏بیند و رسول كسى است كه صدا را مى‏شنود و در خواب مى‏بیند و فرشته را هم مشاهده مى‏كند، عرضكرم: امام در چه پایه است؟ فرمود صدا را مى‏شنود ولى نه در خواب بیند و نه فرشته را مشاهده كند سپس آیه (52 سوره 22) را قرائت فرمود (پیش از تو هیچ رسول و نبى و محدثى نفرستادیم) (مگر اینكه وقتى قرائت كرد شیطان در قرائتش القا كرد كلمه محدث در قرآن نیست و از تفسیر امام است).

2- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مَرّارٍ قَالَ كَتَبَ الْحَسَنُ بْنُ الْعَبّاسِ الْمَعْرُوفِیّ إِلَى الرّضَا ع جُعِلْتُ فِدَاكَ أَخْبِرْنِی مَا الْفَرْقُ بَیْنَ الرّسُولِ وَ النّبِیّ وَ الْإِمَامِ قَالَ فَكَتَبَ أَوْ قَالَ الْفَرْقُ بَیْنَ الرّسُولِ وَ النّبِیّ وَ الْإِمَامِ أَنّ الرّسُولَ الّذِی یُنْزَلُ عَلَیْهِ جَبْرَئِیلُ فَیَرَاهُ وَ یَسْمَعُ كَلَامَهُ وَ یُنْزَلُ عَلَیْهِ الْوَحْیُ وَ رُبّمَا رَأَى فِی مَنَامِهِ نَحْوَ رُؤْیَا إِبْرَاهِیمَ ع وَ النّبِیّ رُبّمَا سَمِعَ الْكَلَامَ وَ رُبّمَا رَأَى الشّخْصَ وَ لَمْ یَسْمَعْ وَ الْإِمَامُ هُوَ الّذِی یَسْمَعُ الْكَلَامَ وَ لَا یَرَى الشّخْصَ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 248 روایة: 2
معروفى بامام رضا(ع) نوشت: قربانت گردم، بفرمائید، چه فرقست بین رسول و نبى و امام؟ حضرت نوشت - یا شفاها فرمود فرق میان رسول و نبى و امام اینستكه رسول جبرئیل بر او نازل شود و او را به بیند و سخنش را بشنود و بر او وحى نازل شود (كند) و گاهى باشد كه در خواب بیند مانند خواب دیدن ابراهیم (دستور سر بریدن پسرش را) و نبى گاهى سخن جبرئیل را مى‏شنوند و گاهى شخص او را مى‏بیند و سخنش را نمى‏شنود و امام آنستكه سخن را شنود و شخص را نبیند.

3- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْأَحْوَلِ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنِ الرّسُولِ وَ النّبِیّ وَ الْمُحَدّثِ قَالَ الرّسُولُ الّذِی یَأْتِیهِ جَبْرَئِیلُ قُبُلًا فَیَرَاهُ وَ یُكَلّمُهُ فَهَذَا الرّسُولُ وَ أَمّا النّبِیّ فَهُوَ الّذِی یَرَى فِی مَنَامِهِ نَحْوَ رُؤْیَا إِبْرَاهِیمَ وَ نَحْوَ مَا كَانَ رَأَى رَسُولُ اللّهِ ص مِنْ أَسْبَابِ النّبُوّةِ قَبْلَ الْوَحْیِ حَتّى أَتَاهُ جَبْرَئِیلُ ع مِنْ عِنْدِ اللّهِ بِالرّسَالَةِ وَ كَانَ مُحَمّدٌ ص حِینَ جُمِعَ لَهُ النّبُوّةُ وَ جَاءَتْهُ الرّسَالَةُ مِنْ عِنْدِ اللّهِ یَجِیئُهُ بِهَا جَبْرَئِیلُ وَ یُكَلّمُهُ بِهَا قُبُلًا وَ مِنَ الْأَنْبِیَاءِ مَنْ جُمِعَ لَهُ النّبُوّةُ وَ یَرَى فِی مَنَامِهِ وَ یَأْتِیهِ الرّوحُ وَ یُكَلّمُهُ وَ یُحَدّثُهُ مِنْ غَیْرِ أَنْ یَكُونَ یَرَى فِی الْیَقَظَةِ وَ أَمّا الْمُحَدّثُ فَهُوَ الّذِی یُحَدّثُ فَیَسْمَعُ وَ لَا یُعَایِنُ وَ لَا یَرَى فِی مَنَامِهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 249 روایة: 3
احول گوید از امام باقر علیه السلام در باره رسول و نبى و محدث پرسیدم، فرمود رسول كسى است كه جبرئیل پیشش آید و او را ببیند و با او سخن گوید، این است رسول و اما نبى آنستكه در خواب بیند مانند خواب دیدن ابراهیم (فرمان سر بریدن پسرش را) و مانند آنچه رسول خدا (ص) پیش از آمدن وحى از اسباب و علائم نبوت مى‏دید تا آنكه جبرئیل رسالت را براى او از جانب خدا آورد و محمد (ص) هنگامى كه نبوت برایش فراهم گشت و رسالت از جانب خدا براى او آمد، جبرئیل برایش پیغام مى‏آورد و شفاها با او سخن مى‏گفت، بعضى از انبیاء نبوت برایش جمع شود و در خواب بیند و روح القدس نزدش آید و با او سخن گوید و بازگو نماید، بدون آنكه در بیدارى به بیند و اما محدث آنستكه خبر داده شود، صدا را شنود ولى نه مشاهده كند و نه در خواب بیند.

4- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمّدٍ وَ مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ عَلِیّ بْنِ حَسّانَ عَنِ ابْنِ فَضّالٍ عَنْ عَلِیّ بْنِ یَعْقُوبَ الْهَاشِمِیّ عَنْ مَرْوَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ بُرَیْدٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ وَ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع فِی قَوْلِهِ عَزّ وَ جَلّ وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِیّ‏ٍ وَ لَا مُحَدّثٍ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ لَیْسَتْ هَذِهِ قِرَاءَتَنَا فَمَا الرّسُولُ وَ النّبِیّ وَ الْمُحَدّثُ قَالَ الرّسُولُ الّذِی یَظْهَرُ لَهُ الْمَلَكُ فَیُكَلّمُهُ وَ النّبِیّ هُوَ الّذِی یَرَى فِی مَنَامِهِ وَ رُبّمَا اجْتَمَعَتِ النّبُوّةُ وَ الرّسَالَةُ لِوَاحِدٍ وَ الْمُحَدّثُ الّذِی یَسْمَعُ الصّوْتَ وَ لَا یَرَى الصّورَةَ قَالَ قُلْتُ أَصْلَحَكَ اللّهُ كَیْفَ یَعْلَمُ أَنّ الّذِی رَأَى فِی النّوْمِ حَقّ‏ٌ وَ أَنّهُ مِنَ الْمَلَكِ قَالَ یُوَفّقُ لِذَلِكَ حَتّى یَعْرِفَهُ لَقَدْ خَتَمَ اللّهُ بِكِتَابِكُمُ الْكُتُبَ وَ خَتَمَ بِنَبِیّكُمُ الْأَنْبِیَاءَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 249 روایة: 4
برید گوید: از امام باقر و صادق علیهماالسلام درباره قول خداى عزوجل (هیچ نبى و رسول و محدثى پیش از تو نفرستادیم) (كه در حدیث او بیان شد) پرسیدم و گفتم فدایت گردم قرائت ما این چنین نیست (یعنى كلمه محدث ندارد) بفرمائید: رسول و نبى و محدث چیست؟ فرمود: رسول كسیست كه فرشته بر او نمایان شود و با او سخن گوید و نبى آنستكه در خواب بیند و گاهى نبوت و رسالت در یك شخص جمع شود و محدث كسى است كه صدا را شنود و صورت را نبیند. عرض كردم اصلحك الله از چه راه بداند آنچه در خواب دیده حق است و از جانب فرشته باشد؟ فرمود توفیق یابد كه آن را بفهمد، خدا با فرستادن قرآن شما بكتب آسمانى پایان داد و با فرستادن پیغمبر شما به پیغمبران (پس دانستن علامات نبوت و رسالت براى



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: فرق میان رسول و نبى و محدث‏،
[ یکشنبه 30 مهر 1391 ] [ 11:27 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

طبقات پیغبران و رسولان و ائمةع‏

بَابُ طَبَقَاتِ الْأَنْبِیَاءِ وَ الرّسُلِ وَ الْأَئِمّةِ ع‏

1- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ أَبِی یَحْیَى الْوَاسِطِیّ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ وَ دُرُسْتَ بْنِ أَبِی مَنْصُورٍ عَنْهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع الْأَنْبِیَاءُ وَ الْمُرْسَلُونَ عَلَى أَرْبَعِ طَبَقَاتٍ فَنَبِیّ‏ٌ مُنَبّأٌ فِی نَفْسِهِ لَا یَعْدُو غَیْرَهَا وَ نَبِیّ‏ٌ یَرَى فِی النّوْمِ وَ یَسْمَعُ الصّوْتَ‏ وَ لَا یُعَایِنُهُ فِی الْیَقَظَةِ وَ لَمْ یُبْعَثْ إِلَى أَحَدٍ وَ عَلَیْهِ إِمَامٌ مِثْلُ مَا كَانَ إِبْرَاهِیمُ عَلَى لُوطٍ ع وَ نَبِیّ‏ٌ یَرَى فِی مَنَامِهِ وَ یَسْمَعُ الصّوْتَ وَ یُعَایِنُ الْمَلَكَ وَ قَدْ أُرْسِلَ إِلَى طَائِفَةٍ قَلّوا أَوْ كَثُرُوا كَیُونُسَ قَالَ اللّهُ لِیُونُسَ وَ أَرْسَلْناهُ إِلى‏ مِائَةِ أَلْفٍ أَوْ یَزِیدُونَ قَالَ یَزِیدُونَ ثَلَاثِینَ أَلْفاً وَ عَلَیْهِ إِمَامٌ وَ الّذِی یَرَى فِی نَوْمِهِ وَ یَسْمَعُ الصّوْتَ وَ یُعَایِنُ فِی الْیَقَظَةِ وَ هُوَ إِمَامٌ مِثْلُ أُولِی الْعَزْمِ وَ قَدْ كَانَ إِبْرَاهِیمُ ع نَبِیّاً وَ لَیْسَ بِإِمَامٍ حَتّى قَالَ اللّهُ إِنّی جاعِلُكَ لِلنّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرّیّتِی فَقَالَ اللّهُ لا یَنالُ عَهْدِی الظّالِمِینَ مَنْ عَبَدَ صَنَماً أَوْ وَثَناً لَا یَكُونُ إِمَاماً
اصول كافى جلد 1 ص: 245 روایة: 1
امام صادق علیه السلام فرمود: پیغمبران و رسولان چهار طبقه باشند: 1- پیغمبریكه تنها براى خودش پیغمبر است و بدیگرى تجاوز نمى‏كند (و خدا بوسیله‏اى وظائف شخصى او را باو مى‏فهماند) 2- پیغمبریكه در خواب مى‏بیند و آواز هاتف را مى‏شنود ولى خود او را در بیدارى نمى‏بیند و بر هیچكس مبعوث نیست و خود او امام و پیشوائى دارد. چنانچه ابراهیم بر لوط امام بود 3- پیغمبریكه در خواب مى‏ببیند و صدا را مى‏شنود و فرشته را مى‏بیند و بسوى گروهى كم یا زیاد مبعوث است مانند یونس، خدا باو فرماید: (147 سوره 37) (ما او را بسوى صد هزار نفر بلكه بیشتر فرستادیم) امام فرمود: مقدار بیشتر سى هزار بود و یونس را پیشوائى بود (كه جناب موسى باشد و او شریعت موسى را ترویج مى‏كرد) 4- پیغمبریكه در خواب مى‏بیند و صدا را مى‏شنود و در بیدارى مى‏بنید و او امام است مانند پیغمبران اولواالعزم، ابراهیم علیه السلام مدتى پیغمبر بود و امام نبود تا خدا فرمود: (124 سوره‏2) (من ترا امام مردم قرار دادم ابراهیم گفت از فرزندان من هم؟) خدا فرمود (پیمان من بستمكاران نرسد) كسى كه غیر خدا یا بتى را پرستیده امام نگردد.

توضیح:
كلمه (عهد) را كه به پیمان معنى كردیم، مجلسى(ره) گوید، مقصود از عهد معنائیست كه شامل امامت شود و بمعنى فرمانیكه بفرمانداران نویسند، مى‏آید و در اینجا كنایه از مقام خلافت خداست در زمین، و چون آیه شریفه امامت و پیشوائى امت را از ستمكاران نفى كرد، دلالت دارد بر ثبوت آن براى عادلان و همین آیه دلیل است بر اینكه امام باید معصوم باشد و گناهى از او سر نزند، زیرإ؛پپ غیر معصوم نسبت بخود یا دیگرى ستمگر است.
2- مُحَمّدُ بْنُ الْحَسَنِ عَمّنْ ذَكَرَهُ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ زَیْدٍ الشّحّامِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ إِنّ اللّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اتّخَذَ إِبْرَاهِیمَ عَبْداً قَبْلَ أَنْ یَتّخِذَهُ نَبِیّاً وَ إِنّ اللّهَ اتّخَذَهُ نَبِیّاً قَبْلَ أَنْ یَتّخِذَهُ رَسُولًا وَ إِنّ اللّهَ اتّخَذَهُ رَسُولًا قَبْلَ أَنْ یَتّخِذَهُ خَلِیلًا وَ إِنّ اللّهَ اتّخَذَهُ خَلِیلًا قَبْلَ أَنْ یَجْعَلَهُ إِمَاماً فَلَمّا جَمَعَ لَهُ الْأَشْیَاءَ قَالَ إِنّی جاعِلُكَ لِلنّاسِ إِماماً قَالَ فَمِنْ عِظَمِهَا فِی عَیْنِ إِبْرَاهِیمَ قَالَ وَ مِنْ ذُرّیّتِی قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظّالِمِینَ قَالَ لَا یَكُونُ السّفِیهُ إِمَامَ التّقِیّ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 246 روایة: 2
امام صادق علیه السلام مى‏فرمود. خداى تبارك و تعالى ابراهیم را بنده خود گرفت پیش از آنكه پیغمبرش نماید و او را بپیغمبرى برگزید پیش از آنكه رسولش كند و رسول خود ساخت پیش از آنكه خلیش گرداند و خلیش گرفت پیش از آنكه امامش قرار دهد، پس چون همه این مقامات را برایش گرد آورد فرمود، (همانا من ترا امام مردم قرار دادم) چون این مرتبت در چشم ابراهیم بزرگ جلوه نمود، عرضكرد (از فرزندان من هم) خدا فرمود. (پیمان من بستمكاران نرسد) شخص كم خرد امام شخص پرهیزكار نگردد (و ستمگر از نظر خدا كم خرد است و ممكن نیست كه او پیشواى امتى گردد كه در میان ایشان مردم پرهیزكار باشد.

3- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ یَحْیَى الْخَثْعَمِیّ عَنْ هِشَامٍ عَنِ ابْنِ أَبِی یَعْفُورٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ سَادَةُ النّبِیّینَ وَ الْمُرْسَلِینَ خَمْسَةٌ وَ هُمْ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرّسُلِ وَ عَلَیْهِمْ دَارَتِ الرّحَى نُوحٌ وَ إِبْرَاهِیمُ وَ مُوسَى وَ عِیسَى وَ مُحَمّدٌ صَلّى اللّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ عَلَى جَمِیعِ الْأَنْبِیَاءِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 247 روایة: 3
و فرمود، آقا و سرور پیغمبران و رسولان پنج نفرند كه ایشان اولواالعزم رسولانند و آسیاى نبوت و رسالت گرد آنها مى‏چرخد و ایشان: نوح و ابراهیم و موسى و عیسى و محمد است درود خدا بر محمد و خاندانش و بر تمام پیغمبران.

4- عَلِیّ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِیزِ أَبِی السّفَاتِجِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنّ اللّهَ اتّخَذَ إِبْرَاهِیمَ عَبْداً قَبْلَ أَنْ یَتّخِذَهُ نَبِیّاً وَ اتّخَذَهُ نَبِیّاً قَبْلَ أَنْ یَتّخِذَهُ رَسُولًا وَ اتّخَذَهُ رَسُولًا قَبْلَ أَنْ یَتّخِذَهُ خَلِیلًا وَ اتّخَذَهُ خَلِیلًا قَبْلَ أَنْ یَتّخِذَهُ إِمَاماً فَلَمّا جَمَعَ لَهُ هَذِهِ الْأَشْیَاءَ وَ قَبَضَ یَدَهُ قَالَ لَهُ یَا إِبْرَاهِیمُ إِنّی جاعِلُكَ لِلنّاسِ إِماماً فَمِنْ عِظَمِهَا فِی عَیْنِ إِبْرَاهِیمَ ع قَالَ یَا رَبّ وَ مِنْ ذُرّیّتِی قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظّالِمِینَ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 247 روایة: 4
جابر گوید: شنیدم كه امام باقر علیه السلام مى‏فرمود: همانا خدا ابراهیم را به بندگى به پذیرفت پیش از آنكه به پیغمبرى پذیرد و به پیغمبریش پذیرفت پیش از آنكه برسالتش گیرد و برسالتش گرفت پیش از آنكه خلیلش گیرد و خلیلش گرفت پیش از آنكه امامش گیرد و چون این مقامات برایش فراهم نمود امام پنج انگشت خود را (براى نمودن این پنج مقام) جمع كرد به ابراهیم گفت. اى ابراهیم همانا من ترا امام مردم گردانیدم. از بس این مرتبت در چشم ابراهیم بزرگ آمد، گفت. پروردگارا و از فرزندان من هم؟، خدا فرمود: پیمان من بستكاران نرسد.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: پیغبران و رسولان و ائمةع‏،
[ یکشنبه 30 مهر 1391 ] [ 11:26 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب هدایت از جانب خداست‏

بَابُ الْهِدَایَةِ أَنّهَا مِنَ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ‏

1- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ إِسْمَاعِیلَ السّرّاجِ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ سَعِیدٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع یَا ثَابِتُ مَا لَكُمْ وَ لِلنّاسِ كُفّوا عَنِ النّاسِ وَ لَا تَدْعُوا أَحَداً إِلَى أَمْرِكُمْ فَوَ اللّهِ لَوْ أَنّ أَهْلَ السّمَاوَاتِ وَ أَهْلَ الْأَرَضِینَ اجْتَمَعُوا عَلَى أَنْ یَهْدُوا عَبْداً یُرِیدُ اللّهُ ضَلَالَتَهُ مَا اسْتَطَاعُوا عَلَى أَنْ یَهْدُوهُ وَ لَوْ أَنّ أَهْلَ السّمَاوَاتِ وَ أَهْلَ الْأَرَضِینَ اجْتَمَعُوا عَلَى أَنْ یُضِلّوا عَبْداً یُرِیدُ اللّهُ هِدَایَتَهُ مَا اسْتَطَاعُوا أَنْ یُضِلّوهُ كُفّوا عَنِ النّاسِ وَ لَا یَقُولُ أَحَدٌ عَمّی وَ أَخِی وَ ابْنُ عَمّی وَ جَارِی فَإِنّ اللّهَ إِذَا أَرَادَ بِعَبْدٍ خَیْراً طَیّبَ رُوحَهُ فَلَا یَسْمَعُ مَعْرُوفاً إِلّا عَرَفَهُ وَ لَا مُنْكَراً إِلّا أَنْكَرَهُ ثُمّ یَقْذِفُ اللّهُ فِی قَلْبِهِ كَلِمَةً یَجْمَعُ بِهَا أَمْرَهُ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 233 روایة: 1
ثابت بن سعید گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: اى ثابت شما را با مردم چكار؟ از مردم دست بردارید و هیچكس را بمذهب خود نخوانید، بخدا اگر اهل آسمانها و اهل زمینها گرد آیند تا بنده‏اى را كه خدا گمراهیش را خواسته، گمراه كنند نتوانند، و اگر اهل آسمانها و اهل زمینها گرد آیند تا بنده‏اى را كه خدا هدایتش را خواسته، گمراه كنند نتوانند، از مردم دست بردارید و هیچكس نگوید: این عموى من، برادر من، پسر عموى من، همسایه من است (و من نمى‏توانم نزدیكانم را در گمراهى به بینم) زیرا چون خدا نسبت به بنده‏اى اراده خیر نماید روحش را پاك كند پس هر مطلب حقى را بشناسد و هر زشت و باطلى را انكار كند، پس از آن خدا در دلش مطلبى اندازد كه كارش را فراهم آورد. (یعنى ولایت ائمه را بدلش اندازد كه سعادت و نجاتش را فراهم آورد).

2- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ حُمْرَانَ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قَالَ إِنّ اللّهَ عَزّ وَ جَلّ إِذَا أَرَادَ بِعَبْدٍ خَیْراً نَكَتَ فِی قَلْبِهِ نُكْتَةً مِنْ نُورٍ وَ فَتَحَ مَسَامِعَ قَلْبِهِ وَ وَكّلَ بِهِ مَلَكاً یُسَدّدُهُ وَ إِذَا أَرَادَ بِعَبْدٍ سُوءاً نَكَتَ فِی قَلْبِهِ نُكْتَةً سَوْدَاءَ وَ سَدّ مَسَامِعَ قَلْبِهِ وَ وَكّلَ بِهِ شَیْطَاناً یُضِلّهُ ثُمّ تَلَا هَذِهِ الْ‏آیَةَ فَمَنْ یُرِدِ اللّهُ أَنْ یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ یُرِدْ أَنْ یُضِلّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیّقاً حَرَجاً كَأَنّما یَصّعّدُ فِی السّماءِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 234 روایة: 2
امام صادق علیه السلام فرمود: چون خدا خیربنده‏اى را خواهد، اثرى از نور در دلش گذارد و گوشهاى دلش را باز كند و فرشته‏اى بر او گمارد كه نگهدارش باشد و چون براى بنده‏اى بد خواهد، اثرى از سیاهى در دلش افكند و گوشهاى دلش را به بندد و شیطانى بر او گمارد كه گمراهش كند، سپس این آیه (126 سوره 6) را قرائت فرمود: (هر كه را خدا خواهد هدایت كند، سینه او را براى اسلام آوردن بگشاید. (عاشق و فریفته شود) و هر كه را خواهد گمراه كند سینه‏اش را تنگ و سخت كند كه گوئى به آسمان خواهد رفت) (سختى مسلمان شدن در نظر او مانند به آسمان رفتن است).

3- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ ابْنِ فَضّالٍ عَنْ عَلِیّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِیهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ اجْعَلُوا أَمْرَكُمْ لِلّهِ وَ لَا تَجْعَلُوهُ لِلنّاسِ فَإِنّهُ مَا كَانَ لِلّهِ فَهُوَ لِلّهِ وَ مَا كَانَ لِلنّاسِ فَلَا یَصْعَدُ إِلَى اللّهِ وَ لَا تُخَاصِمُوا النّاسَ لِدِینِكُمْ فَإِنّ الْمُخَاصَمَةَ مَمْرَضَةٌ لِلْقَلْبِ إِنّ اللّهَ تَعَالَى قَالَ لِنَبِیّهِ ص إِنّكَ لا تَهْدِی مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنّ اللّهَ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ وَ قَالَ أَ فَأَنْتَ تُكْرِهُ النّاسَ حَتّى یَكُونُوا مُؤْمِنِینَ ذَرُوا النّاسَ فَإِنّ النّاسَ أَخَذُوا عَنِ النّاسِ وَ إِنّكُمْ أَخَذْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللّهِ ص إِنّی سَمِعْتُ أَبِی ع یَقُولُ إِنّ اللّهَ عَزّ وَ جَلّ إِذَا كَتَبَ عَلَى عَبْدٍ أَنْ یَدْخُلَ فِی هَذَا الْأَمْرِ كَانَ أَسْرَعَ إِلَیْهِ مِنَ الطّیْرِ إِلَى وَكْرِهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 234 روایة: 3
و فرمود: امر تشیع خود را براى خدا قرار دهید نه براى مردم، زیرا آنچه براى خداست بحساب او گذارده شود و آنچه براى مردم است، بسوى خدا بالا نرود: بخاطر دینتان با مردم ستیزه نكنید، زیرا ستیزه كردن دل را بیمار كند، خدایتعالى به پیغمبرش (ص) فرمود: (تو نمى‏توانى كسى را كه دوست دارى هدایت كنى، بلكه خدا هر كه را خواهد هدایت كند) و فرموده است (100 سوره 10) (مگر تو مى‏توانى مردم را مجبور كنى كه ایمان آورند) مردم را رها كنید زیرا آنها از مردم تعلیم گرفتند و شما از رسولخدا (ص) تعلیم گرفتید. من از پدرم شنیدم كه مى‏فرمود: چون خداى عزوجل بر بنده‏اى نویسد كه باید در این امر (تشیع) داخل شود از رفتن پرنده به آشیانه‏اش شتابنده‏تر شود.

4- أَبُو عَلِیّ‏ٍ الْأَشْعَرِیّ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ فُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع نَدْعُو النّاسَ إِلَى هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ لَا یَا فُضَیْلُ إِنّ اللّهَ إِذَا أَرَادَ بِعَبْدٍ خَیْراً أَمَرَ مَلَكاً فَأَخَذَ بِعُنُقِهِ فَأَدْخَلَهُ فِی هَذَا الْأَمْرِ طَائِعاً أَوْ كَارِهاً
اصول كافى جلد 1 صفحه: 235 روایة: 4
فضیل بن یسار گوید: بامام صادق علیه السلام عرض كردم مردم را به امر تشیع دعوت كنیم؟ فرمود: نه، اى فضیل! چون خدا خیر بنده‏اى را خواهد بفرشته‏اى فرمان دهد كه گردنش بگیرد و او را خواه یا ناخواه در امر تشیع در آورد.

شرح :
در روایات این باب دو مطلب محتاج بتذكر است: اول اینكه در روایت اول و دوم بود (بنده‏اى را كه خدا گمراهیش را خواسته، و چون براى بنده‏اى بد خواهد) مقصود اراده و خواست اختیارى خداست نه اراده و خواست حتمى او چنانچه در حدیث 408 توضیح داده شد. دوم منظور اصلى در این روایات اینستكه اهل تسنن و عامه را بمذهب تشیع دعوت نكنید، آنها را رها كنید و بخودشان واگذارید. در صورتیكه آیات و اخبار بسیارى راجع بوجوب امر بمعروف و نهى از منكر و ثواب هدایت و تعلیم مردم و دفع شبهات مخالفین وارد شده است، پس چگونه در این اخبار نهى از دعوت و تبلیغ مى‏كند ولى با اندكى دقت و تأمل پیداست كه سیاق این روایات در باره اصرار و پافشارى در تبلیغ است بطورى كه انسان بخواهد مردم حقیقة شیعة شوند و بحق گرایند، در صورتیكه پیغمبر هم چنین وظیفه‏اى نداشت، آیات بسیارى كه بعضى از آنها در این روایت ذكر شد در قرآن مجید است باین مضامین كه: اى پیغمبر محمد (ص) هر چند تو دلت مى‏سوزد و نمى‏توانى مردم را گمراه به بینى و در هدایت ایشان جانبازى مى‏كنى ولى بدانكه همه این مردم مسلمان نخواهند شد، ایشان را رها كن كه بر تو جز ابلاغ چیزى نیست، خدا مردم را بهتر مى‏شناسد آنكه را شایسته مسلمانى داند، او را بسراغ تو مى‏فرستد. با چند جمله كوتاه تو دلش را روشن مى‏كند و آنكه چنین شایستگى ندارد، اگر چه از خویشان نزدیكت باشد، هر چه بگوئى و اندرز دهى، در دل سختش تأثیر نكند. پیداست وقتیكه وظیفه رهبر دین این باشد وظیفه پیروانش بمراتب سهل‏تر و سبكتر است مخصوصا با شدت تقیه در زمان ائمة علیه السلام كه خود آنها را خانه نشین كرده بود، بمردم كارى نداشتند جز آنكه هر كس مسأله‏اى از توحید و معارف و فروع پرسد جوابش گویند و با روش مسالمت آمیز خود مذهب تشیع را باقى دارند. پس اصحاب و پیروان ایشان نباید كاسه داغتر از آش و دایه دلسوزتر از مادر شوند.

تَمّ كِتَابُ الْعَقْلِ وَ الْعِلْمِ وَ التّوْحِیدِ مِنْ كِتَابِ الْكَافِی وَ یَتْلُوهُ كِتَابُ الْحُجّةِ فِی الْجُزْءِ الثّانِی
مِنْ كِتَابِ الْكَافِی تَأْلِیفِ الشّیْخِ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمّدِ بْنِ یَعْقُوبَ الْكُلَیْنِیّ رَحْمَةُ اللّهِ عَلَیْهِ‏ كِتَابُ الْحُجّةِ
پایان كتاب عقل و علم و توحید، از كتاب كافى، و كتاب (حجت) كه جزء دوم كتاب كافى و تألیف شیخ ابو جعفر محمد بن یعقوب كلینى(ره) است در دنبال آن بیاید.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: هدایت از جانب خداست‏،
[ یکشنبه 30 مهر 1391 ] [ 11:23 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب بیان و معرفى كردن خدا و اتمام حجت وى

بَابُ الْبَیَانِ وَ التّعْرِیفِ وَ لُزُومِ الْحُجّةِ

1- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى وَ غَیْرُهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرّاجٍ عَنِ ابْنِ الطّیّارِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ اللّهَ احْتَجّ عَلَى النّاسِ بِمَا آتَاهُمْ وَ عَرّفَهُمْ مُحَمّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرّاجٍ مِثْلَهُ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 228 روایة: 1
امام صادق صادق علیه السلام فرمود خدا بر مردم به آنچه به آنها و بایشان معرفى كرده حجت آورد (یعنى به مقدار عقل و فهمى كه بایشان داده و مطابق خیر و شرى كه به آنها شناسانده، باز خواست كنند نه بیش از آنمقدار كه از عدالت بدور است).

2- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى وَ غَیْرُهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ حَكِیمٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع الْمَعْرِفَةُ مِنْ صُنْعِ مَنْ هِیَ قَالَ مِنْ صُنْعِ اللّهِ لَیْسَ لِلْعِبَادِ فِیهَا صُنْعٌ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 228 روایة: 2
محمد بن حكیم گوید، بامام صادق علیه السلام عرضكردم: معرفت ساخت كیست؟ فرمود: ساخت خداست، براى بندگان در ساخت آن بهره‏ئى نیست.

شرح :
معرفت زمانیكه در لسان اخبار مطلق و بى‏قید گفته شود بشناسائى خدا انصراف دارد و شكى نیست كه خدا شناسائى خود را در سرشت و فطرت بشر گذاشته چنانكه علاقه نوزاد را پستان مادر فطرى او ساخته است بطورى كه هر كس چون خود را از تعصب و اغراض پست دنیوى خالى كند عقلش بوجود صانع حكیم قضاوت مى‏كند و مرحله اول خداشناسى را بدست مى‏آورد سپس بتوسط عبادات و ریاضات شرعى این معرفت تكمیل مى‏شود تا بسر حد علم الیقین و حق الیقین میرسد و بنده در تمام این مراحل كاسب و طالب معرفت است نه موجد و محدث آن و روش انبیاء و ائمه (ص) در دعوت و تبلیغ همین طریقه بوده است.
3- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ فَضّالٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَیْمُونٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ مُحَمّدٍ الطّیّارِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع فِی قَوْلِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ وَ ما كانَ اللّهُ لِیُضِلّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتّى یُبَیّنَ لَهُمْ ما یَتّقُونَ قَالَ حَتّى یُعَرّفَهُمْ مَا یُرْضِیهِ وَ مَا یُسْخِطُهُ وَ قَالَ فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها قَالَ بَیّنَ لَهَا مَا تَأْتِی وَ مَا تَتْرُكُ وَ قَالَ إِنّا هَدَیْناهُ السّبِیلَ إِمّا شاكِراً وَ إِمّا كَفُوراً قَالَ عَرّفْنَاهُ إِمّا آخِذٌ وَ إِمّا تَارِكٌ وَ عَنْ قَوْلِهِ وَ أَمّا ثَمُودُ فَهَدَیْناهُمْ فَاسْتَحَبّوا الْعَمى‏ عَلَى الْهُدى‏ قَالَ عَرّفْنَاهُمْ فَاسْتَحَبّوا الْعَمَى عَلَى الْهُدَى وَ هُمْ یَعْرِفُونَ وَ فِی رِوَایَةٍ بَیّنّا لَهُمْ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 229 روایة: 3
طیار گوید: امام صادق علیه السلام در تفسیر قول خداى عزوجل (15 سوره 9) (خدا پس از آنكه قومى را هدایت كرد بگمراهى نبرد تا آنچه وسیله پرهیزكاریست براى ایشان بیان كند) فرمود: یعنى تا با آنها معرفى كند آنچه او را خوشنود كند و آنچه او را خشمگین سازد و نیز در تفسیر (8 سوره 91) (راه خلافكارى و تقوى را بنفس بشر الهام كرد) فرمود برایش بیان كرد: چه بكند و چه نكند و در تفسیر (3 سوره 86) (ما راه را بانسان نمودیم، او یا سپاسگزار شود و یا ناسپاس گردد) فرمود: راه را باو معرفى كردیم و او یا اخذ مى‏كند و یا ترك مى‏نماید، و پرسید از قول خدا (17 سوره 41) (اما قوم ثمود را هدایت كردیم ولى آنها كوردلى را بر هدایت بر گزیدند) امام فرمود: بایشان معرفى كردیم و آنها كور دلیرا بر هدایت بر گزیدند در صورتى كه مى‏شناختند و در روایت دیگرى است براى آنها بیان كردیم.

4- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرّحْمَنِ عَنِ ابْنِ بُكَیْرٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ وَ هَدَیْناهُ النّجْدَیْنِ قَالَ نَجْدَ الْخَیْرِ وَ الشّرّ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 229 روایة: 4
و گوید. از آنحضرت پرسیدم راجع بقول خداى عزوجل (10 سوره 90) انسان را بدو راه بلند و روشن راهنمائى كردیم) فرمود یعنى راه خیر و شر.

5- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ یُونُسَ عَنْ حَمّادٍ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع أَصْلَحَكَ اللّهُ هَلْ جُعِلَ فِی النّاسِ أَدَاةٌ یَنَالُونَ بِهَا الْمَعْرِفَةَ قَالَ فَقَالَ لَا قُلْتُ فَهَلْ كُلّفُوا الْمَعْرِفَةَ قَالَ لَا عَلَى اللّهِ الْبَیَانُ لا یُكَلّفُ اللّهُ نَفْساً إِلّا وُسْعَها وَ لا یُكَلّفُ اللّهُ نَفْساً إِلّا ما آتاها قَالَ وَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِهِ وَ ما كانَ اللّهُ لِیُضِلّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتّى یُبَیّنَ لَهُمْ ما یَتّقُونَ قَالَ حَتّى یُعَرّفَهُمْ مَا یُرْضِیهِ وَ مَا یُسْخِطُهُ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 230 روایة 5
عبد الاعلى گوید: گوید: بامام صادق علیه السلام عرض كردم اصلحك الله آیا در مردم ابزارى نهاده شده كه بوسیله آن بمعرفت برسند فرمود: نه، عرض كردم: آیا به كسب معرفت تكلیف دارند؟ فرمود: نه، بر خداست كه بیان كند، خدا هیچ كس را جز به مقدار طاقت تكلیف نكند و خدا هیچ كس را جز آنچه داده است تكلیف نكند، و از آنحضرت راجع بقول خدا (15 سوره 9) (خدا پس از آنكه قومى را هدایت كرد بگمراهى نبرد تا موجبات تقوى را براى آنها بیان كند) پرسیدم، فرمود: تا به آنها بشناساند آنچه را خشنودش سازد و آنچه را خشمناكش كند.

6- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ یُونُسَ عَنْ سَعْدَانَ رَفَعَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ اللّهَ لَمْ یُنْعِمْ عَلَى عَبْدٍ نِعْمَةً إِلّا وَ قَدْ أَلْزَمَهُ فِیهَا الْحُجّةَ مِنَ اللّهِ فَمَنْ مَنّ اللّهُ عَلَیْهِ فَجَعَلَهُ قَوِیّاً فَحُجّتُهُ عَلَیْهِ الْقِیَامُ بِمَا كَلّفَهُ وَ احْتِمَالُ مَنْ هُوَ دُونَهُ مِمّنْ هُوَ أَضْعَفُ مِنْهُ وَ مَنْ مَنّ اللّهُ عَلَیْهِ فَجَعَلَهُ مُوَسّعاً عَلَیْهِ فَحُجّتُهُ عَلَیْهِ مَالُهُ ثُمّ تَعَاهُدُهُ الْفُقَرَاءَ بَعْدُ بِنَوَافِلِهِ وَ مَنْ مَنّ اللّهُ عَلَیْهِ فَجَعَلَهُ شَرِیفاً فِی بَیْتِهِ جَمِیلًا فِی صُورَتِهِ فَحُجّتُهُ عَلَیْهِ أَنْ یَحْمَدَ اللّهَ تَعَالَى عَلَى ذَلِكَ وَ أَنْ لَا یَتَطَاوَلَ عَلَى غَیْرِهِ فَیَمْنَعَ حُقُوقَ الضّعَفَاءِ لِحَالِ شَرَفِهِ وَ جَمَالِهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 230 روایة: 6
امام صادق علیه السلام فرمود: خدا بهیچ بنده‏اى نعمتى ندهد جز آنكه نسبت به آن حجتى گرد نگیرش كند، پس كسى كه خدا بر او منت نهاده و توانایش ساخته حجتش بر او انجام تكالیف الهى و بدوش كشیدن از زیر دستان و ناتوانتران است و كسى را كه بر او منت نهاده و درمالش توسعه داده است، همان مالش بر او حجت است و باید با عطایش بفقرا رسیدگى كند: و كسى را كه خدا بر او منت نهاده و در میان فامیلش شریف و خوش سیما قرار داده، حجت خدا بر او اینستكه خدا را نسبت به آن نعمت شكر كند و بر دیگران گرد نفرازى نكند و بواسطه شرف و جمالش از حقوق ضعفا جلوگیرى نكند.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 10:04 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب استطاعت‏

بَابُ الِاسْتِطَاعَةِ

توضیح:
این باب هم مربوط بباب (جبر و تفویض و اختیار) است و مراد باستطاعت در اینجا قوه و نیروئى است كه انسان بوسیله آن كارى را انجام دهد یا ترك كند و فرق استطاعت با قدرت اینستكه قدرت توانائى بر اختیار فعل و ترك است و استطاعت توانائى بر فعل یا تركست باین معنى كه چون بنده كارى را انجام داد گوئیم استطاعت بر فعل آن داشت و چون ترك كرد گوئیم استطاعت بر ترك آن داشت.
1- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ عَلِیّ بْنِ مُحَمّدٍ الْقَاسَانِیّ عَنْ عَلِیّ بْنِ أَسْبَاطٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرّضَا ع عَنِ الِاسْتِطَاعَةِ فَقَالَ یَسْتَطِیعُ الْعَبْدُ بَعْدَ أَرْبَعِ خِصَالٍ أَنْ یَكُونَ مُخَلّى السّرْبِ صَحِیحَ الْجِسْمِ سَلِیمَ الْجَوَارِحِ لَهُ سَبَبٌ وَارِدٌ مِنَ اللّهِ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَسّرْ لِی هَذَا قَالَ أَنْ یَكُونَ الْعَبْدُ مُخَلّى السّرْبِ صَحِیحَ الْجِسْمِ سَلِیمَ الْجَوَارِحِ یُرِیدُ أَنْ یَزْنِیَ فَلَا یَجِدُ امْرَأَةً ثُمّ یَجِدُهَا فَإِمّا أَنْ یَعْصِمَ نَفْسَهُ فَیَمْتَنِعَ كَمَا امْتَنَعَ یُوسُفُ ع أَوْ یُخَلّیَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ إِرَادَتِهِ فَیَزْنِیَ فَیُسَمّى زَانِیاً وَ لَمْ یُطِعِ اللّهَ بِإِكْرَاهٍ وَ لَمْ یَعْصِهِ بِغَلَبَةٍ
اصول كافى جلد 1 صفحه:225 روایة: 1
على بن اسباط گوید: از حضرت رضا علیه السلام راجع باستطاعت پرسیدم، فرمود؛ استطاعت بنده پس از چهار خصلت حاصل مى‏شود: 1- اینكه راهش باز باشد 2- تندرست باشد 3- اعضائش سالم باشد 4- براى او سببى از جانب خدا برسد. گفتم: قربانت گردم: سبب از جانب خدا را برایم توضیح دهید، فرمود: بعد از آنكه بنده راهش باز باشد، تندرست باشد، اعضائش سالم باشد، مى‏خواهد زنا كند زنى را پیدا نمى‏كند و سپس پیدا مى‏كند، آنگاه یا خود را نگه مى‏دارد و سر باز مى‏زند چنانچه حضرت یوسف علیه السلام سر باز زد یا خود را تسلیم خواست و اراده‏اش مى‏كند و زنا مى‏كند وزانى نامیده مى‏شود: نه (آنكه سر باز مى‏زند) خدا را بزور اطاعت كرده و نه (آنكه زنا كند) با نافرمانى خود بر او چیره گشته است.

شرح :
از این روایت استفاده مى‏شود كه استطاعت 4- مقدمه و شرط دارد، پس از اینكه این چهار چیز موجود شد استطاعت حاصل آید: اول سرب مخلى است یعنى كارى را كه مى‏خواهد انجام دهد مانعى سر راهش نباشد كه او را از آنكار جلوگیرى كند دوم تندرست باشد یعنى تب و ضعف و بیهوشى و امراضیكه بودن آنها مانع انجام كاریستكه اراده دارد نباشد سوم اعضاء مربوط بانكار سالم باشد پس نابینا استطاعت نظر بنا محرم ندارد و كر استطاعت شنیدن غنا ندارد چهارم براى او سببى از خدا برسد، و این مطلب را چون راوى نفهمید از امام علیه السلام توضیح خواست و حضرت ضمن یك مثال درباره زنا بیان كرد، ملاصدرا و مرحوم مجلسى میفرمایند همان نیروئى كه خدا در او گذاشته كه میتواند مانند حضرت یوسف خود را نگهدارد یا آنكه مرتكب زنا شود، سبب رسیده از خداست و مجلسى (ره) احتمال دیگرى هم داده و آنرا با تكلف دانسته است در صورتیكه روشنتر بنظر میرسد و آن اینستكه پیدا شدن زن براى رنا سبب رسیده از خدا باشد.
2- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى وَ عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ جَمِیعاً عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ عَلِیّ بْنِ الْحَكَمِ وَ عَبْدِ اللّهِ بْنِ یَزِیدَ جَمِیعاً عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع عَنِ الِاسْتِطَاعَةِ فَقَالَ أَ تَسْتَطِیعُ أَنْ تَعْمَلَ مَا لَمْ یُكَوّنْ قَالَ لَا قَالَ فَتَسْتَطِیعُ أَنْ تَنْتَهِیَ عَمّا قَدْ كُوّنَ قَالَ لَا قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع فَمَتَى أَنْتَ مُسْتَطِیعٌ قَالَ لَا أَدْرِی قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع إِنّ اللّهَ خَلَقَ خَلْقاً فَجَعَلَ فِیهِمْ آلَةَ الِاسْتِطَاعَةِ ثُمّ لَمْ یُفَوّضْ إِلَیْهِمْ فَهُمْ مُسْتَطِیعُونَ لِلْفِعْلِ وَقْتَ الْفِعْلِ مَعَ الْفِعْلِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ الْفِعْلَ فَإِذَا لَمْ یَفْعَلُوهُ فِی مُلْكِهِ لَمْ یَكُونُوا مُسْتَطِیعِینَ أَنْ یَفْعَلُوا فِعْلًا لَمْ یَفْعَلُوهُ لِأَنّ اللّهَ عَزّ وَ جَلّ أَعَزّ مِنْ أَنْ یُضَادّهُ فِی مُلْكِهِ أَحَدٌ قَالَ الْبَصْرِیّ فَالنّاسُ مَجْبُورُونَ قَالَ لَوْ كَانُوا مَجْبُورِینَ كَانُوا مَعْذُورِینَ قَالَ فَفَوّضَ إِلَیْهِمْ قَالَ لَا قَالَ فَمَا هُمْ قَالَ عَلِمَ مِنْهُمْ فِعْلًا فَجَعَلَ فِیهِمْ آلَةَ الْفِعْلِ فَإِذَا فَعَلُوهُ كَانُوا مَعَ الْفِعْلِ مُسْتَطِیعِینَ قَالَ الْبَصْرِیّ أَشْهَدُ أَنّهُ الْحَقّ وَ أَنّكُمْ أَهْلُ بَیْتِ النّبُوّةِ وَ الرّسَالَةِ
اصول كافى جلد 1 صفحه:226 روایة: 2
مردى بصرى گوید: از حضرت صادق علیه السلام درباره استطاعت پرسیدم. حضرت فرمود: تو مى‏توانى كارى انجام دهى كه نبوده است؟ گفت: نه، فرمود: مى‏توانى از كارى كه انجام یافته باز ایستى؟ گفت: نه، فرمود: پس تو كى استطاعت دارى؟ گفت: مى‏دانم، حضرت باو فرمود: خدا مخلوقى را آفرید و ابراز استطاعت را در آنها قرار داد ولى كار بایشان واگذار نفرمود. پس ایشان چون كار انجام دهند هنگام كار و همراه كار استطاعت بر آن كار دارند. اگر كارى را در ملك خدا انجام ندادند استطاعت نداشته‏اند كار انجام نشده استطاعت آن معلوم نیست، زیرا خداى عزوجل مقتدرتر از آن است كه كسى در ملك او با او رقابت كند، مرد بصرى گفت: پس بایشان واگذار شده است؟ فرمود: نه، گفت پس در چه حالند؟ فرمود: (پیش از آنكه خدا آنها را بیافریند) كار و وضع آنها را دانست پس ابزار همان كار را در وجودشان قرار داد و چون انجام دهند مقارن عمل استطاعت دارند، مرد بصرى گفت: گواهى، دهم كه حق همین است و شما خاندان نبوت و رسالت هستید.

توضیح:
در این حدیث شریف علاوه بر آنكه امام استطاعت را توصیح داده و آنرا توانائى حال عمل دانسته است نه قبل و نه بعد از آن، مطلبى بیان فرموده است كه به نظر ما فتح باب براى جواب از اشكال اخبار طینت است زیرا فرموده: خدا كار وضع آنها را دانست پس ابراز انكار را در وجودشان قرار داد یعنى چون دانست كه سلمان و بوذر و مقداد مثلا وقتیكه بدنیا آیند پیرو حق باشند و منحرف نشوند لذا ایشان را از طینت علیین آفرید و در شكم مادر قرین سعادتشان ساخت و پدر و مادر و محیط و قواى ظاهر و باطنشان را مناسب وضعشان آفرید و چون دانست كه فرعون و بوجهل و بولهب و پیروان ایشان چون به دنیا آیند با خدا و فرستادگان و برگزیدگانش بمبارزه برخیزند و حق را زیر پا گذارند: ایشان را از طینت سجین آفرید و بر آنها مهر شقاوت زد و ایشانرا در صلب پدران و مادران ناپاك هم جنس خودشان قرار داد و. و استفاده این معنى از كلام امام (ع) بسیار روشن است خصوصا با ملاحظه نكره آوردن كلمه (فعل) مقدما و معرف بلام آوردن آن مؤخرا كه در علم ثابت است كه چنین الف لامى عهد ذكرى است و اشاره بهمان كلمه نكره سابق دارد.
3- مُحَمّدُ بْنُ أَبِی عَبْدِ اللّهِ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ وَ مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ جَمِیعاً عَنْ عَلِیّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ صَالِحٍ النّیلِیّ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع هَلْ لِلْعِبَادِ مِنَ الِاسْتِطَاعَةِ شَیْ‏ءٌ قَالَ فَقَالَ لِی إِذَا فَعَلُوا الْفِعْلَ كَانُوا مُسْتَطِیعِینَ بِالِاسْتِطَاعَةِ الّتِی جَعَلَهَا اللّهُ فِیهِمْ قَالَ قُلْتُ وَ مَا هِیَ قَالَ الْ‏آلَةُ مِثْلُ الزّانِی إِذَا زَنَى كَانَ مُسْتَطِیعاً لِلزّنَا حِینَ زَنَى وَ لَوْ أَنّهُ تَرَكَ الزّنَا وَ لَمْ یَزْنِ كَانَ مُسْتَطِیعاً لِتَرْكِهِ إِذَا تَرَكَ قَالَ ثُمّ قَالَ لَیْسَ لَهُ مِنَ الِاسْتِطَاعَةِ قَبْلَ الْفِعْلِ قَلِیلٌ وَ لَا كَثِیرٌ وَ لَكِنْ مَعَ الْفِعْلِ وَ التّرْكِ كَانَ مُسْتَطِیعاً قُلْتُ فَعَلَى مَا ذَا یُعَذّبُهُ قَالَ بِالْحُجّةِ الْبَالِغَةِ وَ الْ‏آلَةِ الّتِی رَكّبَ فِیهِمْ إِنّ اللّهَ لَمْ یُجْبِرْ أَحَداً عَلَى مَعْصِیَتِهِ وَ لَا أَرَادَ إِرَادَةَ حَتْمٍ الْكُفْرَ مِنْ أَحَدٍ وَ لَكِنْ حِینَ كَفَرَ كَانَ فِی إِرَادَةِ اللّهِ أَنْ یَكْفُرَ وَ هُمْ فِی إِرَادَةِ اللّهِ وَ فِی عِلْمِهِ أَنْ لَا یَصِیرُوا إِلَى شَیْ‏ءٍ مِنَ الْخَیْرِ قُلْتُ أَرَادَ مِنْهُمْ أَنْ یَكْفُرُوا قَالَ لَیْسَ هَكَذَا أَقُولُ وَ لَكِنّی أَقُولُ عَلِمَ أَنّهُمْ سَیَكْفُرُونَ فَأَرَادَ الْكُفْرَ لِعِلْمِهِ فِیهِمْ وَ لَیْسَتْ هِیَ إِرَادَةَ حَتْمٍ إِنّمَا هِیَ إِرَادَةُ اخْتِیَارٍ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 227 روایة: 3
صالح نیلى گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم، آیا بندگان از استطاعت بهره‏اى دارند؟ حضرت بمن فرمود: زمانیكه كار از انجام دادند استطاعت دارند باستطاعتى كه خدا در آنها نهاده است، عرض كردم: آن چیست؟ فرمود: آلت و ابزار است مانند زنا كار كند در زمان زنا استطاعت آن را داشته است و چون ترك زنا كند و مرتكب آن نشود استطاعت ترك زنا داشته است، سپس فرمود: براى او پیش از عمل هیچگونه استطاعتى نه كم و نه زیادیش نباشد بلكه در صورت انجام دادن یا ترك كردن مستطیع است. عرض كردم: (اگر آلت و ابراز معصیت هم از خداست) پس چرا زنا كار را عذاب مى‏كنند؟ فرمود: بسبب حجت رسا (كه عقل او و بیان پیغمبرانست) و ابرازیكه در بندگان تركیب كرده (و آن قدرت و اختیار ایشانست) خدا هیچكس را بر نافرمانى خود مجبور نسازد و از هیچكس كفر را باراده حتمى نخواسته است ولى هنگامیكه كافر شود (كشف مى‏كنیم) و نیز در اراده خدا بوده است (پس از آنكه دانست آن بنده باختیار خود كفر را انتخاب مى‏كند) و نیز در اراده و علم خداست كه كفار بسوى خیر نمى‏گرایند، عرض كردم: خدا نسبت بایشان اراده كرد كه كافر شوند؟!! فرمود: من چنین نمى‏گویم بلكه من مى‏گویم: خدا دانست كه ایشان كافر مى‏شوند پس اراده كفر آنها نمود براى آنچه نسبت بایشان میدانست، این اراده خدا اراده حتمى نیست بلكه اراده اختیار است (اراده حتمى آن است كه چه آنكه خدا كفر بنده را بداند یا اسلام او را نسبت باو اراده كفر نماید و اراده اختیار آن است كه طبق اراده و اختیار بنده باشد).

4- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عُبَیْدِ بْنِ زُرَارَةَ قَالَ حَدّثَنِی حَمْزَةُ بْنُ حُمْرَانَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع عَنِ الِاسْتِطَاعَةِ فَلَمْ یُجِبْنِی فَدَخَلْتُ عَلَیْهِ دَخْلَةً أُخْرَى فَقُلْتُ أَصْلَحَكَ اللّهُ إِنّهُ قَدْ وَقَعَ فِی قَلْبِی مِنْهَا شَیْ‏ءٌ لَا یُخْرِجُهُ إِلّا شَیْ‏ءٌ أَسْمَعُهُ مِنْكَ قَالَ فَإِنّهُ لَا یَضُرّكَ مَا كَانَ فِی قَلْبِكَ قُلْتُ أَصْلَحَكَ اللّهُ إِنّی أَقُولُ إِنّ اللّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَمْ یُكَلّفِ الْعِبَادَ مَا لَا یَسْتَطِیعُونَ وَ لَمْ یُكَلّفْهُمْ إِلّا مَا یُطِیقُونَ وَ أَنّهُمْ لَا یَصْنَعُونَ شَیْئاً مِنْ ذَلِكَ إِلّا بِإِرَادَةِ اللّهِ وَ مَشِیئَتِهِ وَ قَضَائِهِ وَ قَدَرِهِ قَالَ فَقَالَ هَذَا دِینُ اللّهِ الّذِی أَنَا عَلَیْهِ وَ آبَائِی أَوْ كَمَا قَالَ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 228 روایة: 4
حمزة بن حمران گوید: از امام صادق علیه السلام راجع باستطاعت پرسیدم، جوابم نفرمود، بار دیگر خدمتش رسیدم و عرضكردم: اصلحك الله راجع باستطاعت مطلبى به قلم در آمده كه جز آنچه از شما بشنوم خارجش نكند.حضرت فرمود: آنچه در دلت باشد بتو زیان نرساند (زیرا من از آن آگاهم و یا چون نزد من بپرسش آمده‏اى) عرض كردم اصلحك الله من مى‏گویم: خداى تبارك و تعالى بندگانش را تلكیف نمى‏كند به چیزیكه استطاعت ندارند و نه بچیزى كه طاقت ندارند، و چیزى را جز به اراده و خواست و قضاء و قدر خدا انجام ندهند، فرمود، همین است آن دینى كه من و پدرانم بر آنیم یا مانند این تعبیر را فرمود.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 07:29 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب نیكى و بدى

بَابُ الْخَیْرِ وَ الشّرّ

1- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ وَ عَلِیّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ وَهْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ إِنّ مِمّا أَوْحَى اللّهُ إِلَى مُوسَى ع وَ أَنْزَلَ عَلَیْهِ فِی التّوْرَاةِ أَنّی أَنَا اللّهُ لَا إِلَهَ إِلّا أَنَا خَلَقْتُ الْخَلْقَ وَ خَلَقْتُ الْخَیْرَ وَ أَجْرَیْتُهُ عَلَى یَدَیْ مَنْ أُحِبّ فَطُوبَى لِمَنْ أَجْرَیْتُهُ عَلَى یَدَیْهِ وَ أَنَا اللّهُ لَا إِلَهَ إِلّا أَنَا خَلَقْتُ الْخَلْقَ وَ خَلَقْتُ الشّرّ وَ أَجْرَیْتُهُ عَلَى یَدَیْ مَنْ أُرِیدُهُ فَوَیْلٌ لِمَنْ أَجْرَیْتُهُ عَلَى یَدَیْهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 213 روایة: 1
امام صادق علیه‏السلام فرمود: از جمله آنچه خدا بجناب موسى (ع) وحى فرمود و در تورات بر او نازل شد این بود كه: همانا منم خدا كه جز من شایسته پرستشى نیست، مخلوق را آفریدم و نیكى را آفریدم و آن را به دست هر كه دوست داشتم جارى ساختم، خوشا به حال آنكه نیكى را بدست او (بر مخلوقم) جارى ساختم. منم خدا و شایان پرستشى جز من نیست، مخلوق را آفریدم و بدى را آفریدم و آنان را به دست كه اراده كردم جارى ساختم.

شرح :
مقصود از خلقت بدى تقدیر و اندازه‏گیرى ابزار اسباب گناه است مانند خلقت شراب و مراب به جارى ساختن به دست هر كه خدا ارائه كند این است كه خدا مى‏داند كدام یك از مخلوقش به گناه بدى گرایند و این معنى اگر چه مخالف با ظاهر لفظ است بعضى از شراح گفته‏اند و اگر بخواهیم به ظاهر لفظ تمسك كنیم به عقیده ما بیان و توجیهش همانست كه در دو حدیث پیش گفته شد كه چون خدا اهل نیكى و بدى را شناخت همیشه عمل نیك را پیش اهل خیر گذارد و آنها بدان متوجه و سرگرم شوند و بدى را پیش اهل شر گذارد و آنها به آن دلخوش و سرگرم شوند تا بهر كس آنچه لیاقت دارد داده باشد.
2- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ حَكِیمٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ إِنّ فِی بَعْضِ مَا أَنْزَلَ اللّهُ مِنْ كُتُبِهِ أَنّی أَنَا اللّهُ لَا إِلَهَ إِلّا أَنَا خَلَقْتُ الْخَیْرَ وَ خَلَقْتُ الشّرّ فَطُوبَى لِمَنْ أَجْرَیْتُ عَلَى یَدَیْهِ الْخَیْرَ وَ وَیْلٌ لِمَنْ أَجْرَیْتُ عَلَى یَدَیْهِ الشّرّ وَ وَیْلٌ لِمَنْ یَقُولُ كَیْفَ ذَا وَ كَیْفَ ذَا
اصول كافى جلد 1 ص 214 : روایة: 2
امام باقر(ع) فرمود: در یكى از كتابهائیكه خدا نازل كرده اینستكه: منم خدا كه شایسته پرستشى جز من نیست، نیكى را آفریدم و بدى را آفریدم، خوشا به حال آنكه نیكى را بدستش جارى ساختم، واى بر كسیكه بدى را بدستش جارى ساختم و واى بر كسیكه بگوید چرا اینطور و چرا آنطور (چرا نیكى بدست این و بدى بدست آن جارى شد).

3- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ بَكّارِ بْنِ كَرْدَمٍ عَنْ مُفَضّلِ بْنِ عُمَرَ وَ عَبْدِ الْمُؤْمِنِ الْأَنْصَارِیّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قَالَ اللّهُ عَزّ وَ جَلّ أَنَا اللّهُ لَا إِلَهَ إِلّا أَنَا خَالِقُ الْخَیْرِ وَ الشّرّ فَطُوبَى لِمَنْ أَجْرَیْتُ عَلَى یَدَیْهِ الْخَیْرَ وَ وَیْلٌ لِمَنْ أَجْرَیْتُ عَلَى یَدَیْهِ الشّرّ وَ وَیْلٌ لِمَنْ یَقُولُ كَیْفَ ذَا وَ كَیْفَ هَذَا قَالَ یُونُسُ یَعْنِی مَنْ یُنْكِرُ هَذَا الْأَمْرَ بِتَفَقّهٍ فِیهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 214 روایة: 3
امام صادق علیه‏السلام فرمود: خداى عزوجل فرماید: منم خدا كه معبودى جز من نیست، آفریننده خیر و شرم، خوشا به حال آنكه خیر را بدستش ساختم، واى بر آنكه شر را بدستش جارى ساختم واى بر آنكه بگوید: چگونه این شد و چگونه آن، یونس گوید: یعنى واى بر كسیكه از روى عقل خود آنرا منكر شود (و بگوید خدا خالق خیر و شر نیست.)



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: نیكى و بدى،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 07:28 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب سعادت و شقاوت

بَابُ السّعَادَةِ وَ الشّقَاءِ

1- مُحَمّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ اللّهَ خَلَقَ السّعَادَةَ وَ الشّقَاءَ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ خَلْقَهُ فَمَنْ خَلَقَهُ اللّهُ سَعِیداً لَمْ یُبْغِضْهُ أَبَداً وَ إِنْ عَمِلَ شَرّاً أَبْغَضَ عَمَلَهُ وَ لَمْ یُبْغِضْهُ وَ إِنْ كَانَ شَقِیّاً لَمْ یُحِبّهُ أَبَداً وَ إِنْ عَمِلَ صَالِحاً أَحَبّ عَمَلَهُ وَ أَبْغَضَهُ لِمَا یَصِیرُ إِلَیْهِ فَإِذَا أَحَبّ اللّهُ شَیْئاً لَمْ یُبْغِضْهُ أَبَداً وَ إِذَا أَبْغَضَ شَیْئاً لَمْ یُحِبّهُ أَبَداً
اصول كافى جلد 1 صفحه: 210 روایة: 1
امام صادق علیه‏السلام فرمود: همانا خدا سعادت و شقاوت را آفرید پیش از آنكه مخلوقش را بیافریند هر كه را خدا با سعادت آفرید هیچگاه او را دشمن ندارد و چون كار بدى بجا آورد كردارش را دشمن دارد. ولى خودش را دشمن ندارد و اگر شقى بوده باشد او را هرگز دوست ندارد و چون عمل صالى انجام دهد كردارش را دوست دارد و خودش را دشمن دارد بواسطه سرانجامى كه بسوى آن مى‏رود، پس چون خدا چیزى را دوست دارد دیگر هرگز آنرا دشمن ندارد و چون چیزى را دشمن دارد دیگر هرگز آنرا دوست ندارد.

شرح :
سعادت در اصطلاح شرع امریستكه موجب دخول بهشت و راحت ابدى شود و شقاوت آنستكه موجب دخول دوزخ و عقوبت ابدى شود و مقصود از آفرینش سعادت و شقاوت تقدیر و اندازه‏گیرى تكالیفى است كه مایه سعات و شقاوت گردد پس از آنكه خداى تعالى تكالیف واجب و حرام را مقرر داشت انسان را آفرید و با علم خود دانست كه كدامیك از مخلوقش تكالیف موجب سعادت را بر گزیند و سرانجامش به سعادت كشد و كدام آنها موجبات شقاوت را انتخاب كند و عاقبتش بشقاوت رسد، پس یكدسته را سعید و یكدسته را شقى آفرید و او سعید را دوست دارد و شقى را دشمن و همچنین عمل صالح را دوست دارد اگر چه از شقى سر زند و گناه و معصیت را دشمن دارد اگر چه شخص سعید انجام دهد.
2- عَلِیّ بْنُ مُحَمّدٍ رَفَعَهُ عَنْ شُعَیْبٍ الْعَقَرْقُوفِیّ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ كُنْتُ بَیْنَ یَدَیْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع جَالِساً وَ قَدْ سَأَلَهُ سَائِلٌ فَقَالَ جُعِلْتُ فِدَاكَ یَا ابْنَ رَسُولِ اللّهِ مِنْ أَیْنَ لَحِقَ الشّقَاءُ أَهْلَ الْمَعْصِیَةِ حَتّى حَكَمَ اللّهُ لَهُمْ فِی عِلْمِهِ بِالْعَذَابِ عَلَى عَمَلِهِمْ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع أَیّهَا السّائِلُ حُكْمُ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ لَا یَقُومُ لَهُ أَحَدٌ مِنْ خَلْقِهِ بِحَقّهِ فَلَمّا حَكَمَ بِذَلِكَ وَهَبَ لِأَهْلِ مَحَبّتِهِ الْقُوّةَ عَلَى مَعْرِفَتِهِ وَ وَضَعَ عَنْهُمْ ثِقْلَ الْعَمَلِ بِحَقِیقَةِ مَا هُمْ أَهْلُهُ وَ وَهَبَ لِأَهْلِ الْمَعْصِیَةِ الْقُوّةَ عَلَى مَعْصِیَتِهِمْ لِسَبْقِ عِلْمِهِ فِیهِمْ وَ مَنَعَهُمْ إِطَاقَةَ الْقَبُولِ مِنْهُ فَوَافَقُوا مَا سَبَقَ لَهُمْ فِی عِلْمِهِ وَ لَمْ یَقْدِرُوا أَنْ یَأْتُوا حَالًا تُنْجِیهِمْ مِنْ عَذَابِهِ لِأَنّ عِلْمَهُ أَوْلَى بِحَقِیقَةِ التّصْدِیقِ وَ هُوَ مَعْنَى شَاءَ مَا شَاءَ وَ هُوَ سِرّهُ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه:211 روایة: 2
ابوبصیر گوید: خدمت امام صادق علیه‏السلام نشسته بودم كه شخصى از او پرسید و گفت: قربانت گردم اى پسر پیمبر از چه جهت شقاوت بگنهكاران رسید تا خدا در علم خود بر عمل ایشان حكم به عذاب كرد امام علیه‏السلام فرمود: اى سوال كننده، هیچ یك از خلق خدا نتواند بحق او قیام كند (و چنانكه شایسته او است انجم وظیفه نماید) و چون این مطلب را دانست (به آن حكم كرد) به اهل محبت خویش نیروى معرفتش عطا فرمود و سنگینى عمل (و اطاعت خویش) را از ایشان برداشت بطوریكه سزاوار آن بودند، و باهل معصیت نیروى معصیت بخشید براى آنچه از پیش نسبت بایشان مى‏دانست و ایشان را از توانائى پذیرش از خود باز داشت و حال آنها با آنچه از پیش نسبت بایشان مى‏دانست موافق گشت ( چون به دنیا آمدند آن نیرو را در معصیت صرف كردند) و نتوانستند وضعى پیش آورند كه ایشان را از عذاب او برهاند زیرا علم خدا را به حقیقت باور كردن سزاوارتر است، اینست معنى (خدا خواست هر چه را خواست) و این است راز او.

شرح :
این حدیث شریف مربوط بباب طینت است كه انشاءالله در اول جلد سوم به تفصیل بیان مى‏شود زیرا ظاهرا سؤال از اینستكه: از كجا و بچه علت دسته‏اى در اول خلقت محكوم به شقاوت و عذاب خدا گشتند؟ امام پس از آنكه به مناسبت مقام اولا حال اهل سعادت را بیان مى‏كند نسبت باهل شقاوت مى‏فرماید چون خدا مى‏دانست یكدسته از مخلوقش پس از آنكه به دنیا آیند طریق گناه و نافرمانى سپارند بدینجهت هنگام خلقت به آنها نیروى معصیت داد و ایشان از پذیرش اطاعت خود ممنوع كرد و این عمل براى اینستكه خدا به هر كس آنچه سزاوارست عنایت كند و توفیقات و الطاف خاصه خود را بیجا صرف نكند. طریقه و روش خردمندان این است كه لباس نفیس و گرانقیمت را بر تن نوكر و فرزندیكه در خاك میغلطد نكنند و اسبى كه گاز مى‏گیرد افسارش كنند، باین فرق كه انسان چون علمش كوتاهست هر چیزى را مى‏آزماید و سپس بطوریكه سزاورا است عمل مى‏كند ولى خداى تعالى چون كه علام الغیوب است و هر پنهانى نزدش آشكار مى‏باشد و گذشته و آینده هر چند كه دور هم باشد از نظر علم او روشن است این عمل را پیش از خلقت انسان انجام مى‏دهند یعنى هر چیز بجاى خود مى‏گذارد، این است آنچه بفكر ناقص ما نسبت به بیان این حدیث شریف مى‏رسد، ولى علامه مجلسى قدس الله سره این حدیث را در نهایت صعوبت و اشكال معرفى كرده و تطبیق آنرا بر مذهب عدلیه محتاج یتكلفات دانسته است، بنظر كوتاه ما صعوبت و اشكال در نظر مقدس ایشان از آن جهت پیدا شده كه جمله (لسبق علمه فیهم) را چنین معنى كرده است: چون خدا مى‏دانست كه مخلوق تا ابزار و نیروى انجا تكلیف نداشته باشند نمى‏توانند تكلیف را انجام دهند لذا به آنها نیرو داد و اگر آن نیرو نمى‏داد جبرا و قهرا معصیت مى‏كردند.
3- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ یَحْیَى بْنِ عِمْرَانَ الْحَلَبِیّ عَنْ مُعَلّى بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَلِیّ بْنِ حَنْظَلَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع أَنّهُ قَالَ یُسْلَكُ بِالسّعِیدِ فِی طَرِیقِ الْأَشْقِیَاءِ حَتّى یَقُولَ النّاسُ مَا أَشْبَهَهُ بِهِمْ بَلْ هُوَ مِنْهُمْ ثُمّ یَتَدَارَكُهُ السّعَادَةُ وَ قَدْ یُسْلَكُ بِالشّقِیّ فِی طَرِیقِ السّعَدَاءِ حَتّى یَقُولَ النّاسُ مَا أَشْبَهَهُ بِهِمْ بَلْ هُوَ مِنْهُمْ ثُمّ یَتَدَارَكُهُ الشّقَاءُ إِنّ مَنْ كَتَبَهُ اللّهُ سَعِیداً وَ إِنْ لَمْ یَبْقَ مِنَ الدّنْیَا إِلّا فُوَاقُ نَاقَةٍ خَتَمَ لَهُ بِالسّعَادَةِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 213 روایة: 3
امام صادق علیه‏السلام فرمود: گاهى شخص سعید را براى اهل شقاوت برند تا آنجا كه مردم گویند چقدر شبیه آنها شده بلكه این هم از آنهاست ولى سپس سعادت او را دریابد و اصلاحش كند (این شخص گاهى نیكو مآبى است كه اتفاقا گناهانى از او سر زند و سپس باتوجه و یا اعمال شایسته آنها را جبران كند) و گاهى شقى را براه سعادتمندان برند تا آنجا كه مردم گویند: چه اندازه به آنها ماند بلكه این هم از آنهاست و سپس شقاوت او را دریابد (و این شخص بد جنسى است كه بدون تصمیم جدى یا براى تظاهر عمل خیرى انجام دهد و سپس بخمیره بد خویش گراید) آنرا كه خدا (در لوح محفوظ) با سعادت نوشته است پایان كارش بسعادت انجامد اگر چه از دنیا باندازه فاصله میان دو دوشیدن ماده شتر (كه چند لحظه بیش نیست) باقى نمانده باشد. (پس ملاك سعادت و شقاوت پایان عمر و زمان رفتن از دنیاست خدا ما و تمام مؤمنین را عاقبت بخیر و اهل سعادت فرماید).



برچسب ها: اصول کافی،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 07:28 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب امتحان و آزمایش

بَابُ الِابْتِلَاءِ وَ الِاخْتِبَارِ

1- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرّحْمَنِ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ مُحَمّدٍ الطّیّارِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ مَا مِنْ قَبْضٍ وَ لَا بَسْطٍ إِلّا وَ لِلّهِ فِیهِ مَشِیئَةٌ وَ قَضَاءٌ وَ ابْتِلَاءٌ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 210 روایة: 1
امام صادق علیه‏السلام فرمود: هیچ قبض و بسطى (تنگى و فراخى، بستن و گشودنى) نباشد جز آنكه براى خدا نسبت به آن خواست و حكم و آزمایش است:

2- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیّوبَ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ مُحَمّدٍ الطّیّارِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّهُ لَیْسَ شَیْ‏ءٌ فِیهِ قَبْضٌ أَوْ بَسْطٌ مِمّا أَمَرَ اللّهُ بِهِ أَوْ نَهَى عَنْهُ إِلّا وَ فِیهِ لِلّهِ عَزّ وَ جَلّ ابْتِلَاءٌ وَ قَضَاءٌ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 210 روایة: 2
و فرمود: از آنچه خدا به آن امر كرده یا از آن نهى فرموده چیزیكه در آن قبض و بسطى باشد نیست مگر آنكه براى خداى عزوجل نسبت به آن آزمایش و حكمى است.

شرح :
قبض و بسط تقریبا مانند حركت و سكون است و داراى معنى عامى است كه بیشتر اوضاع و احوال خلق را شامل مى‏شود زیرا قبض و بسط خدا نسبت بدارائى مردم فقر و غناى آنهاست و نسبت به نفسشان غم و شادى آنها و نسبت ببدنشان مرض و تندرستى آنها و نسبت بكردارشان خذلان و توفیق ایشان و نسبت بدعایشان اجابت و عدم اجابت آنست و همچنین سایر جهات انسان از معنى قبض و بسط خارج نیست ولى چون در روایت دوم این قبض و بسط مقید بامر و نهى خدا شده است مختص مى‏شود باموریكه مربوط بشرع و دین باشد و خدا در آن فرمان یا نهیى داشته باشد مانند فقر و غنى و صحت و مرض، كه انسان در حالت فقر و مرض امر بصبر و شكیبائى دارد و در حال صحت و ثروت امر بپرداخت حقوق واجب و به دستگیرى از فقرا وصله رحم و مانند آن دارد پس تمامى این گونه احوال بندگان اولا بخواست و حكم خداست و ثانیا خدا بوسیله همین امور بندگانش را آزمایش و امتحان مى‏كند نه براى آنكه خودش از حال خودش از حال آنها با خبر شود زیرا او علام العیوست بلكه براى آنكه استحقاق ثواب یا عقاب را بخود آنها بفهماند و حجت را بر آنها تمام كند.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 07:26 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب مشیت و ارادة

بَابُ الْمَشِیئَةِ وَ الْإِرَادَةِ

1- عَلِیّ بْنُ مُحَمّدِ بْنِ عَبْدِ اللّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللّهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ سُلَیْمَانَ الدّیْلَمِیّ عَنْ عَلِیّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ الْهَاشِمِیّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ ع یَقُولُ لَا یَكُونُ شَیْ‏ءٌ إِلّا مَا شَاءَ اللّهُ وَ أَرَادَ وَ قَدّرَ وَ قَضَى قُلْتُ مَا مَعْنَى شَاءَ قَالَ ابْتِدَاءُ الْفِعْلِ قُلْتُ مَا مَعْنَى قَدّرَ قَالَ تَقْدِیرُ الشّیْ‏ءِ مِنْ طُولِهِ وَ عَرْضِهِ قُلْتُ مَا مَعْنَى قَضَى قَالَ إِذَا قَضَى أَمْضَاهُ فَذَلِكَ الّذِی لَا مَرَدّ لَهُ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 207 روایة: 1
على بن ابراهیم هاشمى گوید: از موسى جعفر علیه‏السلام شنیدم كه فرمود: چیزى نباشد جز آنچه خدا خواهد و اراده كند و اندازه‏گیرى نماید و حكم دهد، گفتم معنى خواست خدا چیست؟ فرمود: آغاز كار است گفتم معنى اندازه‏گیرى چیست؟ فرمود: آن اندازه گرفتن طول و عرض چیز است: گفتم معنى قضا و حكمش چیست؟ فرمود هر گاه حكم كند بگذارند و آنستكه بر گشت ندارد.

شرح :
در این روایت امام هفتم علیه‏السلام چهار مرتبه از مقدمات ایجاد و آفرینش مخلوق را بیان كرده و راوى سه تاى آنرا توضیح خواسته و حضرت توضیح داده است؛ مجلسى ره فرماید: بروایت كتاب محاسن راوى پس از سؤال معنى مشیت معنى اراده را پرسید و حضرت فرمود:
(معنى اراده اینست كه بر آنچه خواسته بپاید و بایستد) و این جمله از قلم مصنف یا نساخ افتاده است بنابراین معنى روایت بسیار روشن است كه چون بنا شود چیزى خلق گردد اولا مشیت خدا به آن تعلق میگیرد و ثانیا آنرا قطعى و مسجل میكند كه در این مرتبه اراده نام دارد ثالثا حدود اندازه آنرا معین میفرماید كه تقدیر نام دارد رابعا فرمان خلقت صادر میكند كه قضاء نام دارد.
2- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرّحْمَنِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع شَاءَ وَ أَرَادَ وَ قَدّرَ وَ قَضَى قَالَ نَعَمْ قُلْتُ وَ أَحَبّ قَالَ لَا قُلْتُ وَ كَیْفَ شَاءَ وَ أَرَادَ وَ قَدّرَ وَ قَضَى وَ لَمْ یُحِبّ قَالَ هَكَذَا خَرَجَ إِلَیْنَا
اصول كافى جلد 1 صفحه: 207 روایة: 2
ابوبصیر گوید بامام صادق علیه‏السلام عرض كردم: خدا خواسته و اراده كرده و مقدر نموده و حكم فرموده؟ فرمود: آرى: عرض كردم و دوست هم داشته است فرمود: نه: گفتم: چگونه خواسته و اراده كرده و مقدر نموده و حكم فرموده ولى دوست نداشته است؟ فرمود اینچنین بما رسیده است.

شرح :
گویا امام علیه‏السلام سائل را قابل نداسته و یا در مجلس نا اهلى بوده كه بیان مطلب مقتضى حكمت نبوده است لذا بطور اجمال فرمود: اینچنین از پیغمبر و پدرانم بمن رسیده است و توضیح نفرموده و احتمال دارد توضیح سخن امام علیه‏السلام این باشد كه خواست و اراده تقدیر و حكم خدا بافعال و كردارهاى بندگان تعلق میگیرد ولى خدا گناه و كار زشت آنها را دوست ندارد و یا مقصود اینستكه اسناد آن چهار صفت نسبت بخدا صحیح است ولى اسناد محبت باو صحیح نیست. و یا چون اراده و خواست و تقدیر و حكم خدا بخلقت و ایجاد بنده تعلق گیرد و خواهد كه او قادر و مختار باشد طبعا بعضى از بندگان از این قدرت و اختیار سوء استفاده كرده مرتكب گناه و عصیان میشوند كه خدا آنرا دوست ندارد پس اراده و خواست خدا بالاصاله بگناه تعلق گرفته است.
3- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیّ بْنِ مَعْبَدٍ عَنْ وَاصِلِ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ أَمَرَ اللّهُ وَ لَمْ یَشَأْ وَ شَاءَ وَ لَمْ یَأْمُرْ أَمَرَ إِبْلِیسَ أَنْ یَسْجُدَ لآِدَمَ وَ شَاءَ أَنْ لَا یَسْجُدَ وَ لَوْ شَاءَ لَسَجَدَ وَ نَهَى آدَمَ عَنْ أَكْلِ الشّجَرَةِ وَ شَاءَ أَنْ یَأْكُلَ مِنْهَا وَ لَوْ لَمْ یَشَأْ لَمْ یَأْكُلْ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 208 روایة: 3
امام صادق علیه‏السلام فرمود: ممكن است خدا امر كند و نخواهد و خواهد و امر نكند، شیطان را امر كرد كه به آدم سجده كند و خواست كه سجده نكند و اگر میخواست سجده میكرد. و آدم را از خوردن آن درخت نهى فرمود و خواست كه از آن بخورد و اگر نمیخواست او نمیخورد.

شرح :
چنانچه بهمین زودى بیان مى‏شود مذهب ما شیعیان در مسأله جبر و تفویض بر اساس عدل و امر بین الامیرین است و از اینجهت ما را عدلیه نامند ولى ظاهر این خبر با عقیده جبریه موافق است لذا مجلسى ره با هشت طریق این حدیث را توجیه نموده است بعضى از آنها كه روشنتر بنظر میرسد اینست: اول این خبر در مورد تقیه صادر شده است و شاهدى هم برایش ذكر میكند دوم اینكه مقصود از خواست خدا علم اوست و آن هم شاهد دارد سوم اینكه مراد بخواست خدا هدایات و الطاف خاصه او است كه چون آدم و ابلیس باز گرفت مرتكب نافرمانى شدند. چهارم مقصود اینستكه خدا خواست شیطان را بر سجود و آدمرا بر نخوردن از درخت مجبور نكند و آنها را باختیار خود واگذارد.
4- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنِ الْمُخْتَارِ بْنِ مُحَمّدٍ الْهَمْدَانِیّ وَ مُحَمّدُ بْنُ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ الْحَسَنِ الْعَلَوِیّ جَمِیعاً عَنِ الْفَتْحِ بْنِ یَزِیدَ الْجُرْجَانِیّ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ إِنّ لِلّهِ إِرَادَتَیْنِ وَ مَشِیئَتَیْنِ إِرَادَةَ حَتْمٍ وَ إِرَادَةَ عَزْمٍ یَنْهَى وَ هُوَ یَشَاءُ وَ یَأْمُرُ وَ هُوَ لَا یَشَاءُ أَ وَ مَا رَأَیْتَ أَنّهُ نَهَى آدَمَ وَ زَوْجَتَهُ أَنْ یَأْكُلَا مِنَ الشّجَرَةِ وَ شَاءَ ذَلِكَ وَ لَوْ لَمْ یَشَأْ أَنْ یَأْكُلَا لَمَا غَلَبَتْ مَشِیئَتُهُمَا مَشِیئَةَ اللّهِ تَعَالَى وَ أَمَرَ إِبْرَاهِیمَ أَنْ یَذْبَحَ إِسْحَاقَ وَ لَمْ یَشَأْ أَنْ یَذْبَحَهُ وَ لَوْ شَاءَ لَمَا غَلَبَتْ مَشِیئَةُ إِبْرَاهِیمَ مَشِیئَةَ اللّهِ تَعَالَى‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 208 روایة: 4
حضرت ابوالحسن علیه‏السلام فرمود: خدا را دو اراده و دو مشیت است. اراده حتم و اراده عزم (و مشیت حتم و مشیت عزم) خدا نهى میكند و میخواهد، امر میكند و نمیخواهد، مگر نمى‏بینى كه آدم و همسرش را نهى كرد كه از آن درخت نخورند ولى خوردن ایشانرا خواست و اگر نمى‏خواست كه بخورند خواست آنها بر خواست خدایتعالى غلبه نمیكرد و حضرت ابراهیم را امر كرد كه اسحاق (و بقول مشهور اسمعیل) را سر ببرد ولى نخواست كه سر او را ببرد و اگر میخواست، خواست ابراهیم بر خواست خدایتعالى غلبه نمیكرد.

شرح :
علامه مجلسى از قول صدوق علیهماالرحمة نقل مى‏كند كه او در كتاب توحید بعد از ذكر این خبر میگوید: خدایتعالى آدم و همسرش را از خوردن آن درخت نهى كرد. و مى‏دانستكه آنها خواهند خورد ولى خداى عزوجل خواست كه با خبر و قدرت مانع خودرن آنها نشود چه آنكه آنها را از خوردن نهى كرده و باز داشته بود، اینست معنى خواست خدا نسبت به آنها و اگر میخواست ایشانرا با جبر و زور از خوردن باز دارد و آنها میخوردند، خواست آنها بر خواست خدا غلبه كرده بود چنانكه امام علیه‏السلام فرمود. سپس مرحوم مجلسى اراده عزم و اراده حتم را معنى میكند كه اراده عزم آنستكه تنها چیزیرا بخورد و بطلب آن كشیده شود و اراده حتم آنستكه تمام شرایط تأثیر را داشته باشد و بوجود آوردن آنچه را خواست قطعى شده باشد پس ممكن است اراده عزم باشد و اراده حتم نباشد.
5- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیّ بْنِ مَعْبَدٍ عَنْ دُرُسْتَ بْنِ أَبِی مَنْصُورٍ عَنْ فُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ شَاءَ وَ أَرَادَ وَ لَمْ یُحِبّ وَ لَمْ یَرْضَ شَاءَ أَنْ لَا یَكُونَ شَیْ‏ءٌ إِلّا بِعِلْمِهِ وَ أَرَادَ مِثْلَ ذَلِكَ وَ لَمْ یُحِبّ أَنْ یُقَالَ ثَالِثُ ثَلَاثَةٍ وَ لَمْ یَرْضَ لِعِبَادِهِ الْكُفْرَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 209 روایة: 5
امام صادق علیه‏السلام فرمود: خدا خواسته و اراده كرده ولى دوست نداشته و نپسندیده، خواسته است كه چیزى نباشد مگر اینكه او بداند و همچنین هم اراده كرده و دوست نداشته كه او را سوم سه خدا گویند و كفر را براى بندگان خود نپسندیده است.

شرح :
اراده و خواست خدا تعلق گرفته است كه آنچه در عالم واقع میشود از كوچكترین و بزرگ چنانكه هست بداند و حتى میداند كه نصارى او را خداى سوم دانند ولى آنرا دوست ندارد و میداند كه بعضى از بندگانش باو كافر شوند ولى او كفر را براى بندگانش نمى‏پسندد.
6- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ قَالَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الرّضَا ع قَالَ اللّهُ یَا ابْنَ آدَمَ بِمَشِیئَتِی كُنْتَ أَنْتَ الّذِی تَشَاءُ لِنَفْسِكَ مَا تَشَاءُ وَ بِقُوّتِی أَدّیْتَ فَرَائِضِی وَ بِنِعْمَتِی قَوِیتَ عَلَى مَعْصِیَتِی جَعَلْتُكَ سَمِیعاً بَصِیراً قَوِیّاً مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّهِ وَ مَا أَصَابَكَ مِنْ سَیّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ وَ ذَاكَ أَنّی أَوْلَى بِحَسَنَاتِكَ مِنْكَ وَ أَنْتَ أَوْلَى بِسَیّئَاتِكَ مِنّی وَ ذَاكَ أَنّنِی لَا أُسْأَلُ عَمّا أَفْعَلُ وَ هُمْ یُسْأَلُونَ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 209 روایة: 6
اما رضا علیه‏السلام فرمود: خداى تعالى فرماید: اى پسر آدم بخواست من است كه تو هر چه براى خودخواهى توانى خواست و به نیروى من است كه واجبات میدهى و بنعمت من است كه بر نافرمانیم توانا میشوى. من ترا شنوا، بینا، توانا ساختم، هر نیكى كه بتو رسد از جانب خداست و هر بدى كه بتو رسد از خدا تو است و این براى آنستكه من بكارهاى نیك تو از خودت سزاوارتر و تو بكارهاى زشت از من سزاوارترى و علت این آنستكه من از آنچه میكنم باز خواست نشوم ولى مردم بازخواست شوند.

شرح :
انسان با نیرو و نعمتیكه خدا باو عطا فرمود راه مى‏رود و مى‏بیند و مى‏شنود ولى باختیار خود گاهى راه مسجد و زمانى طریق میخانه مى‏سپارد و در هر صورت نیروى گام بر داشتنش از خداست ولى باید انسان رفتنش را بخدا نسبت دهد و میخانه رفتنش از نظر اینكه نیرو و قدرت از خداست و آن نیرو را براى صرف در راه طاعت باو داده و بدان امر فرموده است ولى بنده آنرا از راه مستقیم خود منحرف كرده و در راه طاعت باو داده و بدان امر فرموده است ولى بنده آنرا از راه مستقیم خود منحرف كرده و در راهیكه او نهى فرموده مصرف كرده است پس سزاوار است كه بخود او انتساب یابد سپس بطور تفریع یا تعطیل مى‏فرماید (من از آنچه مى‏كنم باز خواست نمى‏شوم و مردم بازخواست شوند) زیرا آنچه او كرده خلقت بنده و اعطاء قدرت و اختیار است نسبت به وى كه همه خیر است و احسان و نباید از آن بازخواست نمود ولى آنچه بنده نافرمان بجا آورده صبركردن نعمت منعم و خالق خویش است در راه خلاف رضاى او و ناسپاسى كفران نسبت به وى كه عقلا موجب بازخواست و سؤال است.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 07:24 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب اینكه چیزى در آسمان و زمین نباشد جز با هفت خصلت‏

بَابٌ فِی أَنّهُ لَا یَكُونُ شَیْ‏ءٌ فِی السّمَاءِ وَ الْأَرْضِ إِلّا بِسَبْعَةٍ

1- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ وَ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ جَمِیعاً عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیّوبَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ حَرِیزِ بْنِ عَبْدِ اللّهِ وَ عَبْدِ اللّهِ بْنِ مُسْكَانَ جَمِیعاً عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع أَنّهُ قَالَ لَا یَكُونُ شَیْ‏ءٌ فِی الْأَرْضِ وَ لَا فِی السّمَاءِ إِلّا بِهَذِهِ الْخِصَالِ السّبْعِ بِمَشِیئَةٍ وَ إِرَادَةٍ وَ قَدَرٍ وَ قَضَاءٍ وَ إِذْنٍ وَ كِتَابٍ وَ أَجَلٍ فَمَنْ زَعَمَ أَنّهُ یَقْدِرُ عَلَى نَقْضِ وَاحِدَةٍ فَقَدْ كَفَرَ وَ رَوَاهُ عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ حَفْصٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ حَرِیزِ بْنِ عَبْدِ اللّهِ وَ ابْنِ مُسْكَانَ مِثْلَهُ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 206 روایة: 1

1- امام صادق علیه‏السلام فرمود: چیزى نه در آسمان و نه در زمین باشد جز با این هفت خصلت: با مشیت و اراده و قدر و قضاء و اذن و كتاب و اجل، هر كه گمان كند كه او میتواند یكى از اینها را نقض كند كافر است.



2- وَ رَوَاهُ أَیْضاً عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ زَكَرِیّا بْنِ عِمْرَانَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ ع قَالَ لَا یَكُونُ شَیْ‏ءٌ فِی السّمَاوَاتِ وَ لَا فِی الْأَرْضِ إِلّا بِسَبْعٍ بِقَضَاءٍ وَ قَدَرٍ وَ إِرَادَةٍ وَ مَشِیئَةٍ وَ كِتَابٍ وَ أَجَلٍ وَ إِذْنٍ فَمَنْ زَعَمَ غَیْرَ هَذَا فَقَدْ كَذَبَ عَلَى اللّهِ أَوْ رَدّ عَلَى اللّهِ عَزّ وَ جَلّ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 206 روایة: 2
2- موسى بن جعفر علیه‏السلام فرمود: چیزى نه در آسمانها و نه در زمین باشد مگر بسبب هفت چیز با قضاء و قدر و اراده و مشیت و كتاب و اجل و اذن. هر كه غیر این گمان كند بر خدا دروغ بسته است یا فرمود بر خداى عزوجل رد كرده است.

شرح :
پیداست كه در ایندو روایت مقدمات وجود و پیدایش هر چیزى را هفت مرتبه دانسته است اما ترتیب آنها محقق نیست زیرا كه همین دو روایت در ذكر ترتیب مختلف است. شارحین دانشمند براى هر یك از این هفت مرتبه معانى مختلفى گفته‏اند، ولى در باب آینده مشیت و اراده و قضاء و قدر از قول امام هفتم علیه‏السلام توضیح داده میشود و نسبت ببقیه مرحوم مجلسى ره فرماید مقصود از اذن خدا علم او و یا امر او و یا رفع موانع است و مراد بكتاب، نوشتن در لوحهاى آسمانى و یا واجب ساختن است چنانچه خدا فرماید (كتب علیكم الصیام) یعنى روزه بر شما واجب شد و مقصود از اجل مدت معین و وقت مقدریستكه نزد خود او است، مرحوم ملاصدرا گوید (این مراتب هفتگانه نسبت بامور تشریعى است و در امور تكوینى هرگاه خدا چیزى را خواهد، گوید (باش، او میباشد) ولى بنظر ما ظاهر روایات عموم و شمولست.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: چیزى در آسمان و زمین نباشد جز با هفت خصلت‏،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 07:24 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب بداء

بَابُ الْبَدَاءِ

1- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَجّالِ عَنْ أَبِی إِسْحَاقَ ثَعْلَبَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ أَحَدِهِمَا ع قَالَ مَا عُبِدَ اللّهُ بِشَیْ‏ءٍ مِثْلِ الْبَدَاءِ وَ فِی رِوَایَةِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع مَا عُظّمَ اللّهُ بِمِثْلِ الْبَدَاءِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 200 روایة: 1
زراة از یكى از دو امام (پنجم یا ششم) نقل میكند كه فرمود: خدا بچیزى چون بداء پرستش نشده است و در روایت ابن ابى عمیر از هشام بن سالم است كه امام صادق علیه‏السلام فرمود: خدا بچیزى چون بداء بزرگ شمرده نشده است.

شرح :
چنانچه از ابواب سابق معلوم شد صفاتى را كه نسبت بخدایتعالى مى‏دهیم از لحاظ مفهوم و معنى با صفات مخلوق فرق دارد علم خدا غیر از علم مخلوقست، دیدن و شنیدن و یكتا بودن و لطیف بودن و ظاهر بودن و قاهر بودن خدا غیر از این صفاتست در مخلوق چنانچه تمام اینها در ابواب گذشته خصوصا در حدیث 317 318 توضیح داده شد، اكنون مى‏گوئیم بدا هم نیز چنین است، بدا نسبت بخدا غیر از بداى نسبت بمخلوقست و در هر یك معنى جداگانه‏اى دارد: بدا نسبت بمخلوق عبارت از اینستكه شخصى نزد حود نقشه كارى را طرح كند و سود و زیان آنرا بسنجد و چون جانب سود را ترجیح دهد در آنكار وارد شود و اقدام كند، ناگاه در وسط كار یا جلوتر و دنبال‏تر بجهتى متوجه شود كه قبلا آنرا نمى‏دانست و آنجهت زیان و آسیبى باشد كه از ناحیه آنكار وارد شود و چند برابر سودى باشد كه او خیال كرده بود، در آنجا دست از كار بكشد و بگوید: برایم بدا حاصل شد، پیداست كه چنین بدائى نسبت بخداى تبارك و تعالى محالست، خدا پیش از آفرینش مخلوق همه چیز را مى‏دانسته و سود و زیان هر چیز نزدش هویدا و آشكار بوده است، او هرگز چیزى خلق نكند و فرمانى ندهد كه بعدا پشیمان شود و منصرف گردد. چنانچه امام صادق علیه‏السلام در حدیث 9 و 10 این باب باین معنى تصریح مى‏فرماید، و اما بداء نسبت بخدا باین معنى‏ست كه خدا چیزى را مطابق اوضاع و شرایطى مقرر دارد و سپس بواسطه تغییر اوضاع و شرایط آنرا تغییر دهد و چون ما خدا را فعال مایشاء میدانیم و میدانیم كه او چه را مصلحت داند مى‏كند و هر روز در كار تازه‏ایست و او دست بسته و كنار نشسته نیست باید این تغییر را بدهد و از این جهت است كه عقیده ببدا در در روایت او 3 و 12 و 13 این باب با اهمیت تلقى شده است دانشمندان اسلامى‏اگر چه در معنى بداى خدا نسبت به مقام ثبوت نظرهاى مختلفى دارند، میرداماد ره گوید بدا در مقام قضا و جناب قدس حق و مفارقات محضه و متن دهر نیست بلكه در قدر و امتداد زمانست و شاگردش ملاصدرا هم از او تبعیت كرده، سید مرتصى فرموده است بدا همان نسخ در احكامست، مجلسى ره قائل بلوح محفوظ و لوح محو و اثبات شده است ولى تمام این بزرگان این معنى را قبول دارند كه خدا آنچه را تغییر مى‏دهد پیش از آنكه چیزیرا بیافریند مى‏دانسته است یعنى او مى‏دانسته كه مثلا در هزار سال بعد كودكى متولد مى‏شود كه عمرش را 50 سال مقرر مى‏دارد ولى آن كودك بزرگ مى‏شود و گناهانیكه موجب كوتاهى عمر است مانند زنا و قطع رحم انجام مى‏دهد و او عمرش را از 50 به 40 مى‏آورد و در آن سن مى‏میرد و جز خدا كسى این را نداند و این بزرگان چون به این مطلب عقیده دارند ناچار مى‏شوند كه در مقام ثبوت بدا دو مرحله قائل شوند و شاید بیان مرحوم مجلسى مطابق اخبار باشد، خلاصه تمام دانشمندان شیعه باور دارند كه بدا باین معنى اولا وقوع دارد و ثانیا خدایتعالى از اول به آن عالم بوده است و اما علت اینكه خداوند از اول چیزى را مقرر مى‏دارد و سپس تغییر مى‏دهد چند وجه است: اول اینكه بندگان بكارهاى نیك چون صله رحم و احسان به فقرا راغب باشند. دوم امتحان حسن اطاعت بندگان است كه خدا ببیند آیا در موقع تغییر بندگان تمرد و سرپیچى مى‏كنند و در مقام اعتراض و اشكال بر میآیند چنانچه درباره تغییر قبله بعضى باعتراض برخاستند یا آنكه تسلیم و منقاد حكم خدا مى‏شوند. سوم چون بندگان بدانند كه ممكن است شخصیكه نزد خدا شقى بوده بر گردد و سعید شود از دعا و تضرع به پیشگاه حضرت احدیت رونگردانند و همیشه بحالتى میان خوف و رجا باشند. مرحوم مجلسى ره سه جهت دیگر غیر از آنچه ما گفتیم در مرآت صفحه 100 بیان كرده است، بعضى از دانشمندان سنى كه معنى بدا را بمذاق شیعه نفهمیده و خیال كرده است شیعه بداى نسبت بخدا را بهمان معنى بدا نسبت بانسان مى‏داند به آنها اعتراض كرده و سخنان زشتى نسبت داده است: مجلسى ره مى‏فرماید این سخنان ناشى از عصبیت بیجاست زیرا كه در اخبار آنها مطالبیكه بدا را تصدیق مى‏كند بسیار است ولى چون آنها نسبت بخدا مطالب ناروائى مى‏گویند كه شیعه آنها را باطل مى‏كند و خدا را از آنها با دلیل روشن منزه مى‏سازد و آنها سر افكنده مى‏شوند و نمى‏توانند جواب گویند به بهتان و افترا كه شیوه ناتوانانست متمسك مى‏شوند.
2- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ وَ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِیّ وَ غَیْرِهِمَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ فِی هَذِهِ الْ‏آیَةِ یَمْحُوا اللّهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ قَالَ فَقَالَ وَ هَلْ یُمْحَى إِلّا مَا كَانَ ثَابِتاً وَ هَلْ یُثْبَتُ إِلّا مَا لَمْ یَكُنْ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 202 روایة: 2
امام صادق علیه‏السلام راجع به آیه (41 سوره 13) (و خدا آنچه را خواهد محو مى‏كند و ثبت مى‏كند) فرمود: مگر نه این است كه محو شود چیزى كه ثابت بوده و ثبت شود چیزى كه نبوده (و بدا چیزى جز این نیست).

3- عَلِیّ‏ٌ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ مَا بَعَثَ اللّهُ نَبِیّاً حَتّى یَأْخُذَ عَلَیْهِ ثَلَاثَ خِصَالٍ الْإِقْرَارَ لَهُ بِالْعُبُودِیّةِ وَ خَلْعَ الْأَنْدَادِ وَ أَنّ اللّهَ یُقَدّمُ مَا یَشَاءُ وَ یُؤَخّرُ مَا یَشَاءُ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 202 روایة: 3
امام صادق علیه‏السلام فرمود: خدا هیچ پیغمبرى را مبعوث نفرمود جز اینكه سه خصلت را از او پیمان گرفت: 1- اقرار به بندگى خدا 2 كنار زدن شریكها و مانندها براى خدا 3- اقرار باینكه خدا هر چه را خواهد مقدم دارد و هر چه را خواهد بتأخیر اندازد (و همین است معنى بدا و از این روایت اهمیت موضوع (بدا)) معلوم مى‏شود، زیرا كه در ردیف خداپرستى و توحید قرار گرفته است).

4- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ ابْنِ فَضّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَیْرٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ قَضى‏ أَجَلًا وَ أَجَلٌ مُسَمّى عِنْدَهُ قَالَ هُمَا أَجَلَانِ أَجَلٌ مَحْتُومٌ وَ أَجَلٌ مَوْقُوفٌ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 202 روایة: 4
حمران گوید از امام باقر راجع بقول خداى عزوجل (3 سوره 6) (مدتى معین كرد و مدتى معین نزد اوست پرسیدم، حضرت فرمود: مقصود دو مدت است: مدتى حتمى و مدتى مشروط.

5- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ عَبْدِ الْعَظِیمِ بْنِ عَبْدِ اللّهِ الْحَسَنِیّ عَنْ عَلِیّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ خَلَفِ بْنِ حَمّادٍ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ مَالِكٍ الْجُهَنِیّ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللّهِ تَعَالَى أَ وَ لَمْ یَرَ الْإِنْسانُ أَنّا خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ یَكُ شَیْئاً قَالَ فَقَالَ لَا مُقَدّراً وَ لَا مُكَوّناً قَالَ وَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِهِ هَلْ أَتى‏ عَلَى الْإِنْسانِ حِینٌ مِنَ الدّهْرِ لَمْ یَكُنْ شَیْئاً مَذْكُوراً فَقَالَ كَانَ مُقَدّراً غَیْرَ مَذْكُورٍ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 202 روایة: 5
مالك جهنى گوید: امام صادق علیه‏السلام راجع بقول خدایتعالى (68 سوره 19) (مگر انسان بیاد ندارد كه ما او را آفریدیم و هیچ نبود) پرسیدم: فرمود: نه اندازه‏گیرى و نه هست شده بود و راجع به قول خدا (اول سوره 77) (آیا بر انسان زمانى از روزگار گذشت كه چیز قابل ذكرى نبود) پرسیدم: فرمود: اندازه‏گیرى شده بود ولى قابل ذكر نبود.

6- مُحَمّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ حَمّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ رِبْعِیّ بْنِ عَبْدِ اللّهِ عَنِ الْفُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ الْعِلْمُ عِلْمَانِ فَعِلْمٌ عِنْدَ اللّهِ مَخْزُونٌ لَمْ یُطْلِعْ عَلَیْهِ أَحَداً مِنْ خَلْقِهِ وَ عِلْمٌ عَلّمَهُ مَلَائِكَتَهُ وَ رُسُلَهُ فَمَا عَلّمَهُ مَلَائِكَتَهُ وَ رُسُلَهُ فَإِنّهُ سَیَكُونُ لَا یُكَذّبُ نَفْسَهُ وَ لَا مَلَائِكَتَهُ وَ لَا رُسُلَهُ وَ عِلْمٌ عِنْدَهُ مَخْزُونٌ یُقَدّمُ مِنْهُ مَا یَشَاءُ وَ یُؤَخّرُ مِنْهُ مَا یَشَاءُ وَ یُثْبِتُ مَا یَشَاءُ
اصول كافى ج:1 صفحه: 202 روایة: 6
امام باقر(ع) فرمود: علم دو گونه است: 1- علمیكه نزد خدا در خزانه است و كسى از مخلوق از آن آگاه نیست 2- علمیكه خدا بفرشتگان و پیغمبرانش تعلیم كرده، علمى كه بفرشتگان و پیغمبرانش تعلیم كرده (مطابق آنچه تعلیم كرده) واقع خواهد شد زیرا خدا نه خودش را تكذیب كند و نه فرشتگان و پیغمبرانش را و علمى كه نزدش در خزانه است هر چه را خواهد پیش دارد و هر چه را خواهد پس اندازد و هر چه را خواهد ثبت كند.

7- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ حَمّادٍ عَنْ رِبْعِیّ‏ٍ عَنِ الْفُضَیْلِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ مِنَ الْأُمُورِ أُمُورٌ مَوْقُوفَةٌ عِنْدَ اللّهِ یُقَدّمُ مِنْهَا مَا یَشَاءُ وَ یُؤَخّرُ مِنْهَا مَا یَشَاءُ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 203 روایة: 7
و فرمود: بعضى از امور نزد خدا مشروط است، هر چه را از آنها كه خواهد پیش دارد و هر چه را كه خواهد پس اندازد.

8- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ وَ وُهَیْبِ بْنِ حَفْصٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ لِلّهِ عِلْمَیْنِ عِلْمٌ مَكْنُونٌ مَخْزُونٌ لَا یَعْلَمُهُ إِلّا هُوَ مِنْ ذَلِكَ یَكُونُ الْبَدَاءُ وَ عِلْمٌ عَلّمَهُ مَلَائِكَتَهُ وَ رُسُلَهُ وَ أَنْبِیَاءَهُ فَنَحْنُ نَعْلَمُهُ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 203 روایة 8
امام صادق علیه‏السلام فرمود: همانا: خدا را دو علم است: 1 علم نهفته و در خزانه كه جز او كسى نداند و بدا از این علم باشد 2- علمیكه بملائكه و رسولان و پیغمبرانش تعلیم داده كه ما آنرا میدانیم.

9- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ مَا بَدَا لِلّهِ فِی شَیْ‏ءٍ إِلّا كَانَ فِی عِلْمِهِ قَبْلَ أَنْ یَبْدُوَ لَهُ‏
اصول كافى جلد1 صفحه: 203 روایة: 9
براى خدا نسبت به چیزى بدا حاصل نشد جز اینكه پیش از اینكه بدا حاصل شود خدا آن را میدانست.

10- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ بْنِ فَضّالٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ الْجُهَنِیّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ اللّهَ لَمْ یَبْدُ لَهُ مِنْ جَهْلٍ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 203 روایة: 10
بدا نیست بخدا ناشى از جهل نیست (چنانچه نسبت بمخلوقش است).

11- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع هَلْ یَكُونُ الْیَوْمَ شَیْ‏ءٌ لَمْ یَكُنْ فِی عِلْمِ اللّهِ بِالْأَمْسِ قَالَ لَا مَنْ قَالَ هَذَا فَأَخْزَاهُ اللّهُ قُلْتُ أَ رَأَیْتَ مَا كَانَ وَ مَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ أَ لَیْسَ فِی عِلْمِ اللّهِ قَالَ بَلَى قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ الْخَلْقَ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 203 روایة: 11
منصور بن حازم گوید: از امام صادق علیه‏السلام پرسیدم كه: آیا ممكن است امروز چیزى واقع شود كه دیروز در علم خدا نبوده باشد (یعنى خدا آنرا نداند مگر وقتیكه واقع شود) فرمود: نه، هر كه چنین گوید خدایش رسوا كند. عرض كردم بفرمائید مگر نه اینستكه آنچه واقع شده و آنچه تا روز قیامت واقع مى‏شود در علم خدا هست فرمود چرا، بیش از آنكه خلق را بیافریند (همه چیز را مى‏دانست).

12- عَلِیّ‏ٌ عَنْ مُحَمّدٍ عَنْ یُونُسَ عَنْ مَالِكٍ الْجُهَنِیّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ لَوْ عَلِمَ النّاسُ مَا فِی الْقَوْلِ بِالْبَدَاءِ مِنَ الْأَجْرِ مَا فَتَرُوا عَنِ الْكَلَامِ فِیهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 204 روایة: 12
و فرمود اگر مى‏دانستند چه پاداشى در اعتقاد پیدا هست از سخن در آن سستى نمى‏ورزیدند.

13- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عَمْرٍو الْكُوفِیّ أَخِی یَحْیَى عَنْ مُرَازِمِ بْنِ حَكِیمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ مَا تَنَبّأَ نَبِیّ‏ٌ قَطّ حَتّى یُقِرّ لِلّهِ بِخَمْسِ خِصَالٍ بِالْبَدَاءِ وَ الْمَشِیئَةِ وَ السّجُودِ وَ الْعُبُودِیّةِ وَ الطّاعَةِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 204 روایة: 13
و فرمود هرگز هیچ كس پیغمبر نشد تا به پنج خصلت براى خدا اقرار كرد: بدا، مشیت، سجود، بندگى، اطاعت.



14- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ یُونُسَ عَنْ جَهْمِ بْنِ أَبِی جَهْمَةَ عَمّنْ حَدّثَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ اللّهَ عَزّ وَ جَلّ أَخْبَرَ مُحَمّداً ص بِمَا كَانَ مُنْذُ كَانَتِ الدّنْیَا وَ بِمَا یَكُونُ إِلَى انْقِضَاءِ الدّنْیَا وَ أَخْبَرَهُ بِالْمَحْتُومِ مِنْ ذَلِكَ وَ اسْتَثْنَى عَلَیْهِ فِیمَا سِوَاهُ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 204 روایة: 14
و فرمود خداى عز و جل محمد(ص) را با آنچه از اول دنیا واقع شده و با آنچه تا پایان دنیا واقع مى‏شود خبر داد، آنچه از این وقایع حتمى است به او خبر داد (و نسبت به غیر آن كه حتمى نیست و بمشیت او مربوط است) استثنا قائل شد. (و به او خبر نداد).

15- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الرّیّانِ بْنِ الصّلْتِ قَالَ سَمِعْتُ الرّضَا ع یَقُولُ مَا بَعَثَ اللّهُ نَبِیّاً قَطّ إِلّا بِتَحْرِیمِ الْخَمْرِ وَ أَنْ یُقِرّ لِلّهِ بِالْبَدَاءِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 204 روایة: 15
حضرت رضا علیه‏السلام فرمود، هرگز خدا پیغمبرى مبعوث نفرمود مگر با حكم حرمت شراب و اقرار به بدا براى خدا.

16- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ قَالَ سُئِلَ الْعَالِمُ ع كَیْفَ عِلْمُ اللّهِ قَالَ عَلِمَ وَ شَاءَ وَ أَرَادَ وَ قَدّرَ وَ قَضَى وَ أَمْضَى فَأَمْضَى مَا قَضَى وَ قَضَى مَا قَدّرَ وَ قَدّرَ مَا أَرَادَ فَبِعِلْمِهِ كَانَتِ الْمَشِیئَةُ وَ بِمَشِیئَتِهِ كَانَتِ الْإِرَادَةُ وَ بِإِرَادَتِهِ كَانَ التّقْدِیرُ وَ بِتَقْدِیرِهِ كَانَ الْقَضَاءُ وَ بِقَضَائِهِ كَانَ الْإِمْضَاءُ وَ الْعِلْمُ مُتَقَدّمٌ عَلَى الْمَشِیئَةِ وَ الْمَشِیئَةُ ثَانِیَةٌ وَ الْإِرَادَةُ ثَالِثَةٌ وَ التّقْدِیرُ وَاقِعٌ عَلَى الْقَضَاءِ بِالْإِمْضَاءِ فَلِلّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى الْبَدَاءُ فِیمَا عَلِمَ مَتَى شَاءَ وَ فِیمَا أَرَادَ لِتَقْدِیرِ الْأَشْیَاءِ فَإِذَا وَقَعَ الْقَضَاءُ بِالْإِمْضَاءِ فَلَا بَدَاءَ فَالْعِلْمُ فِی الْمَعْلُومِ قَبْلَ كَوْنِهِ وَ الْمَشِیئَةُ فِی الْمُنْشَإِ قَبْلَ عَیْنِهِ وَ الْإِرَادَةُ فِی الْمُرَادِ قَبْلَ قِیَامِهِ وَ التّقْدِیرُ لِهَذِهِ الْمَعْلُومَاتِ قَبْلَ تَفْصِیلِهَا وَ تَوْصِیلِهَا عِیَاناً وَ وَقْتاً وَ الْقَضَاءُ بِالْإِمْضَاءِ هُوَ الْمُبْرَمُ مِنَ الْمَفْعُولَاتِ ذَوَاتِ الْأَجْسَامِ الْمُدْرَكَاتِ بِالْحَوَاسّ مِنْ ذَوِی لَوْنٍ وَ رِیحٍ وَ وَزْنٍ وَ كَیْلٍ وَ مَا دَبّ وَ دَرَجَ مِنْ إِنْسٍ وَ جِنّ‏ٍ وَ طَیْرٍ وَ سِبَاعٍ وَ غَیْرِ ذَلِكَ مِمّا یُدْرَكُ بِالْحَوَاسّ فَلِلّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فِیهِ الْبَدَاءُ مِمّا لَا عَیْنَ لَهُ فَإِذَا وَقَعَ الْعَیْنُ الْمَفْهُومُ الْمُدْرَكُ فَلَا بَدَاءَ وَ اللّهُ یَفْعَلُ مَا یَشَاءُ فَبِالْعِلْمِ عَلِمَ الْأَشْیَاءَ قَبْلَ كَوْنِهَا وَ بِالْمَشِیئَةِ عَرّفَ صِفَاتِهَا وَ حُدُودَهَا وَ أَنْشَأَهَا قَبْلَ إِظْهَارِهَا وَ بِالْإِرَادَةِ مَیّزَ أَنْفُسَهَا فِی أَلْوَانِهَا وَ صِفَاتِهَا وَ بِالتّقْدِیرِ قَدّرَ أَقْوَاتَهَا وَ عَرّفَ أَوّلَهَا وَ آخِرَهَا وَ بِالْقَضَاءِ أَبَانَ لِلنّاسِ أَمَاكِنَهَا وَ دَلّهُمْ عَلَیْهَا وَ بِالْإِمْضَاءِ شَرَحَ عِلَلَهَا وَ أَبَانَ أَمْرَهَا وَ ذَلِكَ تَقْدِیرُ الْعَزِیزِ الْعَلِیمِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 203 روایة: 16
از امام علیه‏السلام سؤال شد كه خدا چگونه داند؟ فرمود: خدا بداند و بخواهد و اراده كند و مقدر سازد و حكم كند و امضاء فرماید پس امضاء كند آنچه را حكم كرده و حكم كند آنچه را مقدر ساخته و مقدر كند آنچه را اراده كرده، بنابراین از علمش مشیت خیزد و از مشیتش اراده و از اراده‏اش تقدیر و از تقدیرش حكم و از حكمش امضاء و علمش مقدم بر مشیت است، مشیت در مرتبه دوم است و اراده در مرتبه سوم و تقدیر بر حكم مقرون و بامضاء واقع شود، و براى خداى تبارك و تعالى بداست نسبت به آنچه بداند هر گاه كه خواهد و نسبت به آنچه اراده كند براى تقدیر چیزها ولى اگر حكم مقرون بامضاء گشت دیگر بدا نیست و علم بهر معلومى پیش از بودن اوست و مشیت نسبت بخواسته شده پیش از وجود آنست و اراده پیش از بر پا شدن مراد است و تقدیر این معلومات پیش از آنستكه جدا شوند و بهم پیوندند در وجود مشخص و از لحاظ وقت و حكم مقرون بامضاء انجام شدنیهاى قطعى میباشند كه داراى جسمند و بحواس درك شوند مانند آنچه رنگ و بو دارد و پیمانه شود و آنچه در زمین بجنبد و بخرامد كه انسان و جن و پرندگان و درندگان و جز اینها باشد كه بحواس درك شود، براى خداى تبارك و تعالى نسبت به آنچه وجود خارجى ندارد بدا میباشد و چون وجود خارجى قابل فهم و درك بیابد، بدا نباشد و خدا آنچه خواهد بكند، بعلم خود همه چیز را پیش از پدید آمدنشان دانسته و با مشیت خود صفات و حدود آنها را شناخته و پیش از اظهار آنها انشائشان كرده و بوسیله اراده تعیین رنگ و صفاتشان نموده و با تقدیر خود روزیشانرا اندازه‏گیرى نموده و آغاز و پایان آنها را شناخته و بسبب حكمش اماكن آنها را براى مردم هویدا ساخته و به آنها رهبریشان نموده و با امضائش علل آنها را تشریح كرده و امرشانرا آشكار نموده، اینست، تقدیر خداى عزیز دانا.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 07:21 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب روح

بَابُ الرّوحِ‏

1- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ ابْنِ أُذَیْنَةَ عَنِ الْأَحْوَلِ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع عَنِ الرّوحِ الّتِی فِی آدَمَ ع قَوْلُهُ فَإِذا سَوّیْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی قَالَ هَذِهِ رُوحٌ مَخْلُوقَةٌ وَ الرّوحُ الّتِی فِی عِیسَى مَخْلُوقَةٌ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 181 روایة:1
احول گوید: از حضرت صادق علیه‏السلام درباره روحیكه در آدم (ع) دمیده شد پرسیدم كه خدا فرماید: (38 سوره 11) (چون او را برابر ساختم و از روح خود در او دمیدم) حضرت فرمود: آن روح مخلوقست و هم روحیكه در عیسى بود مخلوق بود.

2- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَجّالِ عَنْ ثَعْلَبَةَ عَنْ حُمْرَانَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ وَ رُوحٌ مِنْهُ قَالَ هِیَ رُوحُ اللّهِ مَخْلُوقَةٌ خَلَقَهَا اللّهُ فِی آدَمَ وَ عِیسَى‏
اصول كافى جلد 1 صفحه:181 روایة 2
حمران گوید: از امام صادق علیه‏السلام راجع بقول خداى عزوجل (و روح منه) پرسیدم، فرمود آن روح آفریده است كه آنرا خدا در آدم و عیسى پدید آورد.

3- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِیدِ الطّائِیّ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی كَیْفَ هَذَا النّفْخُ فَقَالَ إِنّ الرّوحَ مُتَحَرّكٌ كَالرّیحِ وَ إِنّمَا سُمّیَ رُوحاً لِأَنّهُ اشْتَقّ اسْمَهُ مِنَ الرّیحِ وَ إِنّمَا أَخْرَجَهُ عَنْ لَفْظَةِ الرّیحِ لِأَنّ الْأَرْوَاحَ مُجَانِسَةٌ لِلرّیحِ وَ إِنّمَا أَضَافَهُ إِلَى نَفْسِهِ لِأَنّهُ اصْطَفَاهُ عَلَى سَائِرِ الْأَرْوَاحِ كَمَا قَالَ لِبَیْتٍ مِنَ الْبُیُوتِ بَیْتِی وَ لِرَسُولٍ مِنَ الرّسُلِ خَلِیلِی وَ أَشْبَاهِ ذَلِكَ وَ كُلّ ذَلِكَ مَخْلُوقٌ مَصْنُوعٌ مُحْدَثٌ مَرْبُوبٌ مُدَبّرٌ
اصول كافى جلد 1 صفحه:181 روایة:3
محمد بن مسلم گوید از امام صادق علیه‏الس لام راجع بقول خداى عزوجل (و از روح خود در او دمیدم) پرسیدم كه آن دمیدن چگونه بود؟ فرمود: روح مانند باد متحركست و براى آن روحش نامند كه نامش از ریح (باد) مشتق است و چون أرواح هم جنس باد باشند روح را از لفظ ریح بیرون آورد و آن را بخود نسبت داد زیرا كه آن را بر سایر ارواح بر گزید چنانكه نسبت بیك خانه از میان همه خانه‏ها فرموده خانه من (و آن كعبه است) و نسبت بیك پیغمبر (ابراهیم) از میان پیغمبران فرموده است خلیل من و نظایر اینها (چنانكه گوید: دین من، بنده من، رسول من) و همه اینها مخلوق و ساخته شده و پدید آمده و پروریده و تحت تدبیرند.

4- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ بَحْرٍ عَنْ أَبِی أَیّوبَ الْخَزّازِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَمّا یَرْوُونَ أَنّ اللّهَ خَلَقَ آدَمَ عَلَى صُورَتِهِ فَقَالَ هِیَ صُورَةٌ مُحْدَثَةٌ مَخْلُوقَةٌ وَ اصْطَفَاهَا اللّهُ وَ اخْتَارَهَا عَلَى سَائِرِ الصّوَرِ الْمُخْتَلِفَةِ فَأَضَافَهَا إِلَى نَفْسِهِ كَمَا أَضَافَ الْكَعْبَةَ إِلَى نَفْسِهِ وَ الرّوحَ إِلَى نَفْسِهِ فَقَالَ بَیْتِیَ وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی‏
اصول كافى جلد 1 صفحه:182 روایة:4

محمد بن مسلم گوید از امام باقر (ع) پرسیدم راجع به آنچه روایت كنند كه : ( خدا آدم را بصورت خود آفریده است ) حضرت فرمود : آن صورتی است پدیده و آفریده كه خدا آنرا انتخاب كرده و بر سایر صورتهای مختلف برگزیده است و به خود نسبت داده است همچنانكه كعبه و روح را بخود نسبت داده و فرموده است : خانه من و دمیدم در او از روحم .



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 07:16 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب آنكه خدا را جز بخودش نتوان شناخت.

باب انه لا یعرف الا به

1- عَلِیّ بْنُ مُحَمّدٍ عَمّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ حُمْرَانَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ السّكَنِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع اعْرِفُوا اللّهَ بِاللّهِ وَ الرّسُولَ بِالرّسَالَةِ وَ أُولِی الْأَمْرِ بِالْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ الْعَدْلِ وَ الْإِحْسَانِ
وَ مَعْنَى قَوْلِهِ ع اعْرِفُوا اللّهَ بِاللّهِ یَعْنِی أَنّ اللّهَ خَلَقَ الْأَشْخَاصَ وَ الْأَنْوَارَ وَ الْجَوَاهِرَ وَ الْأَعْیَانَ فَالْأَعْیَانُ الْأَبْدَانُ وَ الْجَوَاهِرُ الْأَرْوَاحُ وَ هُوَ جَلّ وَ عَزّ لَا یُشْبِهُ جِسْماً وَ لَا رُوحاً وَ لَیْسَ لِأَحَدٍ فِی خَلْقِ الرّوحِ الْحَسّاسِ الدّرّاكِ أَمْرٌ وَ لَا سَبَبٌ هُوَ الْمُتَفَرّدُ بِخَلْقِ الْأَرْوَاحِ وَ الْأَجْسَامِ فَإِذَا نَفَى عَنْهُ الشّبَهَیْنِ شَبَهَ الْأَبْدَانِ وَ شَبَهَ الْأَرْوَاحِ فَقَدْ عَرَفَ اللّهَ بِاللّهِ وَ إِذَا شَبّهَهُ بِالرّوحِ أَوِ الْبَدَنِ أَوِ النّورِ فَلَمْ یَعْرِفِ اللّهَ بِاللّهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 113 روایة 1
1- امیرالمؤمنین علیه‏السلام فرمود: خدا را بخدا بشناسید و رسولرا برسالتش و صاحبان فرمان را بامر بمعروف و دادگرى و نیكوكارى.
(مؤلف كتاب مرحوم كلینى ره فرماید): معنى سخن حضرت كه (خدا را بخدا بشناسید، اینستكه: خدا اشخاص و انوار و جواهر و اعیانرا خلق فرمود، اعیان پیكرها (موجودات جسمانى) و جواهر روحهاست و خداى عزوجل شباهتى با جسم و روح ندارد هیچ كس را در آفریدن روج حساس دراك دستور و وسیله‏اى نبوده، خدا در خلقت ارواح و اجسام یكتا بوده، پس چون كسى شباهت خدا را با موجودات جسمانى و روحانى از میان برد خدا را بخدا شناخته و چون او را بروح یا جسم یا نور تشبیه كند خدا را به خدا نشناخته است.

شرح :
مراد باولى‏الامر (صاحبان فرمان) ائمه معصومین(ص) است و مراد بجمله (اعرفوا الله بالله، بقرینه دو جمله بعد (اعرفوا الله بالالوهیة) مى‏باشد، پس مقصود از جمله اول اینستكه خدا را بسبب شؤون و امتیازات خدائى بشناسید یعنى چون شأن الوهیت اینستكه قدیم وحى و عالم و قادر و بى‏مانند باشد و جسم و شریكدار و محتاج و مركب نباشد، اگر خدا را اینگونه شناختید او را بالوهیت شناخته‏اید و برگشت این معنى بكلام مرحوم كلینى(ره) مى‏باشد و از این معنى مى‏توان نتیجه گرفت كه خدا را با معرفى خودش كه توسط پیمبران و كتب آسمانى نموده بشناسید، خدا را با استحسان و عقل ناقص خود نشناسید، خدا را با نور خدائى كه در دل بندگان شایسته‏اش پرتو افكند بشناسید، یا با اطاعت و تضرع در خانه او شناسائیش را بخواهید، چون كسى خدا را بغیر این صفات معرفى كرد نپذیرید همه اینها از لوازم معنائى است كه از كلام مرحوم كلینى(ره) استفاده مى‏شود: و اما جمله دوم یعنى پیغمبر را بشؤن و امتیازات پیغمبرى بشناسید چون شأن پیغمبر آوردن معجزه و شریعت مستقیم و دین و كتابى است كه با موازین عقلى و قوانین فطرى و عدالت و حكمت موافق باشد پس پیغمبر را باید از روى این امور شناخت و لازمه این سخن آنستكه درباره پیغمبر علو نشود و خدایش ندانند و نیز از مقام واقعیش نكاهد و همچنین شأن امام علیه‏السلام امر بمعروف و اقامه عدل و احسانست كه باید امامرا بوسیله آنها شناخت پس كسیكه ادعاى امامت كند و اقامه عدل و احسان نكند دروغگو است، با این معنى كه براى حدیث شریف گفتیم لازم نیست كه هر یك از نتائچ و لوازمى را كه بیان كردیم احتمالى جداگانه براى معنى حدیث دانست چنانكه مرحوم مجلسى (ره) قرار داده است بلكه ارجاع همه احتمالات بهمان یك معناست ولى مرحوم صدوق و فیض و ملاصدرا هر یك معانى جدا غیر از آنچه گفتیم گفته‏اند كه این مختصر مناسب ذكرش نیست.
2- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَلِیّ بْنِ عُقْبَةَ بْنِ قَیْسِ بْنِ سِمْعَانَ بْنِ أَبِی رُبَیْحَةَ مَوْلَى رَسُولِ اللّهِ ص قَالَ سُئِلَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع بِمَ عَرَفْتَ رَبّكَ قَالَ بِمَا عَرّفَنِی نَفْسَهُ قِیلَ وَ كَیْفَ عَرّفَكَ نَفْسَهُ قَالَ لَا یُشْبِهُهُ صُورَةٌ وَ لَا یُحَسّ بِالْحَوَاسّ وَ لَا یُقَاسُ بِالنّاسِ قَرِیبٌ فِی بُعْدِهِ بَعِیدٌ فِی قُرْبِهِ فَوْقَ كُلّ شَیْ‏ءٍ وَ لَا یُقَالُ شَیْ‏ءٌ فَوْقَهُ أَمَامَ كُلّ شَیْ‏ءٍ وَ لَا یُقَالُ لَهُ أَمَامٌ دَاخِلٌ فِی الْأَشْیَاءِ لَا كَشَیْ‏ءٍ دَاخِلٍ فِی شَیْ‏ءٍ وَ خَارِجٌ مِنَ الْأَشْیَاءِ لَا كَشَیْ‏ءٍ خَارِجٍ مِنْ شَیْ‏ءٍ سُبْحَانَ مَنْ هُوَ هَكَذَا وَ لَا هَكَذَا غَیْرُهُ وَ لِكُلّ شَیْ‏ءٍ مُبتَدَأٌ
اصول كافى جلد 1 ص :115 روایة: 2
2- از امیرالمؤمنین علیه‏السلام سؤال شد كه پروردگارت را بچه شناختى؟ فرمود: به آنچه خودش خود را برایم معرفى كرده. عرض شد: چگونه خودش را به تو معرفى كرده؟ فرمود: هیچ صورتى شبیه او نیست و بحواس درك نشود و بمردم سنجیده نشود، در عین دورى نزدیك است و در عین نزدیكى دور (با آنكه از رگ گردن به بندگانش نزدیك‏تر است، بندگان در نهایت پستى و او در نهایت علو است) برتر از از همه چیز است و گفته نشود چیزى برتر از اوست، جلو همه چیز است و نتوان گفت جلو دارد (پس او بودنش به معنى تقدم رتبه و علت بودن اوست نه جلو بودن مكانى) در اشیاء داخل است نه مانند داخل بودن چیزى در چیزى (بلكه به معنى احاطه علم و تدبیر و فیضش با جزاء ممكنات) از همه چیز خارجست نه مانند چیزى كه از چیزى خارج باشد (بلكه بمعنى شباهت نداشتن بهیچ چیز) منزه است آنكه چنین است و جز او چنین نیست، و او سر آغاز همه چیز است.

3- مُحَمّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع إِنّی نَاظَرْتُ قَوْماً فَقُلْتُ لَهُمْ إِنّ اللّهَ جَلّ جَلَالُهُ أَجَلّ وَ أَعَزّ وَ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ یُعْرَفَ بِخَلْقِهِ بَلِ الْعِبَادُ یُعْرَفُونَ بِاللّهِ فَقَالَ رَحِمَكَ اللّهُ‏
اصول كافى جلد 1 ص :115 روایة: 3
3- منصوربن حازم گوید: بامام صادق علیه‏السلام عرض كردم: با مردمى مناظره كردم و بایشان گفتم: خداى جل جلاله، بزرگوارتر و ارجمندتر و گرامیتر است از اینكه بسبب مخلوقش شناخته شود بلكه بندگان بسبب خدا شناخته شوند. فرمود: خدایت رحمت كناد.




طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: کتاب توحید،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 05:28 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب جواز تعبیر از خدا به شى‏ء (چیز)

باب اطلاق القول بأنه شى‏ء

1- مُحَمّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَبْدِ الرّحْمَنِ بْنِ أَبِی نَجْرَانَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنِ التّوْحِیدِ فَقُلْتُ أَتَوَهّمُ شَیْئاً فَقَالَ نَعَمْ غَیْرَ مَعْقُولٍ وَ لَا مَحْدُودٍ فَمَا وَقَعَ وَهْمُكَ عَلَیْهِ مِنْ شَیْ‏ءٍ فَهُوَ خِلَافُهُ لَا یُشْبِهُهُ شَیْ‏ءٌ وَ لَا تُدْرِكُهُ الْأَوْهَامُ كَیْفَ تُدْرِكُهُ الْأَوْهَامُ وَ هُوَ خِلَافُ مَا یُعْقَلُ وَ خِلَافُ مَا یُتَصَوّرُ فِی الْأَوْهَامِ إِنّمَا یُتَوَهّمُ شَیْ‏ءٌ غَیْرُ مَعْقُولٍ وَ لَا مَحْدُودٍ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 109 روایة: 1
1- ابن ابى نجران گوید: از امام جواد(ع) راجع به توحید سؤال كردم و گفتم: میتوانم خدا را چیزى تصور كنم؟ فرمود: آرى ولى چیزى كه حقیقتش درك نمى‏شود و حدى ندارد زیرا هر چیز كه در خاطرت در آید خدا غیر او باشد، چیزى مانند او نیست و خاطره‏ها او را درك نكنند، چگونه خاطره‏ها دركش نكنند، در صورتیكه او بر خلاف آنچه تعقل شود در خاطر نقش بندد مى‏باشد، درباره خدا تنها همین اندازه بخاطر گذرد: (چیزیكه حقیقتش درك نشود و حدى ندارد) .

شرح :
وقتى گوئیم زمین چیزیست، آب چیزیست، كوه چیزیست، حقیقت معانى این الفاظ را مى‏فهمیم و صورتى از آنها در ذهن ما منتقش است كه محدود بحد معینى است، مثلا حد آب این است كه روان باشد اگر جامد شد نامش یخ است نه آب بخلاف وقتیكه گوئیم (خدا چیزیست) اولا باید بدانیم كه حقیقت خدا را نمى‏توانیم درك كنیم ثانیا مكن نیست صورتى از خدا در ذهن ما مننقش شود ثالثا خدا بحدى محدود نگردد و بهمین دلیل در ذهن در نیابد.
2- مُحَمّدُ بْنُ أَبِی عَبْدِ اللّهِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ قَالَ سُئِلَ أَبُو جَعْفَرٍ الثّانِی ع یَجُوزُ أَنْ یُقَالَ لِلّهِ إِنّهُ شَیْ‏ءٌ قَالَ نَعَمْ یُخْرِجُهُ مِنَ الْحَدّیْنِ حَدّ التّعْطِیلِ وَ حَدّ التّشْبِیهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 109 روایة: 2
2- از امام باقر علیه السلام سؤال شد: رواست كه بخدا گویند چیزیست؟ فرمود: آرى چیزى كه او را از حد تعطیل (خدائى نیست) و حد تشبیه (مانند ساختن او را بمخلوق) خارج كند (یعنى چون گوئى خدا چیزیست اعتراف بوجودش كرده‏اى پس كافر و طبیعى نیستى اما باید بدانى كه او چیزیست ببمانند).

3- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ أَبِی الْمَغْرَاءِ رَفَعَهُ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ إِنّ اللّهَ خِلْوٌ مِنْ خَلْقِهِ وَ خَلْقَهُ خِلْوٌ مِنْهُ وَ كُلّ مَا وَقَعَ عَلَیْهِ اسْمُ شَیْ‏ءٍ فَهُوَ مَخْلُوقٌ مَا خَلَا اللّهَ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 109 روایة 3
3- امام باقر علیه‏السلام فرمود: ذات خدا از مخلوقش جدا و مخلوقش از ذات او جداست (به هیچ وجه شباهتى در میان نیست) و هر آنچه نام (چیز) بر او صادق باشد جز خدا مخلوقست.

4- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ الْبَرْقِیّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ یَحْیَى الْحَلَبِیّ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَعْیَنَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ إِنّ اللّهَ خِلْوٌ مِنْ خَلْقِهِ وَ خَلْقَهُ خِلْوٌ مِنْهُ وَ كُلّ مَا وَقَعَ عَلَیْهِ اسْمُ شَیْ‏ءٍ مَا خَلَا اللّهَ فَهُوَ مَخْلُوقٌ وَ اللّهُ خَالِقُ كُلّ شَیْ‏ءٍ تَبَارَكَ الّذِی لَیْسَ كَمِثْلِهِ شَیْ‏ءٌ وَ هُوَ السّمِیعُ الْبَصِیرُ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 110 روایة: 4
4- امام صادق علیه‏السلام فرمود: ذات خدا از مخلوق جدا و مخلوقش از ذات او جداست و هر آنچه نام (چیز) بر او صادق باشد جز خدا مخلوقست و خدا خالق همه چیز است، پر خیر منزه است آنكه چیزى مانندش نیست و او شنوا و بیناست.


5- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَلِیّ بْنِ عَطِیّةَ عَنْ خَیْثَمَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنّ اللّهَ خِلْوٌ مِنْ خَلْقِهِ وَ خَلْقَهُ خِلْوٌ مِنْهُ وَ كُلّ مَا وَقَعَ عَلَیْهِ اسْمُ شَیْ‏ءٍ مَا خَلَا اللّهَ تَعَالَى فَهُوَ مَخْلُوقٌ وَ اللّهُ خَالِقُ كُلّ شَیْ‏ءٍ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 110 روایة: 5
5- و فرمود: ذات خدا از مخلوقش از ذات او جداست و هر آنچه نام (چیز) بر او صادق آید جز خداى تعالى مخلوقست و خدا خالق همه چیز است.




طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: کتاب توحید،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 05:26 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]
كتاب التوحید

*باب حادث بودن جهان و اثبات پدید آورنده آن*

باب حدوث العالم و اثبات المحدث‏

1- أَخْبَرَنَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمّدُ بْنُ یَعْقُوبَ قَالَ حَدّثَنِی عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرّحْمَنِ عَنْ عَلِیّ بْنِ مَنْصُورٍ قَالَ قَالَ لِی هِشَامُ بْنُ الْحَكَمِ كَانَ بِمِصْرَ زِنْدِیقٌ تَبْلُغُهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع أَشْیَاءُ فَخَرَجَ إِلَى الْمَدِینَةِ لِیُنَاظِرَهُ فَلَمْ یُصَادِفْهُ بِهَا وَ قِیلَ لَهُ إِنّهُ خَارِجٌ بِمَكّةَ فَخَرَجَ إِلَى مَكّةَ وَ نَحْنُ مَعَ أَبِی عَبْدِ اللّهِ فَصَادَفَنَا وَ نَحْنُ مَعَ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع فِی الطّوَافِ وَ كَانَ اسْمُهُ عَبْدَ الْمَلِكِ وَ كُنْیَتُهُ أَبُو عَبْدِ اللّهِ فَضَرَبَ كَتِفَهُ كَتِفَ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع مَا اسْمُكَ فَقَالَ اسْمِی عَبْدُ الْمَلِكِ قَالَ فَمَا كُنْیَتُكَ قَالَ كُنْیَتِی أَبُو عَبْدِ اللّهِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع فَمَنْ هَذَا الْمَلِكُ الّذِی أَنْتَ عَبْدُهُ أَ مِنْ مُلُوكِ الْأَرْضِ أَمْ مِنْ مُلُوكِ السّمَاءِ وَ أَخْبِرْنِی عَنِ ابْنِكَ عَبْدُ إِلَهِ السّمَاءِ أَمْ عَبْدُ إِلَهِ الْأَرْضِ قُلْ مَا شِئْتَ تُخْصَمُ قَالَ هِشَامُ بْنُ الْحَكَمِ فَقُلْتُ‏ لِلزّنْدِیقِ أَ مَا تَرُدّ عَلَیْهِ قَالَ فَقَبّحَ قَوْلِی فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ إِذَا فَرَغْتُ مِنَ الطّوَافِ فَأْتِنَا فَلَمّا فَرَغَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ أَتَاهُ الزّنْدِیقُ فَقَعَدَ بَیْنَ یَدَیْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ وَ نَحْنُ مُجْتَمِعُونَ عِنْدَهُ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع لِلزّنْدِیقِ أَ تَعْلَمُ أَنّ لِلْأَرْضِ تَحْتاً وَ فَوْقاً قَالَ نَعَمْ قَالَ فَدَخَلْتَ تَحْتَهَا قَالَ لَا قَالَ فَمَا یُدْرِیكَ مَا تَحْتَهَا قَالَ لَا أَدْرِی إِلّا أَنّی أَظُنّ أَنْ لَیْسَ تَحْتَهَا شَیْ‏ءٌ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع فَالظّنّ عَجْزٌ لِمَا لَا تَسْتَیْقِنُ ثُمّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ أَ فَصَعِدْتَ السّمَاءَ قَالَ لَا قَالَ أَ فَتَدْرِی مَا فِیهَا قَالَ لَا قَالَ عَجَباً لَكَ لَمْ تَبْلُغِ الْمَشْرِقَ وَ لَمْ تَبْلُغِ الْمَغْرِبَ وَ لَمْ تَنْزِلِ الْأَرْضَ وَ لَمْ تَصْعَدِ السّمَاءَ وَ لَمْ تَجُزْ هُنَاكَ فَتَعْرِفَ مَا خَلْفَهُنّ وَ أَنْتَ جَاحِدٌ بِمَا فِیهِنّ وَ هَلْ یَجْحَدُ الْعَاقِلُ مَا لَا یَعْرِفُ قَالَ الزّنْدِیقُ مَا كَلّمَنِی بِهَذَا أَحَدٌ غَیْرُكَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع فَأَنْتَ مِنْ ذَلِكَ فِی شَكّ‏ٍ فَلَعَلّهُ هُوَ وَ لَعَلّهُ لَیْسَ هُوَ فَقَالَ الزّنْدِیقُ وَ لَعَلّ ذَلِكَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع أَیّهَا الرّجُلُ لَیْسَ لِمَنْ لَا یَعْلَمُ حُجّةٌ عَلَى مَنْ یَعْلَمُ وَ لَا حُجّةَ لِلْجَاهِلِ یَا أَخَا أَهْلِ مِصْرَ تَفْهَمُ عَنّی فَإِنّا لَا نَشُكّ فِی اللّهِ أَبَداً أَ مَا تَرَى الشّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ اللّیْلَ وَ النّهَارَ یَلِجَانِ فَلَا یَشْتَبِهَانِ وَ یَرْجِعَانِ قَدِ اضْطُرّا لَیْسَ لَهُمَا مَكَانٌ إِلّا مَكَانُهُمَا فَإِنْ كَانَا یَقْدِرَانِ عَلَى أَنْ یَذْهَبَا فَلِمَ یَرْجِعَانِ وَ إِنْ كَانَا غَیْرَ مُضْطَرّیْنِ فَلِمَ لَا یَصِیرُ اللّیْلُ نَهَاراً وَ النّهَارُ لَیْلًا اضْطُرّا وَ اللّهِ یَا أَخَا أَهْلِ مِصْرَ إِلَى دَوَامِهِمَا وَ الّذِی اضْطَرّهُمَا أَحْكَمُ مِنْهُمَا وَ أَكْبَرُ فَقَالَ الزّنْدِیقُ صَدَقْتَ ثُمّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع یَا أَخَا أَهْلِ مِصْرَ إِنّ الّذِی تَذْهَبُونَ إِلَیْهِ وَ تَظُنّونَ أَنّهُ الدّهْرُ إِنْ كَانَ الدّهْرُ یَذْهَبُ بِهِمْ لِمَ لَا یَرُدّهُمْ وَ إِنْ كَانَ یَرُدّهُمْ لِمَ لَا یَذْهَبُ بِهِمُ الْقَوْمُ مُضْطَرّونَ یَا أَخَا أَهْلِ مِصْرَ لِمَ السّمَاءُ مَرْفُوعَةٌ وَ الْأَرْضُ مَوْضُوعَةٌ لِمَ لَا یَسْقُطُ السّمَاءُ عَلَى الْأَرْضِ لِمَ لَا تَنْحَدِرُ الْأَرْضُ فَوْقَ طِبَاقِهَا وَ لَا یَتَمَاسَكَانِ وَ لَا یَتَمَاسَكُ مَنْ عَلَیْهَا قَالَ الزّنْدِیقُ أَمْسَكَهُمَا اللّهُ رَبّهُمَا وَ سَیّدُهُمَا قَالَ فَ‏آمَنَ الزّنْدِیقُ عَلَى یَدَیْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع فَقَالَ لَهُ حُمْرَانُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنْ آمَنَتِ الزّنَادِقَةُ عَلَى یَدِكَ فَقَدْ آمَنَ الْكُفّارُ عَلَى یَدَیْ أَبِیكَ فَقَالَ الْمُؤْمِنُ الّذِی آمَنَ عَلَى یَدَیْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع اجْعَلْنِی مِنْ تَلَامِذَتِكَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ یَا هِشَامَ بْنَ الْحَكَمِ خُذْهُ إِلَیْكَ وَ عَلّمْهُ فَعَلّمَهُ هِشَامٌ فَكَانَ مُعَلّمَ أَهْلِ الشّامِ وَ أَهْلِ مِصْرَ الْإِیمَانَ وَ حَسُنَتْ طَهَارَتُهُ حَتّى رَضِیَ بِهَا أَبُو عَبْدِ اللّهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 91 روایة: 1
1- هشام بن حكم گوید: در مصر زندیقى بود كه سخنانى از حضرت صادق علیه السلام باو رسیده بود بمدینه آمد تا با آنحضرت مباحثه كند در آنجا بحضرت برنخورد، باو گفتند به مكه رفته است، آنجا آمد، ما با حضرت صادق علیه السلام مشغول طواف بودیم كه بما رسید: نامش عبدالملك و كینه‏اش ابو عبدالله بود، در حال طواف شانه‏اش را بشانه امام صادق علیه السلام زد، حضرت فرمود: نامت چیست؟ گفت نامم: عبدالملك، (بنده سلطان): فرمود: كینه‏ات چیست؟ گفت: كنیه ام ابوعبدالله (پدر بنده خدا) حضرت فرمود: این ملكى كه تو بنده او هستى؟ از ملوك زمین است یا ملوك آسمان و نیز بمن بگو پسر تو بنده خداى آسمانست یا بنده خداى زمین، هر جوابى بدهى محكوم مى‏شوى (او خاموش ماند)، هشام گوید: بزندیق گفتم چرا جوابش را نمى‏گوئى؟ از سخن من بدش آمد، امام صادق(ع) فرمود: چون از طواف فارغ شدم نزد ما بیا زندیق پس از پایان طواف امام علیه‏السلام آمد و در مقابل آنحضرت نشست و ما هم گردش بودیم، امام بزندیق فرمود: قبول دارى كه زمین زیر و زبرى دارد؟ گفت: آرى فرمود: زیر زمین رفته‏اى؟ گفت: نه، فرمود: پس چه مى‏دانى كه زیر زمین چیست؟ گفت: نمى‏دانم ولى گمان مى‏كنم زیر زمین چیزى نیست! امام فرمود: گمان درماندگى است نسبت به چیزیكه به آن یقین نتوانى كرد. سپس فرمود: به آسمان بالا رفته‏اى؟ گفت: نه فرمود: میدانى در آن چیست؟ گفت: نه فرمود: شگفتا از تو كه به مشرق رسیدى و نه به مغرب، نه به زمین فرو شدى و نه به آسمان بالا رفتى و نه از آن گذشتى تا بدانى پشت سر آسمانها چیست و با اینحال آنچه را در آنها است (نظم و تدبیرى كه دلالت بر صانع حكیمى دارد) منكر گشتى، مگر عاقل چیزى را كه نفهمیده انكار مى‏كند؟!! زندیق گفت: تا حال كسى غیر شما با من اینگونه سخن نگفته است امام فرمود: بنابراین تو در این موضوع شك دارى كه شاید باشد و شاید نباشد! گفت شاید چنین باشد. امام فرمود: اى مرد كسى كه نمى‏داند بر آنكه مى‏داند برهانى ندارد، ندانى را حجتى نیست‏اى برادر اهل مصر از من بشنو و دریاب ما هرگز درباره خدا شك نداریم، مگر خورشید و ماه و شب و روز را نمى‏بینى كه بافق در آیند، مشتبه نشوند، بازگشت كنند ناچار و مجبورند مسیرى جز مسیر خود ندارند، اگر قوه رفتن دارند؟ پس چرا بر مى‏گردند، و اگر مجبور و ناچار نیستند چرا شب روز نمى‏شود و روز شب نمى‏گردد؟ اى برادر اهل مصر بخدا آنها براى همیشه (به ادامه وضع خود ناچارند و آنكه ناچارشان كرده از آنها فرمانرواتر (محكمتر) و بزرگتر است، زندیق گفت: راست گفتى، سپس امام علیه‏السلام فرمود: اى برادر اهل مصر براستى آنچه را به او گرویده‏اند و گمان مى‏كنید كه دهر است، اگر دهر مردم را میبرد چرا آنها را بر نمى‏گرداند و اگر بر مى‏گرداند چرا نمى‏برد؟ اى برادر اهل مصر همه ناچارند، چرا آسمان افراشته و زمین نهاده شده چرا آسمان بر زمین نیفتد، چرا زمین بالاى طبقاتش سرازیر نمى‏گردد و آسمان نمى‏چسبد و كسانیكه روى آن هستند بهم نمى‏چسبند و زندیق بدست امام علیه‏السلام ایمان آورد و گفت: خدا كه پروردگار و مولاى زمین و آسمانست آنها را نگه داشته، حمران (كه در مجلس حاضر بود) گفت: فدایت اگر زنادقه بدست تو مؤمن شوند، كفار هم بدست پدرت ایمان آوردند پس آن تازه مسلمان عرضكرد: مرا بشاگردى بپذیر، امام علیه‏السلام بهشام فرمود: او را نزد خود بدار و تعلیمش ده هشام كه معلم ایمان اهل شام و مصر بود او را تعلیم داد تا پاك عقیده شد و امام صادق علیه‏السلام را پسند آمد و محتمل است كه ضمیر كان راجع به مؤمن باشد.

شرح :
در سخنان پر مغز و طریقه استدلال امام صادق نكات و دقایق درخشانى بنظر میرسد كه ما را ناچار كرد از روش اختصار تا حدى تجاوز كرده و یكى از هزار و مشتى از خروار آن نكاترا در اینجا یاد آور شویم بعلاوه بسیارى از این نكات در این كتاب دیده مى‏شود و ذكرش لااقل در یك مورد لازم بنظر مى‏رسد.
نكته اول امام علیه‏السلام از موضوع كوچك و دم دستى كه پرسیدن نام و كینه زندیق بود شروع فرمود بالاخره او را محكوم و بایمان و توحید كشانید و همچنین در حدیث بعد كه با ابن ابى الموجاء در كنار خانه خدا مباحثه مى‏فرماید از همان طواف مردم مسلمان كه بچشم مى‏خورد شروع مى‏كند سپس حالات نفسانى او را كه از همه چیز باو نزدیكتر است گواه مى‏آورد و او را مجاب مى‏نماید، در حدیث چهارم كه بر مرد دیصانى احتجاج مى‏فرماید، كودكى نزدش نشسته و با تخم مرغى بازى مى‏كند حضرت همان تخم مرغ را گرفته و با آن شروع مى‏فرماید اینها دلالت دارد اولا بر مهارت و زبر دستى امام علیه‏السلام در طرز استدلال و ثانیا بر اینكه هر موجودى اگرچه بسیار كوچك و پیش‏پا افتاده باشد گواه وجود صانع حكیم است و ثانیا اینكه توحید فطرى بشر است و اثبات آن بتعمق و تجسم نیاز ندارد و همیشه راه پر پیچ و خم دور و تسلسل را نباید پیمود اگر دختر 9 ساله و مردم ضعیف العقل بخدا شناسى مكلف شده‏اند از طاقشان خارج نیست و خداشناسى بهمان مقدار فهمشان كافى و مجزى است.
نكته دوم امام علیه‏السلام بدون آنكه خود وارد استدلال طولانى شود از زندیق سؤالات كوتاهى فرمود و او را طبق جواب خودش محكوم كرد و این بهترین طریقه مباحثه و جدال با حسن است كه قرآن كریم بدان امر فرموده است.
نكته سوم از كفر تا توحید سه منزل بسیار طولانى و دراز وجود دارد: انكار وجود خدا و بیزارى از خدا پرستان 2- شك داشتن در خدا باینكه شاید باشد و شاید نباشد 3- اقرار و ایمان بوجود خدا، این زندیق چنانكه از شانه زدنش بامام پیداست در منزل اول یعنى منكر خدا و معاند خداپرستان بوده امام(ع) با چند جمله كوتاه و مختصر او را مجبور كرد كه از مرحله اول بمرحله دوم صعود كند و این مسافت طولانى را در عرض چند دقیقه بپیماید و سپس هم وارد سوم شود. و این نكته نیز در حدیث بعد جاریست.
نكته چهارم پس از آنكه زندیق را از مرحله انكار بسر منزل شك وارد ساخت خودش با كمال جرأت و شهامت فرمود، از من بشنو و بفهم ما هرگز در وجود خدا شك نداریم، نمى‏توانیم بگوئیم این جمله تأثیرى در روح و مغز زندیق باقى گذاشت گویا امام باو فرمود: اى مگس عرصه سیمرغ نه جولانگه تو است، حالا كه آمدى خود را آماده كن حریف بسیارى قوى است هر تیرى در تركش دارى بكار انداز، خیال نكنى مباحثه با ما جنبه سخن بافى و مغالطه بازى و ظاهر سازى دارد ما به آنچه مى‏گوئیم عقیده قطعى و مسلم داریم.
نكته پنجم در عین اینكه امام علیه‏السلام از نظر استدلال زندیق را مى‏كوبد و خرد مى‏كند و سخنانش چون چكش آهنین مغز زندیق را متلاشى مى‏كند از نظر آداب اجتماعى استمالت و دلجوئى را فراموش نمى‏كند و 4 مرتبه او را (بردار اهل مصر) خطاب مى‏كند. ابدا سخن تند و زشتى باو نمى‏گوید، استناط بقیه نكات را بخواننده متظمن میسپارم و میگویم پدر و مادرم بفدایت اى حجت خدا، اى رهبر گرامى ما عقیده من به امامت شما تنها مدركش همین سخنان پر مغز و متین و محكم و مستدل شماست كه هر چه در جهان گوش دادم و مطالعه كردم مانندش را نیافتم، اكنون بطرز استدلال آنحضرت دقت نمائید. چنانچه مجلسى ره مى‏فرماید در این حدیث شریف از سه راه بر اثبات صانع استدلال شده است: 1 حركت منظم و رفت و برگشت كواكب و سیارات دلالت بر صانع با اراده و مختار آنها دارد زیرا اگر صانع با شعورى نداشته باشند حركات آنها یا به طبیعت خودشانست و یا به اراده و شعور خودشان و هر دو باطلست زیرا كه حركت طبیعى بیك طرف متوجه است و یك اقتضاء دارد مانند جسم سنگین كه همیشه به پائین میل كند و جسم سبك مانند دود و بخار همیشه به بالا رود و هیچگاه بر عكس نشود و چون حركت سیارات آسمان دورى و رفتن و بر گشتن است پس طبیعى نیست و نیز به اراده خودشان هم نیست. زیرا شخص با اراده نشاط و كسالت دارد، تند و كند میرود و گاهى هم مى‏ایستد در صورتیكه حركت سیارات بر یك نظم معین و دائمى است پس چاره نداریم جز اینكه بگوئیم آنها مجبورند و زیر فرمان قدرتى با اراده و شعور اداره مى‏شوند.
2- موجودات جهان همه در تغییر و تبدیلند مى‏آیند و مى‏روند، موجود و معدوم مى‏گردند جوان و پیر مى‏شوند و مذهب دهریه كه همان طبیعیون باشند اینستكه فاعل و علت این تغیرات همان طبیعت است و این قول باطلست زیرا نسبت وجود و عدم و جوانى و پیرى بطبعیت امكانیه مساوى است و ترجیح یك طرف بلامرحج است، مثلا انسانى زنده مى‏شود و انسانى مى‏میرد ما بدهرى مى‏گوئیم طبیعت كه بمذهب شما بى‏اراده و شعور است پس چرا آنرا زنده كرد و این را مى‏رانید، چرا برعكس نشد، جوابى ندارد جز اینكه در اینجا بشعور و اراده‏ئى اعتراف كند و آن خود اعتراف بخداست.
3- تمام موجودات جهان از زمین و آسمان و آنچه در آنها است با نظم و ترتیب و حكمت و طبق مصلحت و براى ادامه زندگى خلق شده است و در هیچ گوشه جهان بى‏نظمى و اختلال دیده نمى‏شود، هیچگاه آسمان بطرف زمین حركت نمى‏كند و زمین بطرف آسمان نمى‏رود، این نظام متقن و محكم جهان جزبا تدبیر و تسخیر پروردگار زنده حكیم و قادر و قاهر ممكن نگردد.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: کتاب توحید،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 05:23 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب ثبوت حجت بر عالم و سختى امرش‏

باب لزوم الحجة على العالم و تشدید الامر علیه

1- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْمِنْقَرِیّ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قَالَ یَا حَفْصُ یُغْفَرُ لِلْجَاهِلِ سَبْعُونَ ذَنْباً قَبْلَ أَنْ یُغْفَرَ لِلْعَالِمِ ذَنْبٌ وَاحِدٌ
اصول كافى جلد : 1 صفحه: 59 روایة: 1
1- امام صادق علیه السلام بحفص بن غیاث فرمود: اى حفص هفتاد گناه جاهل آمرزیده شود پیش از آنكه یك گناه عالم آمرزیده شود.

2- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ عَلَى نَبِیّنَا وَ آلِهِ وَ عَلَیْهِ السّلَامُ وَیْلٌ لِلْعُلَمَاءِ السّوْءِ كَیْفَ تَلَظّى عَلَیْهِمُ النّارُ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 59 روایة: 2
2- و حضرت صادق علیه السلام فرمود: عیسى بن مریم علیه السلام فرمود: واى بر علماء بد كه چگونه آتش دوزخ بر آنها زبانه كشد.

3- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرّاجٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ إِذَا بَلَغَتِ النّفْسُ هَاهُنَا وَ أَشَارَ بِیَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ لَمْ یَكُنْ لِلْعَالِمِ تَوْبَةٌ ثُمّ قَرَأَ إِنّمَا التّوْبَةُ عَلَى اللّهِ لِلّذِینَ یَعْمَلُونَ السّوءَ بِجَهالَةٍ
اصول كافى جلد 1 ص :59 روایة: 3
3- و حضرت صادق علیه السلام فرمود، چون جان باینجا رسد با دست بگلویش اشاره كرد براى عالم توبه‏اى نیست سپس این آیه را قرائت فرمود (17 سوره 4) قبول توبه بر خدا فقط نسبت بكسانى است كه از روى نادانى بدى میكند.


4- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ یَحْیَى الْحَلَبِیّ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْمُكَارِی عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی قَوْلِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ فَكُبْكِبُوا فِیها هُمْ وَ الْغاوُونَ قَالَ هُمْ قَوْمٌ وَصَفُوا عَدْلًا بِأَلْسِنَتِهِمْ ثُمّ خَالَفُوهُ إِلَى غَیْرِهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 59 روایة: 4
4- امام باقر علیه السلام راجع بگفتار خداى عزوجل (94 سوره 26) گمراه كنندگان و گمراه شدگان بدوزخ سرنگون گردند مى‏فرماید: ایشان گروهى باشند كه عدالت را بزبان بستایند (ولى در مقام عمل) مخالفت نموده بستم گرایند (عادل را ستایند و بظالم گرایند).



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: ثبوت حجت بر عالم و سختى امرش‏،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 05:22 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب كسیكه از علمش روزى خورد و به آن بنازد

باب المستاكل بعلمه و المباهى به‏

1- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى وَ عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنْ حَمّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ أَبَانِ بْنِ أَبِی عَیّاشٍ عَنْ سُلَیْمِ بْنِ قَیْسٍ قَالَ سَمِعْتُ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع یَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللّهِ ص مَنْهُومَانِ لَا یَشْبَعَانِ طَالِبُ دُنْیَا وَ طَالِبُ عِلْمٍ فَمَنِ اقْتَصَرَ مِنَ الدّنْیَا عَلَى مَا أَحَلّ اللّهُ لَهُ سَلِمَ وَ مَنْ تَنَاوَلَهَا مِنْ غَیْرِ حِلّهَا هَلَكَ إِلّا أَنْ یَتُوبَ أَوْ یُرَاجِعَ وَ مَنْ أَخَذَ الْعِلْمَ مِنْ أَهْلِهِ وَ عَمِلَ بِعِلْمِهِ نَجَا وَ مَنْ أَرَادَ بِهِ الدّنْیَا فَهِیَ حَظّهُ
اصول كافى جلد 1 ص :57 روایة: 1
1- امیرالمؤمنین علیه السلام گوید رسول خدا (ص) فرمود: دو پر خورند كه سیر نشوند: دنیا طلب و دانشجو، كسى كه از دنیا به آنچه خدا برایش حلال كرده قناعت كند سالم ماند و كسى كه دنیا را از راه غیر حلالش بدست آورد هلاك گردد مگر اینكه توبه كند و بازگشت نماید، (مال حرام را بصاحبش بر گرداند) و كسى علم را از اهلش گرفته و به آن عمل كند نجات یابد و كسى منظورش از طلب علم مال دنیا باشد بهره‏اش همانست (و در آخرت بهره ندارد)

2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ الْوَشّاءِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ عَنْ أَبِی خَدِیجَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ مَنْ أَرَادَ الْحَدِیثَ لِمَنْفَعَةِ الدّنْیَا لَمْ یَكُنْ لَهُ فِی الْ‏آخِرَةِ نَصِیبٌ وَ مَنْ أَرَادَ بِهِ خَیْرَ الْ‏آخِرَةِ أَعْطَاهُ اللّهُ خَیْرَ الدّنْیَا وَ الْ‏آخِرَةِ
اصول كافى جلد 1 ص :58 روایة 2
2- امام صادق علیه السلام فرمود كسى كه حدیث ما را براى سود دنیا خواهد در آخرت بهره‏ئى ندارد و هر كه آنرا براى خیر آخرت جوید خداوند خیر دنیا و آخرت باوعطا فرماید.


3- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمّدٍ الْأَصْبَهَانِیّ عَنِ الْمِنْقَرِیّ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ مَنْ أَرَادَ الْحَدِیثَ لِمَنْفَعَةِ الدّنْیَا لَمْ یَكُنْ لَهُ فِی الْ‏آخِرَةِ نَصِیبٌ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 58 روایة: 3
3- و فرمود: هر كه حدیث را براى سود دنیا خواهد در آخرت بهره‏ئى ندارد.


4- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنِ الْمِنْقَرِیّ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِذَا رَأَیْتُمُ الْعَالِمَ مُحِبّاً لِدُنْیَاهُ فَاتّهِمُوهُ عَلَى دِینِكُمْ فَإِنّ كُلّ مُحِبّ‏ٍ لِشَیْ‏ءٍ یَحُوطُ مَا أَحَبّ وَ قَالَ ص أَوْحَى اللّهُ إِلَى دَاوُدَ ع لَا تَجْعَلْ بَیْنِی وَ بَیْنَكَ عَالِماً مَفْتُوناً بِالدّنْیَا فَیَصُدّكَ عَنْ طَرِیقِ مَحَبّتِی فَإِنّ أُولَئِكَ قُطّاعُ طَرِیقِ عِبَادِیَ الْمُرِیدِینَ إِنّ أَدْنَى مَا أَنَا صَانِعٌ بِهِمْ أَنْ أَنْزِعَ حَلَاوَةَ مُنَاجَاتِی عَنْ قُلُوبِهِمْ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 58 روایة: 4
4- و فرمود: چون عالم را دنیا دوست دیدید او را نسبت بدینتان متهم دانید (بدانید دینداریش حقیقى نیست) زیرا دوست هر چیزى گرد محبوبش مى‏گردد، و فرمود خدا بداود وحى فرمود كه: میان من و خودت عالم فریفته دنیا را واسطه قرار مده كه ترا از راه دوستیم بگرداند زیرا كه ایشان راهزنان بندگان جویاى منند، همانا كمتر كارى كه با ایشان كنم اینستكه شیرینى مناجات مرا از دلشان بر كنم.

5- عَلِیّ‏ٌ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النّوْفَلِیّ عَنِ السّكُونِیّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللّهِ ص الْفُقَهَاءُ أُمَنَاءُ الرّسُلِ مَا لَمْ یَدْخُلُوا فِی الدّنْیَا قِیلَ یَا رَسُولَ اللّهِ وَ مَا دُخُولُهُمْ فِی الدّنْیَا قَالَ اتّبَاعُ السّلْطَانِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَاحْذَرُوهُمْ عَلَى دِینِكُمْ
اصول كافى جلد 1 ص:58 روایة: 5
5- رسولخدا (ص) فرمود: دانشمندان فقیه تا هنگامیكه وارد دنیا نشده‏اند امین پیغمبرانند. عرض شد یا رسول الله! معنى ورودشان در دنیا چیست؟ فرمود: پیرو سلطان، پس چون چنین كنند نسبت بدینتان از ایشان بر حذر باشید.

6- مُحَمّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ حَمّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ رِبْعِیّ بْنِ عَبْدِ اللّهِ عَمّنْ حَدّثَهُ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ مَنْ طَلَبَ الْعِلْمَ لِیُبَاهِیَ بِهِ الْعُلَمَاءَ أَوْ یُمَارِیَ بِهِ السّفَهَاءَ أَوْ یَصْرِفَ بِهِ وُجُوهَ النّاسِ إِلَیْهِ فَلْیَتَبَوّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النّارِ إِنّ الرّئَاسَةَ لَا تَصْلُحُ إِلّا لِأَهْلِهَا
اصول كافى جلد 1 ص :59 روایة: 6
6- امام باقر علیه السلام فرمود: هر كه علم جوید براى اینكه بر علما ببالد یا برسفها ستیزد یا مردم را متوجه خود كند باید آتش دوزخ را جاى نشستن خود گیرد همانا ریاست جز براى اهلش شایسته



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ شنبه 29 مهر 1391 ] [ 05:20 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب اختلاف حدیث‏

باب اختلاف الحدیث‏

1- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُمَرَ الْیَمَانِیّ عَنْ أَبَانِ بْنِ أَبِی عَیّاشٍ عَنْ سُلَیْمِ بْنِ قَیْسٍ الْهِلَالِیّ قَالَ قُلْتُ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع إِنّی سَمِعْتُ مِنْ سَلْمَانَ وَ الْمِقْدَادِ وَ أَبِی ذَرٍّ شَیْئاً مِنْ تَفْسِیرِ الْقُرْآنِ وَ أَحَادِیثَ عَنْ نَبِیّ اللّهِ ص غَیْرَ مَا فِی أَیْدِی النّاسِ ثُمّ سَمِعْتُ مِنْكَ تَصْدِیقَ مَا سَمِعْتُ مِنْهُمْ وَ رَأَیْتُ فِی أَیْدِی النّاسِ أَشْیَاءَ كَثِیرَةً مِنْ تَفْسِیرِ الْقُرْآنِ وَ مِنَ الْأَحَادِیثِ عَنْ نَبِیّ اللّهِ ص أَنْتُمْ تُخَالِفُونَهُمْ فِیهَا وَ تَزْعُمُونَ أَنّ ذَلِكَ كُلّهُ بَاطِلٌ أَ فَتَرَى النّاسَ یَكْذِبُونَ عَلَى رَسُولِ اللّهِ ص مُتَعَمّدِینَ وَ یُفَسّرُونَ الْقُرْآنَ بِ‏آرَائِهِمْ قَالَ فَأَقْبَلَ عَلَیّ فَقَالَ قَدْ سَأَلْتَ فَافْهَمِ الْجَوَابَ إِنّ فِی أَیْدِی النّاسِ حَقّاً وَ بَاطِلًا وَ صِدْقاً وَ كَذِباً وَ نَاسِخاً وَ مَنْسُوخاً وَ عَامّاً وَ خَاصّاً وَ مُحْكَماً وَ مُتَشَابِهاً وَ حِفْظاً وَ وَهَماً وَ قَدْ كُذِبَ عَلَى رَسُولِ اللّهِ ص عَلَى عَهْدِهِ حَتّى قَامَ خَطِیباً فَقَالَ أَیّهَا النّاسُ قَدْ كَثُرَتْ عَلَیّ الْكَذّابَةُ فَمَنْ كَذَبَ عَلَیّ مُتَعَمّداً فَلْیَتَبَوّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النّارِ ثُمّ كُذِبَ عَلَیْهِ مِنْ بَعْدِهِ وَ إِنّمَا أَتَاكُمُ الْحَدِیثُ مِنْ أَرْبَعَةٍ لَیْسَ لَهُمْ خَامِسٌ رَجُلٍ مُنَافِقٍ یُظْهِرُ الْإِیمَانَ مُتَصَنّعٍ بِالْإِسْلَامِ لَا یَتَأَثّمُ وَ لَا یَتَحَرّجُ أَنْ یَكْذِبَ عَلَى رَسُولِ اللّهِ ص مُتَعَمّداً فَلَوْ عَلِمَ النّاسُ أَنّهُ مُنَافِقٌ كَذّابٌ لَمْ یَقْبَلُوا مِنْهُ وَ لَمْ یُصَدّقُوهُ وَ لَكِنّهُمْ قَالُوا هَذَا قَدْ صَحِبَ رَسُولَ اللّهِ ص وَ رَآهُ وَ سَمِعَ مِنْهُ وَ أَخَذُوا عَنْهُ وَ هُمْ لَا یَعْرِفُونَ حَالَهُ وَ قَدْ أَخْبَرَهُ اللّهُ عَنِ الْمُنَافِقِینَ بِمَا أَخْبَرَهُ وَ وَصَفَهُمْ بِمَا وَصَفَهُمْ فَقَالَ عَزّ وَ جَلّ وَ إِذا رَأَیْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ یَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ ثُمّ بَقُوا بَعْدَهُ فَتَقَرّبُوا إِلَى أَئِمّةِ الضّلَالَةِ وَ الدّعَاةِ إِلَى النّارِ بِالزّورِ وَ الْكَذِبِ وَ الْبُهْتَانِ فَوَلّوْهُمُ الْأَعْمَالَ وَ حَمَلُوهُمْ عَلَى رِقَابِ النّاسِ وَ أَكَلُوا بِهِمُ الدّنْیَا وَ إِنّمَا النّاسُ مَعَ الْمُلُوكِ وَ الدّنْیَا إِلّا مَنْ عَصَمَ اللّهُ فَهَذَا أَحَدُ الْأَرْبَعَةِ وَ رَجُلٍ سَمِعَ مِنْ رَسُولِ اللّهِ شَیْئاً لَمْ یَحْمِلْهُ عَلَى وَجْهِهِ وَ وَهِمَ فِیهِ وَ لَمْ یَتَعَمّدْ كَذِباً فَهُوَ فِی یَدِهِ یَقُولُ بِهِ وَ یَعْمَلُ بِهِ وَ یَرْوِیهِ فَیَقُولُ أَنَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللّهِ ص فَلَوْ عَلِمَ الْمُسْلِمُونَ أَنّهُ وَهِمَ لَمْ یَقْبَلُوهُ وَ لَوْ عَلِمَ هُوَ أَنّهُ وَهِمَ لَرَفَضَهُ وَ رَجُلٍ ثَالِثٍ سَمِعَ مِنْ رَسُولِ اللّهِ ص شَیْئاً أَمَرَ بِهِ ثُمّ نَهَى عَنْهُ وَ هُوَ لَا یَعْلَمُ أَوْ سَمِعَهُ یَنْهَى عَنْ شَیْ‏ءٍ ثُمّ أَمَرَ بِهِ وَ هُوَ لَا یَعْلَمُ فَحَفِظَ مَنْسُوخَهُ وَ لَمْ یَحْفَظِ النّاسِخَ وَ لَوْ عَلِمَ أَنّهُ مَنْسُوخٌ لَرَفَضَهُ وَ لَوْ عَلِمَ الْمُسْلِمُونَ إِذْ سَمِعُوهُ مِنْهُ أَنّهُ مَنْسُوخٌ لَرَفَضُوهُ وَ آخَرَ رَابِعٍ لَمْ یَكْذِبْ عَلَى رَسُولِ اللّهِ ص مُبْغِضٍ لِلْكَذِبِ خَوْفاً مِنَ اللّهِ وَ تَعْظِیماً لِرَسُولِ اللّهِ ص لَمْ یَنْسَهُ بَلْ حَفِظَ مَا سَمِعَ عَلَى وَجْهِهِ فَجَاءَ بِهِ كَمَا سَمِعَ لَمْ یَزِدْ فِیهِ وَ لَمْ یَنْقُصْ مِنْهُ وَ عَلِمَ النّاسِخَ مِنَ الْمَنْسُوخِ فَعَمِلَ بِالنّاسِخِ وَ رَفَضَ الْمَنْسُوخَ فَإِنّ أَمْرَ النّبِیّ ص مِثْلُ الْقُرْآنِ نَاسِخٌ وَ مَنْسُوخٌ وَ خَاصّ‏ٌ وَ عَامّ‏ٌ وَ مُحْكَمٌ وَ مُتَشَابِهٌ قَدْ كَانَ یَكُونُ مِنْ رَسُولِ اللّهِ ص الْكَلَامُ لَهُ وَجْهَانِ كَلَامٌ عَامّ‏ٌ وَ كَلَامٌ خَاصّ‏ٌ مِثْلُ‏ الْقُرْآنِ وَ قَالَ اللّهُ عَزّ وَ جَلّ فِی كِتَابِهِ ما آتاكُمُ الرّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا فَیَشْتَبِهُ عَلَى مَنْ لَمْ یَعْرِفْ وَ لَمْ یَدْرِ مَا عَنَى اللّهُ بِهِ وَ رَسُولُهُ ص وَ لَیْسَ كُلّ أَصْحَابِ رَسُولِ اللّهِ ص كَانَ یَسْأَلُهُ عَنِ الشّیْ‏ءِ فَیَفْهَمُ وَ كَانَ مِنْهُمْ مَنْ یَسْأَلُهُ وَ لَا یَسْتَفْهِمُهُ حَتّى إِنْ كَانُوا لَیُحِبّونَ أَنْ یَجِی‏ءَ الْأَعْرَابِیّ وَ الطّارِئُ فَیَسْأَلَ رَسُولَ اللّهِ ص حَتّى یَسْمَعُوا وَ قَدْ كُنْتُ أَدْخُلُ عَلَى رَسُولِ اللّهِ ص كُلّ یَوْمٍ دَخْلَةً وَ كُلّ لَیْلَةٍ دَخْلَةً فَیُخَلّینِی فِیهَا أَدُورُ مَعَهُ حَیْثُ دَارَ وَ قَدْ عَلِمَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللّهِ ص أَنّهُ لَمْ یَصْنَعْ ذَلِكَ بِأَحَدٍ مِنَ النّاسِ غَیْرِی فَرُبّمَا كَانَ فِی بَیْتِی یَأْتِینِی رَسُولُ اللّهِ ص أَكْثَرُ ذَلِكَ فِی بَیْتِی وَ كُنْتُ إِذَا دَخَلْتُ عَلَیْهِ بَعْضَ مَنَازِلِهِ أَخْلَانِی وَ أَقَامَ عَنّی نِسَاءَهُ فَلَا یَبْقَى عِنْدَهُ غَیْرِی وَ إِذَا أَتَانِی لِلْخَلْوَةِ مَعِی فِی مَنْزِلِی لَمْ تَقُمْ عَنّی فَاطِمَةُ وَ لَا أَحَدٌ مِنْ بَنِیّ وَ كُنْتُ إِذَا سَأَلْتُهُ أَجَابَنِی وَ إِذَا سَكَتّ عَنْهُ وَ فَنِیَتْ مَسَائِلِی ابْتَدَأَنِی فَمَا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللّهِ ص آیَةٌ مِنَ الْقُرْآنِ إِلّا أَقْرَأَنِیهَا وَ أَمْلَاهَا عَلَیّ فَكَتَبْتُهَا بِخَطّی وَ عَلّمَنِی تَأْوِیلَهَا وَ تَفْسِیرَهَا وَ نَاسِخَهَا وَ مَنْسُوخَهَا وَ مُحْكَمَهَا وَ مُتَشَابِهَهَا وَ خَاصّهَا وَ عَامّهَا وَ دَعَا اللّهَ أَنْ یُعْطِیَنِی فَهْمَهَا وَ حِفْظَهَا فَمَا نَسِیتُ آیَةً مِنْ كِتَابِ اللّهِ وَ لَا عِلْماً أَمْلَاهُ عَلَیّ وَ كَتَبْتُهُ مُنْذُ دَعَا اللّهَ لِی بِمَا دَعَا وَ مَا تَرَكَ شَیْئاً عَلّمَهُ اللّهُ مِنْ حَلَالٍ وَ لَا حَرَامٍ وَ لَا أَمْرٍ وَ لَا نَهْیٍ كَانَ أَوْ یَكُونُ وَ لَا كِتَابٍ مُنْزَلٍ عَلَى أَحَدٍ قَبْلَهُ مِنْ طَاعَةٍ أَوْ مَعْصِیَةٍ إِلّا عَلّمَنِیهِ وَ حَفِظْتُهُ فَلَمْ أَنْسَ حَرْفاً وَاحِداً ثُمّ وَضَعَ یَدَهُ عَلَى صَدْرِی وَ دَعَا اللّهَ لِی أَنْ یَمْلَأَ قَلْبِی عِلْماً وَ فَهْماً وَ حُكْماً وَ نُوراً فَقُلْتُ یَا نَبِیّ اللّهِ بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمّی مُنْذُ دَعَوْتَ اللّهَ لِی بِمَا دَعَوْتَ لَمْ أَنْسَ شَیْئاً وَ لَمْ یَفُتْنِی شَیْ‏ءٌ لَمْ أَكْتُبْهُ أَ فَتَتَخَوّفُ عَلَیّ النّسْیَانَ فِیمَا بَعْدُ فَقَالَ لَا لَسْتُ أَتَخَوّفُ عَلَیْكَ النّسْیَانَ وَ الْجَهْلَ
اصول كافى جلد 1 ص :80 روایة: 1
1- سلیم بن قیس گوید: به امیرالمؤمنین علیه السلام عرض كردم. من از سلمان و مقداد و ابى‏ذر چیزى از تفسیر قرآن هم احادیثى از پیغمبر (ص) شنیده‏ام كه با آنچه در نزد مردم است مخالفست و باز از شما مى‏شنوم چیزى كه آنچه را شنیده‏ام تصدیق مى‏كند، و در دست مردم مطالبى از تفسیر قرآن و احادیث پیغمبر مى‏بینم كه شما با آنها مخالفید و همه را باطل مى‏دانید، آیا عقیده دارید مردم عمدا بر رسول خدا دروغ مى‏بندند و قرآن را به رأى خود تفسیر مى‏كنند؟ سلیم گوید: حضرت به من توجه كرد و فرمود، سؤالى كردى اكنون پاسخش را بفهم.
همانا نزد مردم حق و باطل و راست و دروغ و ناسخ و منسوخ و عام و خاص و محكم و متشابه و خاطره درست و نادرست همه و در زمان پیغمبر(ص) مردم بر حضرتش دروغ بستند تا آنكه میان مردم بسخرانى ایستاد و فرمود: (اى مردم همانا دروغ بندان بر من زیاد شده‏اند هر كه عمدا بمن دروغ بندد باید جاى نشستن خود را دوزخ داند.) سپس بعد از او هم بر او دروغ بستند همانا حدیث از چهار طریقى كه پنجمى ندارد بشما میرسد.
اول شخص منافقى كه تظاهر بایمان مى‏كند و اسلام ساختگى دارد عمدا دروغ بستن به پیغمبر پروا ندارد و آن را گناه نمى‏شمارد، اگر مردم بدانند كه او منافق و دروغگوست از او نمى‏پذیرند و تصدیقش نمى‏كنند لیكن مردم میگویند این شخص همدم پیغمبر بوده و او را دیده و از او شنیده است مردم از او اخذ كنند و از حالش آگهى ندارند در صورتى كه خداوند پیغمبرش را از حال منافقین خبر داده و ایشان را توصیف نموده و فرموده است (3 سوره 63) (چون ایشان را بینى از ظاهرشان خوشت آید و اگر سخن گویند بگفتارشان گوش دهى ) منافقین پس از پیغمبر زنده ماندند و به رهبران گمراهى و كسانیكه با باطل و دروغ و تهمت مردم را بدوزخ خوانند پیوستند و آنها پستهاى حساسشان دادند و بر گردن مردمشان سوار كردند و بوسیله آنها دنیا را بدست آوردند زیرا مردم همراه زمامداران و دنبال مى‏روند مگر آنرا كه خدا نگهدارد این بود یكى از چهار نفر.
دوم كسى كه چیزى از پیغمبر (ص) شنیده و آن را درست نفهمیده و بغلط رفته ولى قصد دروغ نداشته آن حدیث در دست او است. به آن معتقد است و عمل مى‏كند و بدیگران مى‏رساند و مى‏گوید من این را از رسول خدا (ص) شنیدم. اگر مسلمین بدانند كه او بغلط رفته نمى‏پذیرندش و اگر هم خودش بداند اشتباه كرده و آن را رها مى‏كند.
سوم شخصى كه چیزى از پیغمبر (ص) شنیده كه به آن امر مى‏فرمود سپس پیغمبر از آن نهى فرموده و او آگاه نگشته یا نهى چیزى را از پیغمبر شنیده و سپس آنحضرت به آن امر فرموده و او اطلاع نیافته پس او منسوخ را حفظ كرده و ناسخ را حفظ نكرده اگر او بداند منسوخست تركش كند و اگر مسلمین هنگامیكه از او مى‏شنوند بدانند منسوخ است تركش كنند.
چهارم شخصى كه بر پیغمبر دروغ نبسته و دروغ را از ترس خدا و احترام پیغمبر مبفوض دارد و حدیث را هم فراموش نكرده بلكه آنچه شنیده چنانكه بوده حفظ كرده و همچنانكه شنیده نقل كرده، به آن نیفزوده و از آن كم نكرده و ناسخ را از منسوخ شناخته، بناسخ عمل كرده و منسوخ را رها كرده، زیرا امر پیغمبر (ص) هم مانند قرآن ناسخ و منسوخ (و خاص و عام) و محكم و متشابه دارد، گاهى رسول خدا (ص) به دو طریق سخن مى‏فرمود: سخنى عام و سخنى خاص مثل قرآن. و خداى عزوجل در كتابش فرموده (7 سوره 59) آنچه را پیغمبر برایتان آورده اخذ كنید و از آنچه نهیتان كرده باز ایستید، كسى كه مقصود خدا و رسولش را نفهمد و درك نكند و بر او مشتبه شود، اصحاب پیغمبر (ص) كه چیزى از او مى‏پرسیدند همگى كه نمى‏فهمیدند، بعضى از آنها از پیغمبر مى‏پرسیدند ولى (بعلت شرم یا احترام یا بى‏قیدى) فهم جوئى نمى‏كردند و دوست داشتند كه بیابانى و رهگذرى بیاید و از پیغمبر بپرسد تا آنها بشنوند.
اما من هر روز یك نوبت و هر شب یك نوبت بر پیغمبر (ص) وارد مى‏شدم با من خلوت مى‏كرد و در هر موضوعى با او بودم (محرم رازش بودم و چیزى از من پوشیده نداشت) اصحاب پیغمبر (ص) مى‏دانند كه جز من با هیچكس چنین رفتار نمى‏كرد، بسا بود كه در خانه خودم بودم و پیغمبر (ص) نزدم مى‏آمد، و این همنشینى در خانه من بیشتر واقع مى‏شد از خانه پیغمبر و چون در بعضى از منازل بر آنحضرت وارد مى‏شدم، زنان خود را بیرون مى‏كرد و تنها با من بود و چون براى خلوت به منزل من مى‏آمد فاطمه و هیچیك از پسرانم را بیرون نمى‏كرد، چون از او مى‏پرسیدم جواب مى‏داد و چون پرسشم تمام مى‏شد و خاموش مى‏شدم او شروع مى‏فرمود، هیچ آیه‏ئى از قرآن بر رسول خدا (ص) نازل نشد جز اینكه براى من خواند و املا فرمود و من بخط خود نوشتم و تأویل و تفسیر و ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه و خاص و عام آن را به من آموخت و از خدا خواست كه فهم و حفظ آن را بمن عطا فرماید، و از زمانى كه آن دعا را در باره من كرد هیچ آیه‏ئى از قرآن و هیچ علمى را كه املا فرمود و من نوشتم فراموش نكردم و آنچه را كه خدا تعلیمش فرمود از حلال و حرام و امر و نهى گذشته و آینده و نوشته‏اى كه بر هر پیغمبر پیش از او نازل شده بود از طاعت و معصیت به من تعلیم فرمود و من حفظش كردم و حتى یك حرف آن را فراموش نكردم، سپس دستش را بر سنیه‏ام گذاشت و از خدا خواست دلم را از علم و فهم و حكم و نور پر كند، عرض كردم اى پیغمبر خدا پدر و مادرم قربانت از زمانى كه آن دعا را در باره من كردى چیزى را فراموش نكردم و آنچه را هم ننوشتم از یادم نرفت، آبا بیم فراموشى بر من دارى؟ فرمود! نه بر تو بیم فراموش و نادانى ندارم.

2- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ أَبِی أَیّوبَ الْخَزّازِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قُلْتُ لَهُ مَا بَالُ أَقْوَامٍ یَرْوُونَ عَنْ فُلَانٍ وَ فُلَانٍ عَنْ رَسُولِ اللّهِ ص لَا یُتّهَمُونَ بِالْكَذِبِ فَیَجِی‏ءُ مِنْكُمْ خِلَافُهُ قَالَ إِنّ الْحَدِیثَ یُنْسَخُ كَمَا یُنْسَخُ الْقُرْآنُ
اصول كافى جلد 1 ص: 83 روایة: 2
2- محمد بن مسلم گوید به حضرت صادق علیه السلام عرض كردم، چه مى‏شود مردمى را متهم به دروغ نیستند حدیثى را بواسطه از رسول خدا (ص) روایت مى‏كنند ولى از شما خلافش به ما مى‏رسد؟ فرمود: حدیث هم مانند قرآن نسخ مى‏شود.

3- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع مَا بَالِی أَسْأَلُكَ عَنِ الْمَسْأَلَةِ فَتُجِیبُنِی فِیهَا بِالْجَوَابِ ثُمّ یَجِیئُكَ غَیْرِی فَتُجِیبُهُ فِیهَا بِجَوَابٍ آخَرَ فَقَالَ إِنّا نُجِیبُ النّاسَ عَلَى الزّیَادَةِ وَ النّقْصَانِ قَالَ قُلْتُ فَأَخْبِرْنِی عَنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللّهِ ص صَدَقُوا عَلَى مُحَمّدٍ ص أَمْ كَذَبُوا قَالَ بَلْ صَدَقُوا قَالَ قُلْتُ فَمَا بَالُهُمُ اخْتَلَفُوا فَقَالَ أَ مَا تَعْلَمُ أَنّ الرّجُلَ كَانَ یَأْتِی رَسُولَ اللّهِ ص فَیَسْأَلُهُ عَنِ الْمَسْأَلَةِ فَیُجِیبُهُ فِیهَا بِالْجَوَابِ ثُمّ یُجِیبُهُ بَعْدَ ذَلِكَ مَا یَنْسَخُ ذَلِكَ الْجَوَابَ فَنَسَخَتِ الْأَحَادِیثُ بَعْضُهَا بَعْضاً
كتاب كافى جلد 1 ص :84 روایة: 3
3- ابن حازم گوید: چه مى‏شود كه من از شما مطلبى مى‏پرسم و شما جواب مرا مى‏گویید و سپس دیگرى نزد شما مى‏آید و به او جواب دیگرى مى‏فرمائید! فرمود: ما مردم را به زیاد و كم ( به اندازه عقلشان) جواب مى‏گوییم. عرض كردم، بفرمایید آیا اصحاب پیغمبر (ص) بر آن حضرت راست گفتند یا دروغ بستند! فرمود: راست گفتند. عرض كردم پس چرا اختلاف پیدا كردند؟ فرمود: مگر نمى‏دانى كه مردى خدمت پیغمبر (ص) مى‏آمد و از او مسأله‏اى مى‏پرسید و آن حضرت جوابش مى‏فرمود و بعدها به او جوابى مى‏داد كه جواب اول را نسخ مى‏كرد پس بعضى از احادیث بعضى دیگر را نسخ كرده است.

4- عَلِیّ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبِی عُبَیْدَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ لِی یَا زِیَادُ مَا تَقُولُ لَوْ أَفْتَیْنَا رَجُلًا مِمّنْ یَتَوَلّانَا بِشَیْ‏ءٍ مِنَ التّقِیّةِ قَالَ قُلْتُ لَهُ أَنْتَ أَعْلَمُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ إِنْ أَخَذَ بِهِ فَهُوَ خَیْرٌ لَهُ وَ أَعْظَمُ أَجْراً وَ فِی رِوَایَةٍ أُخْرَى إِنْ أَخَذَ بِهِ أُوجِرَ وَ إِنْ تَرَكَهُ وَ اللّهِ أَثِمَ‏
اصول كافى جلد 1 ص :84 روایة:4
4- زیاد گوید: امام باقر علیه السلام فرمود: اگر ما به یكى از دوستان خود فتوائى از روى تقیه دهیم چه مى‏گویى! عرض كردم؛ قربانت شما بهتر مى‏دانید. فرمود: اگر همان را اخذ كند برایش بهتر و پاداشش بزرگتر است و در روایت دیگر است كه فرمود: اگر آن را أخذ كند پاداش یابد و اگر رها كند به خدا كه گناه كرده است.

5- أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِیسَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبّارِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَیْمُونٍ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ مَسْأَلَةٍ فَأَجَابَنِی ثُمّ جَاءَهُ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنْهَا فَأَجَابَهُ بِخِلَافِ مَا أَجَابَنِی ثُمّ جَاءَ رَجُلٌ آخَرُ فَأَجَابَهُ بِخِلَافِ مَا أَجَابَنِی وَ أَجَابَ صَاحِبِی فَلَمّا خَرَجَ الرّجُلَانِ قُلْتُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللّهِ رَجُلَانِ مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ مِنْ شِیعَتِكُمْ قَدِمَا یَسْأَلَانِ فَأَجَبْتَ كُلّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بِغَیْرِ مَا أَجَبْتَ بِهِ صَاحِبَهُ فَقَالَ یَا زُرَارَةُ إِنّ هَذَا خَیْرٌ لَنَا وَ أَبْقَى لَنَا وَ لَكُمْ وَ لَوِ اجْتَمَعْتُمْ عَلَى أَمْرٍ وَاحِدٍ لَصَدّقَكُمُ النّاسُ عَلَیْنَا وَ لَكَانَ أَقَلّ لِبَقَائِنَا وَ بَقَائِكُمْ قَالَ ثُمّ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع شِیعَتُكُمْ لَوْ حَمَلْتُمُوهُمْ عَلَى الْأَسِنّةِ أَوْ عَلَى النّارِ لَمَضَوْا وَ هُمْ یَخْرُجُونَ مِنْ عِنْدِكُمْ مُخْتَلِفِینَ قَالَ فَأَجَابَنِی بِمِثْلِ جَوَابِ أَبِیهِ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 85 روایة: 5
5- زراره گوید: از امام باقر علیه السلام مطلبى پرسیدم و جوابم فرمود، سپس مردى آمد و همان مطلب را از او پرسید و او برخلاف جواب منش گفت، سپس مرد دیگرى آمد و به او جوابى برخلاف هر دو جواب داد، چون آن دو مرد رفتند، عرض كردم پسر پیغمبر! دو مرد از اهل عراق و از شیعیان شما آمدند و سؤالى كردند و شما هریك را برخلاف دیگرى جواب دادید!! فرمود: اى زراره این گونه رفتار براى ما بهتر و ما و شما را بیشتر باقى دارد و اگر اتفاق كلمه داشته باشید، مردم متابعت شما را از ماه تصدیق مى‏كنند (و اتحاد شما را علیه خود مى‏دانند) و زندگى ما و شما ناپایدار گردد.
زراره گوید سپس به امام صادق علیه السلام عرض كردم: شیعیان شما چنانند كه اگر آنها را به سوى سرنیزه و آتش برانید مى‏روند با این حال از شما جوابهاى مختلف مى‏شنوند.آن حضرت هم به مانند پدرش به من جواب داد.

6- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ نَصْرٍ الْخَثْعَمِیّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ مَنْ عَرَفَ أَنّا لَا نَقُولُ إِلّا حَقّاً فَلْیَكْتَفِ بِمَا یَعْلَمُ مِنّا فَإِنْ سَمِعَ مِنّا خِلَافَ مَا یَعْلَمُ فَلْیَعْلَمْ أَنّ ذَلِكَ دِفَاعٌ مِنّا عنْهُ‏
اصول كافى جلد 1 ص: 85 روایة: 6
6- امام صادق علیه السلام فرمود: كسى كه مى‏داند ما جز حق نگوئیم باید همان علمش به ما او را بس باشد پس اگر از ما خلاف آنچه را كه مى‏داند (گفتارى به ظاهر ناحق) شنید باید بداند كه آن گفتار براى دفاع ماست از او.

7- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى وَ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ جَمِیعاً عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ اخْتَلَفَ عَلَیْهِ رَجُلَانِ مِنْ أَهْلِ دِینِهِ فِی أَمْرٍ كِلَاهُمَا یَرْوِیهِ أَحَدُهُمَا یَأْمُرُ بِأَخْذِهِ وَ الْ‏آخَرُ یَنْهَاهُ عَنْهُ كَیْفَ یَصْنَعُ فَقَالَ یُرْجِئُهُ حَتّى یَلْقَى مَنْ یُخْبِرُهُ فَهُوَ فِی سَعَةٍ حَتّى یَلْقَاهُ وَ فِی رِوَایَةٍ أُخْرَى بِأَیّهِمَا أَخَذْتَ مِنْ بَابِ التّسْلِیمِ وَسِعَكَ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 85 روایة: 7
7- سماعه گوید از امام صادق علیه السلام پرسیدم: مردیست كه دو نفر از هم مذهبانش نسبت به مطلبى دو روایت مختلف برایش نقل مى‏كنند، یكى امرش مى‏كند و دیگرى نهیش مى‏نماید، او چه كند! فرمود: تأخیرش اندازد تا آنكه را بواقع خبرش مى‏دهد (امام زمانش را) ملاقات كند، و تا زمان ملاقاتش خود مختاراست. و در روایت دیگر است، به هر كدام از آندو روایت كه با رضایت خاطر عمل كنیم تو را روا است.

8- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ أَ رَأَیْتَكَ لَوْ حَدّثْتُكَ بِحَدِیثٍ الْعَامَ ثُمّ جِئْتَنِی مِنْ قَابِلٍ فَحَدّثْتُكَ بِخِلَافِهِ بِأَیّهِمَا كُنْتَ تَأْخُذُ قَالَ قُلْتُ كُنْتُ آخُذُ بِالْأَخِیرِ فَقَالَ لِی رَحِمَكَ اللّهُ
اصول كافى جلد 1 ص :85 روایة: 8
8- راوى گوید: امام صادق علیه السلام به من فرمود: بگو بدانم. اگر من امسال حدیثى به تو گویم و سال آینده كه نزد من آئى خلاف آنرا به تو گویم به كدام یك از دو حدیث عمل مى‏كنى! عرض كردم؛ بدومى فرمود خدایت بیامرزد.

9- وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مَرّارٍ عَنْ یُونُسَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنِ الْمُعَلّى بْنِ خُنَیْسٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع إِذَا جَاءَ حَدِیثٌ عَنْ أَوّلِكُمْ وَ حَدِیثٌ عَنْ آخِرِكُمْ بِأَیّهِمَا نَأْخُذُ فَقَالَ خُذُوا بِهِ حَتّى یَبْلُغَكُمْ عَنِ الْحَیّ فَإِنْ بَلَغَكُمْ عَنِ الْحَیّ فَخُذُوا بِقَوْلِهِ قَالَ ثُمّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع إِنّا وَ اللّهِ لَا نُدْخِلُكُمْ إِلّا فِیمَا یَسَعُكُمْ وَ فِی حَدِیثٍ آخَرَ خُذُوا بِالْأَحْدَثِ
كتاب كافى جلد 1 ص :86 روایة: 9
9- ابن خنیس گوید به امام صادق علیه السلام عرض كردم: اگر حدیثى از امام سابق رسد و حدیثى بر خلاف از امام لاحق به كدامیك عمل كنیم! فرمود: به یكى از آندو (به حدیث امام لاحق عمل كنید ملاصدرا -) تا از امام زنده بیانى رسد و چون از امام زنده بیانى رسید به آن عمل كنید، سپس فرمود: به خدا ما شما را براهى در آریم كه در وسعت باشید و در روایت دیگر است: به حدیث تازه‏تر عمل كنید.

10- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَیْنِ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع عَنْ رَجُلَیْنِ مِنْ أَصْحَابِنَا بَیْنَهُمَا مُنَازَعَةٌ فِی دَیْنٍ أَوْ مِیرَاثٍ فَتَحَاكَمَا إِلَى السّلْطَانِ وَ إِلَى الْقُضَاةِ أَ یَحِلّ ذَلِكَ قَالَ مَنْ تَحَاكَمَ إِلَیْهِمْ فِی حَقّ‏ٍ أَوْ بَاطِلٍ فَإِنّمَا تَحَاكَمَ إِلَى الطّاغُوتِ وَ مَا یَحْكُمُ لَهُ فَإِنّمَا یَأْخُذُ سُحْتاً وَ إِنْ كَانَ حَقّاً ثَابِتاً لِأَنّهُ أَخَذَهُ بِحُكْمِ الطّاغُوتِ وَ قَدْ أَمَرَ اللّهُ أَنْ یُكْفَرَ بِهِ قَالَ اللّهُ تَعَالَى یُرِیدُونَ أَنْ یَتَحاكَمُوا إِلَى الطّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ یَكْفُرُوا بِهِ قُلْتُ فَكَیْفَ یَصْنَعَانِ قَالَ یَنْظُرَانِ إِلَى مَنْ كَانَ مِنْكُمْ مِمّنْ قَدْ رَوَى حَدِیثَنَا وَ نَظَرَ فِی حَلَالِنَا وَ حَرَامِنَا وَ عَرَفَ أَحْكَامَنَا فَلْیَرْضَوْا بِهِ حَكَماً فَإِنّی قَدْ جَعَلْتُهُ عَلَیْكُمْ حَاكِماً فَإِذَا حَكَمَ بِحُكْمِنَا فَلَمْ یَقْبَلْهُ مِنْهُ فَإِنّمَا اسْتَخَفّ بِحُكْمِ اللّهِ وَ عَلَیْنَا رَدّ وَ الرّادّ عَلَیْنَا الرّادّ عَلَى اللّهِ وَ هُوَ عَلَى حَدّ الشّرْكِ بِاللّهِ قُلْتُ فَإِنْ كَانَ كُلّ رَجُلٍ اخْتَارَ رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِنَا فَرَضِیَا أَنْ یَكُونَا النّاظِرَیْنِ فِی حَقّهِمَا وَ اخْتَلَفَا فِیمَا حَكَمَا وَ كِلَاهُمَا اخْتَلَفَا فِی حَدِیثِكُمْ قَالَ الْحُكْمُ مَا حَكَمَ بِهِ أَعْدَلُهُمَا وَ أَفْقَهُهُمَا وَ أَصْدَقُهُمَا فِی الْحَدِیثِ وَ أَوْرَعُهُمَا وَ لَا یَلْتَفِتْ إِلَى مَا یَحْكُمُ بِهِ الْ‏آخَرُ قَالَ قُلْتُ فَإِنّهُمَا عَدْلَانِ مَرْضِیّانِ عِنْدَ أَصْحَابِنَا لَا یُفَضّلُ وَاحِدٌ مِنْهُمَا عَلَى الْ‏آخَرِ قَالَ فَقَالَ یُنْظَرُ إِلَى مَا كَانَ مِنْ رِوَایَتِهِمْ عَنّا فِی ذَلِكَ الّذِی حَكَمَا بِهِ الْمُجْمَعُ عَلَیْهِ مِنْ أَصْحَابِكَ فَیُؤْخَذُ بِهِ مِنْ حُكْمِنَا وَ یُتْرَكُ الشّاذّ الّذِی لَیْسَ بِمَشْهُورٍ عِنْدَ أَصْحَابِكَ فَإِنّ الْمُجْمَعَ عَلَیْهِ لَا رَیْبَ فِیهِ وَ إِنّمَا الْأُمُورُ ثَلَاثَةٌ أَمْرٌ بَیّنٌ رُشْدُهُ فَیُتّبَعُ وَ أَمْرٌ بَیّنٌ غَیّهُ فَیُجْتَنَبُ وَ أَمْرٌ مُشْكِلٌ یُرَدّ عِلْمُهُ إِلَى اللّهِ وَ إِلَى رَسُولِهِ قَالَ رَسُولُ اللّهِ ص حَلَالٌ بَیّنٌ وَ حَرَامٌ بَیّنٌ وَ شُبُهَاتٌ بَیْنَ ذَلِكَ فَمَنْ تَرَكَ الشّبُهَاتِ نَجَا مِنَ الْمُحَرّمَاتِ وَ مَنْ أَخَذَ بِالشّبُهَاتِ ارْتَكَبَ الْمُحَرّمَاتِ وَ هَلَكَ مِنْ حَیْثُ لَا یَعْلَمُ قُلْتُ فَإِنْ كَانَ الْخَبَرَانِ عَنْكُمَا مَشْهُورَیْنِ قَدْ رَوَاهُمَا الثّقَاتُ عَنْكُمْ قَالَ یُنْظَرُ فَمَا وَافَقَ حُكْمُهُ حُكْمَ الْكِتَابِ وَ السّنّةِ وَ خَالَفَ الْعَامّةَ فَیُؤْخَذُ بِهِ وَ یُتْرَكُ مَا خَالَفَ حُكْمُهُ حُكْمَ الْكِتَابِ وَ السّنّةِ وَ وَافَقَ الْعَامّةَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَ رَأَیْتَ إِنْ كَانَ الْفَقِیهَانِ عَرَفَا حُكْمَهُ مِنَ الْكِتَابِ وَ السّنّةِ وَ وَجَدْنَا أَحَدَ الْخَبَرَیْنِ مُوَافِقاً لِلْعَامّةِ وَ الْ‏آخَرَ مُخَالِفاً لَهُمْ بِأَیّ الْخَبَرَیْنِ یُؤْخَذُ قَالَ مَا خَالَفَ الْعَامّةَ فَفِیهِ الرّشَادُ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَإِنْ وَافَقَهُمَا الْخَبَرَانِ جَمِیعاً قَالَ یُنْظَرُ إِلَى مَا هُمْ إِلَیْهِ أَمْیَلُ حُكّامُهُمْ وَ قُضَاتُهُمْ فَیُتْرَكُ وَ یُؤْخَذُ بِالْ‏آخَرِ قُلْتُ فَإِنْ وَافَقَ حُكّامُهُمُ الْخَبَرَیْنِ جَمِیعاً قَالَ إِذَا كَانَ ذَلِكَ فَأَرْجِهْ حَتّى تَلْقَى إِمَامَكَ فَإِنّ الْوُقُوفَ عِنْدَ الشّبُهَاتِ خَیْرٌ مِنَ الِاقْتِحَامِ فِی الْهَلَكَاتِ‏
اصول كافى جلد 1 ص :86 روایة: 10



طبقه بندی: احادیث،
[ جمعه 28 مهر 1391 ] [ 08:30 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]


باب رجوع به قرآن و سنت و اینكه همه حلال و حرام و احتیاجات مردم در قرآن یا سنت موجود است

باب الرد الى الكتاب و السنة و أنه لیس شى‏ء من الحلال و الحرام و جمیع ما یحتاج الناس الیه الاو قد جاء فیه كتاب أو سنة

1- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیّ بْنِ حَدِیدٍ عَنْ مُرَازِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ اللّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَنْزَلَ فِی الْقُرْآنِ تِبْیَانَ كُلّ شَیْ‏ءٍ حَتّى وَ اللّهِ مَا تَرَكَ اللّهُ شَیْئاً یَحْتَاجُ إِلَیْهِ الْعِبَادُ حَتّى لَا یَسْتَطِیعَ عَبْدٌ یَقُولُ لَوْ كَانَ هَذَا أُنْزِلَ فِی الْقُرْآنِ إِلّا وَ قَدْ أَنْزَلَهُ اللّهُ فِیهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 76 روایة: 1
1- امام صادق علیه السلام فرمود: خداى تبارك و تعالى در قرآن بیان هر چیز را فرو فرستاده تا آنجا كه بخدا سوگند چیزى را از احتیاجات بندگان فروگذار نفرموده: و تا آنجا كه هیچ بنده‏ئى نتواند بگوید ایكاش این در قرآن آمده بود جز آنكه خدا آن را در قرآن فرو فرستاده است.

2- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ الْمُنْذِرِ عَنْ عُمَرَ بْنِ قَیْسٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنّ اللّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَمْ یَدَعْ شَیْئاً یَحْتَاجُ إِلَیْهِ الْأُمّةُ إِلّا أَنْزَلَهُ فِی كِتَابِهِ وَ بَیّنَهُ لِرَسُولِهِ ص وَ جَعَلَ لِكُلّ شَیْ‏ءٍ حَدّاً وَ جَعَلَ عَلَیْهِ دَلِیلًا یَدُلّ عَلَیْهِ وَ جَعَلَ عَلَى مَنْ تَعَدّى ذَلِكَ الْحَدّ حَدّاً
اصول كافى جلد 1 صفحه: 77 روایة: 2
2- امام باقر علیه السلام مى‏فرمود: خداى تبارك و تعالى چیزى از احتیاجات امت را وانگذاشت جز آنكه آنرا در قرآنش فرو فرستاد و براى رسولش از آن مرز تجاوز كند كیفرى قرار داد.

3- عَلِیّ‏ٌ عَنْ مُحَمّدٍ عَنْ یُونُسَ عَنْ أَبَانٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ هَارُونَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ مَا خَلَقَ اللّهُ حَلَالًا وَ لَا حَرَاماً إِلّا وَ لَهُ حَدٌّ كَحَدّ الدّارِ فَمَا كَانَ مِنَ الطّرِیقِ فَهُوَ مِنَ الطّرِیقِ وَ مَا كَانَ مِنَ الدّارِ فَهُوَ مِنَ الدّارِ حَتّى أَرْشُ الْخَدْشِ فَمَا سِوَاهُ وَ الْجَلْدَةِ وَ نِصْفِ الْجَلْدَةِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 77 روایة: 3
3- امام صادق علیه السلام فرمود: خدا حلال و حرامى نیافریده جز آنكه براى آن مرزى مانند مرز خانه هست آنچه از جاده است جزء جاده محسوب شود و آنچه از خانه است بخانه تعلق دارد تا آنجا كه جریمه خراش و غیر خراش و یك تازیانه و نصف تازیانه (در حلال و حرام خدا) معین شده است.

4- عَلِیّ‏ٌ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ حَمّادٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ مَا مِنْ شَیْ‏ءٍ إِلّا وَ فِیهِ كِتَابٌ أَوْ سُنّةٌ
اصول كافى جلد 1 ص: 77 روایة: 4
4- و فرمود: چیزى نیست جز آنكه در باره‏اش آیه قرآن یا حدیثى هست.

5- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ حَمّادٍ عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی الْجَارُودِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِذَا حَدّثْتُكُمْ بِشَیْ‏ءٍ فَاسْأَلُونِی مِنْ كِتَابِ اللّهِ ثُمّ قَالَ فِی بَعْضِ حَدِیثِهِ إِنّ رَسُولَ اللّهِ ص نَهَى عَنِ الْقِیلِ وَ الْقَالِ وَ فَسَادِ الْمَالِ وَ كَثْرَةِ السّؤَالِ فَقِیلَ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللّهِ أَیْنَ هَذَا مِنْ كِتَابِ اللّهِ قَالَ إِنّ اللّهَ عَزّ وَ جَلّ یَقُولُ لا خَیْرَ فِی كَثِیرٍ مِنْ نَجْواهُمْ إِلّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلاحٍ بَیْنَ النّاسِ وَ قَالَ وَ لا تُؤْتُوا السّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ الّتِی جَعَلَ اللّهُ لَكُمْ قِیاماً وَ قَالَ لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْیاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ
اصول كافى جلد 1 ص :77 روایة 5
5- ابوجارود گوید: امام باقر علیه السلام فرمود: چون بشما از چیزى خبر دهم از من بپرسید كجاى قرآنست آنگاه حضرت ضمن گفتارش فرمود: پیغمبر (ص) از قیل و قال و تباه ساختن مال و زیادى سؤال نهى فرموده است، بحضرت عرض شد، پسر پیغمبر! همینكه فرمودید در كجاى قرآنست؟ فرمود: خداى عزوجل مى‏فرماید: (114 سوره 4) در بسیارى از سر گوشیهاى مردم خیرى نیست جز آنكه بصدقه یا نیكى یا اصلاح میان مردم دستور دهد. و فرمود (5 سوره 4) اموالتان را كه خدا اقوام كار شما قرار داده بكم خردان میدهد، و فرموده (101 سوره 5) از چیزهائیكه اگر بر شما عیان شود غمگینتان كند سؤال نكنید.

6- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ ابْنِ فَضّالٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَیْمُونٍ عَمّنْ حَدّثَهُ عَنِ الْمُعَلّى بْنِ خُنَیْسٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع مَا مِنْ أَمْرٍ یَخْتَلِفُ فِیهِ اثْنَانِ إِلّا وَ لَهُ أَصْلٌ فِی كِتَابِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ وَ لَكِنْ لَا تَبْلُغُهُ عُقُولُ الرّجَالِ
كتاب كافى جلد 1 ص :78 روایة: 6
6- امام صادق علیه السلام فرمود: هیچ امرى نیست كه دو نفر در آن اختلاف نظر داشته باشند جز آنكه براى آن در كتاب ریشه و بنیادى است ولى عقلهاى مردم به آن نمیرسد.

7- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع أَیّهَا النّاسُ إِنّ اللّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَرْسَلَ إِلَیْكُمُ الرّسُولَ ص وَ أَنْزَلَ إِلَیْهِ الْكِتَابَ بِالْحَقّ وَ أَنْتُمْ أُمّیّونَ عَنِ الْكِتَابِ وَ مَنْ أَنْزَلَهُ وَ عَنِ الرّسُولِ وَ مَنْ أَرْسَلَهُ عَلَى حِینِ فَتْرَةٍ مِنَ الرّسُلِ وَ طُولِ هَجْعَةٍ مِنَ الْأُمَمِ وَ انْبِسَاطٍ مِنَ الْجَهْلِ وَ اعْتِرَاضٍ مِنَ الْفِتْنَةِ وَ انْتِقَاضٍ مِنَ الْمُبْرَمِ وَ عَمًى عَنِ الْحَقّ وَ اعْتِسَافٍ مِنَ الْجَوْرِ وَ امْتِحَاقٍ مِنَ الدّینِ وَ تَلَظٍّ مِنَ الْحُرُوبِ عَلَى حِینِ اصْفِرَارٍ مِنْ رِیَاضِ جَنّاتِ الدّنْیَا وَ یُبْسٍ مِنْ أَغْصَانِهَا وَ انْتِثَارٍ مِنْ وَرَقِهَا وَ یَأْسٍ مِنْ ثَمَرِهَا وَ اغْوِرَارٍ مِنْ مَائِهَا قَدْ دَرَسَتْ أَعْلَامُ الْهُدَى فَظَهَرَتْ أَعْلَامُ الرّدَى فَالدّنْیَا مُتَهَجّمَةٌ فِی وُجُوهِ أَهْلِهَا مُكْفَهِرّةٌ مُدْبِرَةٌ غَیْرُ مُقْبِلَةٍ ثَمَرَتُهَا الْفِتْنَةُ وَ طَعَامُهَا الْجِیفَةُ وَ شِعَارُهَا الْخَوْفُ وَ دِثَارُهَا السّیْفُ مُزّقْتُمْ كُلّ مُمَزّقٍ وَ قَدْ أَعْمَتْ عُیُونَ أَهْلِهَا وَ أَظْلَمَتْ عَلَیْهَا أَیّامُهَا قَدْ قَطّعُوا أَرْحَامَهُمْ وَ سَفَكُوا دِمَاءَهُمْ وَ دَفَنُوا فِی التّرَابِ الْمَوْءُودَةَ بَیْنَهُمْ مِنْ أَوْلَادِهِمْ یَجْتَازُ دُونَهُمْ طِیبُ الْعَیْشِ وَ رَفَاهِیَةُ خُفُوضِ الدّنْیَا لَا یَرْجُونَ مِنَ اللّهِ ثَوَاباً وَ لَا یَخَافُونَ وَ اللّهِ مِنْهُ عِقَاباً حَیّهُمْ أَعْمَى نَجِسٌ وَ مَیّتُهُمْ فِی النّارِ مُبْلَسٌ فَجَاءَهُمْ بِنُسْخَةِ مَا فِی الصّحُفِ الْأُولَى وَ تَصْدِیقِ الّذِی بَیْنَ یَدَیْهِ وَ تَفْصِیلِ الْحَلَالِ مِنْ رَیْبِ الْحَرَامِ ذَلِكَ الْقُرْآنُ فَاسْتَنْطِقُوهُ وَ لَنْ یَنْطِقَ لَكُمْ أُخْبِرُكُمْ عَنْهُ إِنّ فِیهِ عِلْمَ مَا مَضَى وَ عِلْمَ مَا یَأْتِی إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ حُكْمَ مَا بَیْنَكُمْ وَ بَیَانَ مَا أَصْبَحْتُمْ فِیهِ تَخْتَلِفُونَ فَلَوْ سَأَلْتُمُونِی عَنْهُ لَعَلّمْتُكُمْ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 78 روایة: 7
7- امیرالمؤمنین (ع) فرمود: اى مردم خداى تبارك و تعالى پیغمبر را بسوى شما فرستاد و قرآن حق را بر او نازل فرمود در حالى كه شما از قرآن و فرستنده قرآن بى‏خبر بودید و هم از پیغمبر و فرستنده او، در زمان تعطیلى پیغمبران و خواب دراز ملتها و گسترش نادانى و سركشى فتنه و گسیختن اساس محكم و كورى از حقیقت و سرپیچى ستم و كاهش دین و شعله‏ورى آتش جنگ، همزمان با زردى گلستان باغ جهان و خشكیدن شاخه‏ها و پراكندگى برگها و نومیدى از میوه و فرو رفتن آبهاى آن، پرچمهاى هدایت فرسوده و پرچمهاى هلاكت افراشته بود، دنیا برخسار مردم عبوس و روى درهم كشیده بود، به آنها پشت گردانیده روى خوش نشان نمى‏داد: میوه دنیا آشوب و خوراكیش مردار بود نهانش ترس و آشكارش شمشیر بود: بند از بند شما جدا گشته و پراكنده بودید، دیدگان مردم جهان نابینا و روزگارشان تاریك بود پیوند خویشى خود را بریده و خون یكدیگر را مى‏ریختند، دختران خود را در جوار خود زنده بگور كردند، زندگى خوش و رفاه و آسایش از ایشان دور گشته بود، نه از خدا امید پاداشى و نه از او بیم كیفرى داشتند، زنده ایشان كورى بود پلید و مرده آنها در آتش و نومید. در آن هنگام پیغمبر اكرم نسخه‏اى از كتب آسمانى نخستین بر ایشان آورد كه كتب جلوترش را تصدیق داشت و حلال را از حرام مشكوك جدا ساخت، این نسخه همان قرآنست، از او بخواهید تا با شما سخن گوید، او هرگز سخن نگوید، ولى. من از او بشما خبر مى‏دهم، در قرآنست علم گذشته و علم آینده تا روز قیامت میان شما حكم مى‏دهد و اختلافات شما را بیان مى‏كند، اگر از من قرآن را بپرسید به شما مى‏آموزم.

8- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبّارِ عَنِ ابْنِ فَضّالٍ عَنْ حَمّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى بْنِ أَعْیَنَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ قَدْ وَلَدَنِی رَسُولُ اللّهِ ص وَ أَنَا أَعْلَمُ كِتَابَ اللّهِ وَ فِیهِ بَدْءُ الْخَلْقِ وَ مَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ فِیهِ خَبَرُ السّمَاءِ وَ خَبَرُ الْأَرْضِ وَ خَبَرُ الْجَنّةِ وَ خَبَرُ النّارِ وَ خَبَرُ مَا كَانَ وَ خَبَرُ مَا هُوَ كَائِنٌ أَعْلَمُ ذَلِكَ كَمَا أَنْظُرُ إِلَى كَفّی إِنّ اللّهَ یَقُولُ فِیهِ تِبْیَانُ كُلّ شَیْ‏ءٍ
اصول كافى جلد 1 ص :79 روایة: 8
8- عبدالاعلى گوید: شنیدم امام صادق علیه السلام مى‏فرمود: من زاده رسول خدایم و به قرآن دانایم، در قرآنست آغاز خلقت و آنچه تا روز قیامت رخ دهد و خبر آسمان و زمین و خبر بهشت و دوزخ و خبر گذشته و خبر آینده تمام اینها را میدانم چنانچه بكف دست خود مینگرم، همانا خدا مى‏فرماید: در قرآنست بیان آشكار هر چیز.

9- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیّ بْنِ النّعْمَانِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ جَابِرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ كِتَابُ اللّهِ فِیهِ نَبَأُ مَا قَبْلَكُمْ وَ خَبَرُ مَا بَعْدَكُمْ وَ فَصْلُ مَا بَیْنَكُمْ وَ نَحْنُ نَعْلَمُهُ
اصول كافى جلد 1 ص :79 روایة: 9
9- و فرمود: قرآنست كه هر خبرى كه پیش از شما برده و هر خبرى كه بعد از شما باشد در آنست و داور میان شما است و ما آن را میدانیم.

10- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ أَبِی الْمَغْرَاءِ عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ مُوسَى ع قَالَ قُلْتُ لَهُ أَ كُلّ شَیْ‏ءٍ فِی كِتَابِ اللّهِ وَ سُنّةِ نَبِیّهِ ص أَوْ تَقُولُونَ فِیهِ قَالَ بَلْ كُلّ شَیْ‏ءٍ فِی كِتَابِ اللّهِ وَ سُنّةِ نَبِیّهِ ص
كتاب كافى جلد 1 ص :80 روایة: 10
10- سماعة به امام كاظم(ع) عرض كرد: همه چیز در كتاب خدا و سنت پیغمبرش موجود است یا شما هم در آن گفتارى دارید؟ فرمود:



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ جمعه 28 مهر 1391 ] [ 08:26 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب بدعتها و رأى و قیاسها

باب البدع و الرأى و المقائیس‏

1- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ الْأَشْعَرِیّ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ الْوَشّاءِ وَ عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ ابْنِ فَضّالٍ جَمِیعاً عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ خَطَبَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع النّاسَ فَقَالَ أَیّهَا النّاسُ إِنّمَا بَدْءُ وُقُوعِ الْفِتَنِ أَهْوَاءٌ تُتّبَعُ وَ أَحْكَامٌ تُبْتَدَعُ یُخَالَفُ فِیهَا كِتَابُ اللّهِ یَتَوَلّى فِیهَا رِجَالٌ رِجَالًا فَلَوْ أَنّ الْبَاطِلَ خَلَصَ لَمْ یَخْفَ عَلَى ذِی حِجًى وَ لَوْ أَنّ الْحَقّ خَلَصَ لَمْ یَكُنِ اخْتِلَافٌ وَ لَكِنْ یُؤْخَذُ مِنْ هَذَا ضِغْثٌ وَ مِنْ هَذَا ضِغْثٌ فَیُمْزَجَانِ فَیَجِیئَانِ مَعاً فَهُنَالِكَ اسْتَحْوَذَ الشّیْطَانُ عَلَى أَوْلِیَائِهِ وَ نَجَا الّذِینَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَ اللّهِ الْحُسْنَى
اصول كافى جلد 1 ص :69 روایة: 1
1- امیرالمؤمنین علیه السلام براى مردم سخنرانى كرد و فرمود: اى مردم همانا آغاز پیدایش آشوبها فرمانبرى هوسها و بدعت نهادن احكامى است بر خلاف قرآن كه مردمى بدنبال مردمى آنرا بدست گیرند، اگر باطل برهنه مى‏بود بر خردمندى نهادن نمى‏گشت و اگر حق ناآمیخته مى‏شود اختلافى پیدا نمى‏شد ولى مشتى از حق و از باطل گرفته و آمیخته شود و با هم پیش آیند، اینجاست كه شیطان بر دوستان خود چیره شود و آنها كه از جانب خدا سبقت نیكى داشتند نجات یابند.



2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ جُمْهُورٍ الْعَمّیّ یَرْفَعُهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللّهِ ص إِذَا ظَهَرَتِ الْبِدَعُ فِی أُمّتِی فَلْیُظْهِرِ الْعَالِمُ عِلْمَهُ فَمَنْ لَمْ یَفْعَلْ فَعَلَیْهِ لَعْنَةُ اللّهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 70 روایة: 2
2- رسول خدا (ص) فرمود: زمانیكه در امتم بدعتها هویدا گشت بر عالم است كه علم خویش را آشكار كند، هر كه نكند لعنت خدا بر او باد.

3- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ جُمْهُورٍ رَفَعَهُ قَالَ مَنْ أَتَى ذَا بِدْعَةٍ فَعَظّمَهُ فَإِنّمَا یَسْعَى فِی هَدْمِ الْإِسْلَامِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 70 روایة: 4
3- در حدیث است: كسى كه نزد بدعتگزارى آید و تعظیمش كند در خرابى اسلام كوشیده است.

4- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ جُمْهُورٍ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللّهِ ص أَبَى اللّهُ لِصَاحِبِ الْبِدْعَةِ بِالتّوْبَةِ قِیلَ یَا رَسُولَ اللّهِ وَ كَیْفَ ذَلِكَ قَالَ إِنّهُ قَدْ أُشْرِبَ قَلْبُهُ حُبّهَا
اصول كافى جلد 1 صفحه: 70 روایة: 5
4- رسول خدا (ص) فرمود: خدا از قبول توبه بدعتگزار خوددارى فرموده. عرض شد چرا چنین است؟ فرمود : زیرا كه دوستی بدعت دلنشینش شده است . (پس توبه كردنش حقیقی نیست )

5- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ وَهْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللّهِ ص إِنّ عِنْدَ كُلّ بِدْعَةٍ تَكُونُ مِنْ بَعْدِی یُكَادُ بِهَا الْإِیمَانُ وَلِیّاً مِنْ أَهْلِ بَیْتِی مُوَكّلًا بِهِ یَذُبّ عَنْهُ یَنْطِقُ بِإِلْهَامٍ مِنَ اللّهِ وَ یُعْلِنُ الْحَقّ وَ یُنَوّرُهُ وَ یَرُدّ كَیْدَ الْكَائِدِینَ یُعَبّرُ عَنِ الضّعَفَاءِ فَاعْتَبِرُوا یَا أُولِی الْأَبْصَارِ وَ تَوَكّلُوا عَلَى اللّهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 70 روایة: 3
5- رسول خدا(ص) فرمود: براى هر بدعتى كه پس از من براى نیرنگ زدن با ایمان پیدا شود سرپرستى از خاندانم گماشته شده كه از ایمان دفاع كند و به الهام خدا سخن گوید و حق را آشكار و روشن كند و نیرنگ نیرنگبازان را رد كند و زبان ناتوان باشد، اى هوشمندان پند گیرید و بخدا توكل كنید.

6- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ وَ عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع وَ عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ رَفَعَهُ عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع أَنّهُ قَالَ إِنّ مِنْ أَبْغَضِ الْخَلْقِ إِلَى اللّهِ عَزّ وَ جَلّ لَرَجُلَیْنِ رَجُلٌ وَكَلَهُ اللّهُ إِلَى نَفْسِهِ فَهُوَ جَائِرٌ عَنْ قَصْدِ السّبِیلِ مَشْعُوفٌ بِكَلَامِ بِدْعَةٍ قَدْ لَهِجَ بِالصّوْمِ وَ الصّلَاةِ فَهُوَ فِتْنَةٌ لِمَنِ افْتَتَنَ بِهِ ضَالّ‏ٌ عَنْ هَدْیِ مَنْ كَانَ قَبْلَهُ مُضِلّ‏ٌ لِمَنِ اقْتَدَى بِهِ فِی حَیَاتِهِ وَ بَعْدَ مَوْتِهِ حَمّالٌ خَطَایَا غَیْرِهِ رَهْنٌ بِخَطِیئَتِهِ وَ رَجُلٌ قَمَشَ جَهْلًا فِی جُهّالِ النّاسِ عَانٍ بِأَغْبَاشِ الْفِتْنَةِ قَدْ سَمّاهُ أَشْبَاهُ النّاسِ عَالِماً وَ لَمْ یَغْنَ فِیهِ یَوْماً سَالِماً بَكّرَ فَاسْتَكْثَرَ مَا قَلّ مِنْهُ خَیْرٌ مِمّا كَثُرَ حَتّى إِذَا ارْتَوَى مِنْ آجِنٍ وَ اكْتَنَزَ مِنْ غَیْرِ طَائِلٍ جَلَسَ بَیْنَ النّاسِ قَاضِیاً ضَامِناً لِتَخْلِیصِ مَا الْتَبَسَ عَلَى غَیْرِهِ وَ إِنْ خَالَفَ قَاضِیاً سَبَقَهُ لَمْ یَأْمَنْ أَنْ یَنْقُضَ حُكْمَهُ مَنْ یَأْتِی بَعْدَهُ كَفِعْلِهِ بِمَنْ كَانَ قَبْلَهُ وَ إِنْ نَزَلَتْ بِهِ إِحْدَى الْمُبْهَمَاتِ الْمُعْضِلَاتِ هَیّأَ لَهَا حَشْواً مِنْ رَأْیِهِ ثُمّ قَطَعَ بِهِ فَهُوَ مِنْ لَبْسِ الشّبُهَاتِ فِی مِثْلِ غَزْلِ الْعَنْكَبُوتِ لَا یَدْرِی أَصَابَ أَمْ أَخْطَأَ لَا یَحْسَبُ الْعِلْمَ فِی شَیْ‏ءٍ مِمّا أَنْكَرَ وَ لَا یَرَى أَنّ وَرَاءَ مَا بَلَغَ فِیهِ مَذْهَباً إِنْ قَاسَ شَیْئاً بِشَیْ‏ءٍ لَمْ یُكَذّبْ نَظَرَهُ وَ إِنْ أَظْلَمَ عَلَیْهِ أَمْرٌ اكْتَتَمَ بِهِ لِمَا یَعْلَمُ مِنْ جَهْلِ نَفْسِهِ لِكَیْلَا یُقَالَ لَهُ لَا یَعْلَمُ ثُمّ جَسَرَ فَقَضَى فَهُوَ مِفْتَاحُ عَشَوَاتٍ رَكّابُ شُبُهَاتٍ خَبّاطُ جَهَالَاتٍ لَا یَعْتَذِرُ مِمّا لَا یَعْلَمُ فَیَسْلَمَ وَ لَا یَعَضّ فِی الْعِلْمِ بِضِرْسٍ قَاطِعٍ فَیَغْنَمَ یَذْرِی الرّوَایَاتِ ذَرْوَ الرّیحِ الْهَشِیمَ تَبْكِی مِنْهُ الْمَوَارِیثُ وَ تَصْرُخُ مِنْهُ الدّمَاءُ یُسْتَحَلّ بِقَضَائِهِ الْفَرْجُ الْحَرَامُ وَ یُحَرّمُ بِقَضَائِهِ الْفَرْجُ الْحَلَالُ لَا مَلِی‏ءٌ بِإِصْدَارِ مَا عَلَیْهِ وَرَدَ وَ لَا هُوَ أَهْلٌ لِمَا مِنْهُ فَرَطَ مِنِ ادّعَائِهِ عِلْمَ الْحَقّ
اصول كافى جلد 1 ص :70 روایة: 6
6- امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: مبغوض‏ترین مردم نزد خدا دو نفرند:
1 : مردیكه خدا او را بخودش وا گذاشته از راه راست منحرف گشته، دلباخته سخن بدعت شده، از نماز و روزه هم دم میزند، مردمى بوسیله او بفتنه افتاده‏اند، راه هدایت پیشینیانش را گم كرده و در زندگى و پس از مرگش گمراه كننده پیروانش گشته، باربر خطاهاى دیگرى شده و در گرو خطاى خویش است.
2 : مردى كه نادانى را در میان مردم نادان قماش خود قرار داده، اسیر تاریكیهاى قتنه گشته، انسان نماها او را عالم گویند در صورتیكه یكروز تمام را صرف علم نكرده، صبح زود بر خاسته و آنچه را كه كمش از زیادش بهتر است (مال دنیا یا علوم بیفائده) فراوان خواسته چون از آب گندیده سیر شد و مطالب بیفائده را انباشته كرد، بین مردم بر كرسى قضاوت نشست و متعهد شد كه آنچه بر دیگران مشكل بوده حل كند، اگر با نظر قاضى پیشینش مخالفت مى‏كند اطمینان ندارد كه قاضى پس از او حكم او را نقض نكند چنانكه او با قاضى پیشین كرد، اگر با مطالب پیچیده و مشكلى مواجه شود ترهاتى از نظر خویش براى آن بافته و آماده مى‏كند و حكم قطعى مى‏دهد شبهه بافى او مثل تار بافتن عنكبوت است، خودش نمى‏داند درست رفته یا خطا كرده، گمان نكند در آنچه او منكر است دانشى وجود داشته باشد و جز معتقدات خویش روش درستى سراغ ندارد، اگر چیزى را به چیزى قیاس كند (و بخطا هم رود) نظر خویش را تكذیب نكند و اگر مطلبى بر او تاریك باشد براى جهلى كه در خود سراغ دارد آن را پنهان مى‏كند تا نگویند نمى‏داند سپس گستاخى كند و حكم دهد اوست كلید تاریكیها (كه در نادانى بر مردم گشاید) شبها ترا مرتكب شود، در نادانیها كوركورانه گام بر دارد، از آنچه نداند پوزش نطلبد تا سالم ماند و در علم ریشه‏دار و قاطع نیست تا بهره برد. روایات را در هم مى‏شكند همچنانكه باد گیاه خشكیده را، میراثهاى بناحق رفته از او گریانند، و خونهاى بناحق ریخته از او نالان، زناشوئى حرام بحكم او حلال گردد، و زناشوئى حلال حرام شود، براى جواب دادن بمسائلى كه نزدش میآید سرشار نیست و اهلیت ریاستى را كه بواسطه داشتن علم حق ادعا مى‏كند ندارد.
توضیح:
فرق میان این دو نفر اینستكه اولى در اصول دین خرابكارى كند و بدعت گذارد و دومى مقام قضاء و فتوى را بناحق غصب كند.

7- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ الْوَشّاءِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِی شَیْبَةَ الْخُرَاسَانِیّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ إِنّ أَصْحَابَ الْمَقَایِیسِ طَلَبُوا الْعِلْمَ بِالْمَقَایِیسِ فَلَمْ تَزِدْهُمُ الْمَقَایِیسُ مِنَ الْحَقّ إِلّا بُعْداً وَ إِنّ دِینَ اللّهِ لَا یُصَابُ بِالْمَقَایِیسِ
اصول كافى جلد 1 ص :72 روایة: 7
7- امام صادق علیه السلام مى‏فرمود: قیاس كنندگان علم را از راه قیاس جستند و قیاس جز دورى از حق بر آنها نیفزود، همانا دین خدا با قیاس درست نمى‏شود.
توضیح:
قیاس یكى از ادله شرعیه است نزد ابوحنیفه و پیروانش فقها شیعه با استناد به احادیث این باب قیاس در احكام شرعى را ممنوع و قدغن دانستنه‏اند.

8- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ رَفَعَهُ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ وَ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَا كُلّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ وَ كُلّ ضَلَالَةٍ سَبِیلُهَا إِلَى النّارِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 72 روایة: 8
8- امام باقر و امام صادق علیه‏السلام فرمودند: هر بدعتى گمراهى و هر گمراهى راهش بسوى دوزخ است.

9- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ حَكِیمٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ مُوسَى ع جُعِلْتُ فِدَاكَ فُقّهْنَا فِی الدّینِ وَ أَغْنَانَا اللّهُ بِكُمْ عَنِ النّاسِ حَتّى إِنّ الْجَمَاعَةَ مِنّا لَتَكُونُ فِی الْمَجْلِسِ مَا یَسْأَلُ رَجُلٌ صَاحِبَهُ تَحْضُرُهُ الْمَسْأَلَةُ وَ یَحْضُرُهُ جَوَابُهَا فِیمَا مَنّ اللّهُ عَلَیْنَا بِكُمْ فَرُبّمَا وَرَدَ عَلَیْنَا الشّیْ‏ءُ لَمْ یَأْتِنَا فِیهِ عَنْكَ وَ لَا عَنْ آبَائِكَ شَیْ‏ءٌ فَنَظَرْنَا إِلَى أَحْسَنِ مَا یَحْضُرُنَا وَ أَوْفَقِ الْأَشْیَاءِ لِمَا جَاءَنَا عَنْكُمْ فَنَأْخُذُ بِهِ فَقَالَ هَیْهَاتَ هَیْهَاتَ فِی ذَلِكَ وَ اللّهِ هَلَكَ مَنْ هَلَكَ یَا ابْنَ حَكِیمٍ قَالَ ثُمّ قَالَ لَعَنَ اللّهُ أَبَا حَنِیفَةَ كَانَ یَقُولُ قَالَ عَلِیّ‏ٌ وَ قُلْتُ قَالَ مُحَمّدُ بْنُ حَكِیمٍ لِهِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ وَ اللّهِ مَا أَرَدْتُ إِلّا أَنْ یُرَخّصَ لِی فِی الْقِیَاسِ
اصول كافى جلد 1 ص :72 روایة: 9
9- محمدبن حكیم گوید: به حضرت ابوالحسن علیه السلام عرض كردم: قربانت ما در دین دانشمند شدیم و از بركت شما خدا ما را از مردم بى‏نیاز كرد تا آنجا كه جمعى از ما در مجلسى باشیم: كسى از رفیقش چیزى نپرسد چون آن مسأله و جوابش را در خاطر دارد بواسطه منتى كه خدا از بركت شما بر ما نهاده، اما گاهى مطلبى براى ما پیش مى‏آید كه از شما و پدرانت درباره آن سخنى به ما نرسیده است پس ما به بهترین وجهى كه در نظر داریم توجه مى‏كنیم و راهى را كه با اخبار از شما رسیده موافق‏تر است انتخاب مى‏كنیم. فرمود: چه دور است، چه دور است این راه از حقیقت، به خدا هر كه هلاك شد از همین راه هلاك شد اى پسر حكیم سپس فرمود: خدا لعنت كند ابوحنیفه را كه مى‏گفت: على چنان گفت و من چنین گویم. ابن حكیم به هشام گفت به خدا من از این سخن مقصودى نداشتم جز اینكه مرا به قیاس اجازه دهد.

10- مُحَمّدُ بْنُ أَبِی عَبْدِ اللّهِ رَفَعَهُ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرّحْمَنِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ الْأَوّلِ ع بِمَا أُوَحّدُ اللّهَ فَقَالَ یَا یُونُسُ لَا تَكُونَنّ مُبْتَدِعاً مَنْ نَظَرَ بِرَأْیِهِ هَلَكَ وَ مَنْ تَرَكَ أَهْلَ بَیْتِ نَبِیّهِ ص ضَلّ وَ مَنْ تَرَكَ كِتَابَ اللّهِ وَ قَوْلَ نَبِیّهِ كَفَرَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 73 روایة: 10
10- یونس گوید به موسى بن جعفر علیه السلام عرض كردم: به چه وسیله خدا را به یگانگى پرستم؟ فرمود: اى یونس: بدعت گزار مباش كسى كه به رأى خویش توجه كند هلاك شود و هر كه خانواده پیغمبرش (ص) را رها كند گمراه گردد و كسى كه قرآن و گفتار پیغمبرش را رها كند كافر گردد.

11- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْوَشّاءِ عَنْ مُثَنّى الْحَنّاطِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع تَرِدُ عَلَیْنَا أَشْیَاءُ لَیْسَ نَعْرِفُهَا فِی كِتَابِ اللّهِ وَ لَا سُنّةٍ فَنَنْظُرُ فِیهَا فَقَالَ لَا أَمَا إِنّكَ إِنْ أَصَبْتَ لَمْ تُؤْجَرْ وَ إِنْ أَخْطَأْتَ كَذَبْتَ عَلَى اللّهِ عَزّ وَ جَلّ
اصول كافى جلد 1 صفحه:73 روایة: 11
11- ابو بصیر گوید به امام صادق علیه السلام عرض كردم مطالبى براى ما پیش مى‏آید كه حكمش را از قرآن نمى‏فهمیم و حدیثى هم نداریم كه در آن نظر كنیم (مى‏توانیم به رأى و قیاس عمل كنیم؟) فرمود: نه، زیرا اگر درست رفتى پاداش ندارى و اگر خطا كنى بر خدا دروغ بسته‏اى.

12- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبَانٍ الْكَلْبِیّ عَنْ عَبْدِ الرّحِیمِ الْقَصِیرِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللّهِ ص كُلّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ وَ كُلّ ضَلَالَةٍ فِی النارِ
اصول كافى جلد 1 صفحه:73 روایة: 12
12- رسول خدا (ص) فرمود: هر بدعتى گمراهى و هر گمراهى در آتش است.



13- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى بْنِ عُبَیْدٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرّحْمَنِ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ مُوسَى ع قَالَ قُلْتُ أَصْلَحَكَ اللّهُ إِنّا نَجْتَمِعُ فَنَتَذَاكَرُ مَا عِنْدَنَا فَلَا یَرِدُ عَلَیْنَا شَیْ‏ءٌ إِلّا وَ عِنْدَنَا فِیهِ شَیْ‏ءٌ مُسَطّرٌ وَ ذَلِكَ مِمّا أَنْعَمَ اللّهُ بِهِ عَلَیْنَا بِكُمْ ثُمّ یَرِدُ عَلَیْنَا الشّیْ‏ءُ الصّغِیرُ لَیْسَ عِنْدَنَا فِیهِ شَیْ‏ءٌ فَیَنْظُرُ بَعْضُنَا إِلَى بَعْضٍ وَ عِنْدَنَا مَا یُشْبِهُهُ فَنَقِیسُ عَلَى أَحْسَنِهِ فَقَالَ وَ مَا لَكُمْ وَ لِلْقِیَاسِ إِنّمَا هَلَكَ مَنْ هَلَكَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِالْقِیَاسِ ثُمّ قَالَ إِذَا جَاءَكُمْ مَا تَعْلَمُونَ فَقُولُوا بِهِ وَ إِنْ جَاءَكُمْ مَا لَا تَعْلَمُونَ فَهَا وَ أَهْوَى بِیَدِهِ إِلَى فِیهِ ثُمّ قَالَ لَعَنَ اللّهُ أَبَا حَنِیفَةَ كَانَ یَقُولُ قَالَ عَلِیّ‏ٌ وَ قُلْتُ أَنَا وَ قَالَتِ الصّحَابَةُ وَ قُلْتُ ثُمّ قَالَ أَ كُنْتَ تَجْلِسُ إِلَیْهِ فَقُلْتُ لَا وَ لَكِنْ هَذَا كَلَامُهُ فَقُلْتُ أَصْلَحَكَ اللّهُ أَتَى رَسُولُ اللّهِ ص النّاسَ بِمَا یَكْتَفُونَ بِهِ فِی عَهْدِهِ قَالَ نَعَمْ وَ مَا یَحْتَاجُونَ إِلَیْهِ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ فَقُلْتُ فَضَاعَ مِنْ ذَلِكَ شَیْ‏ءٌ فَقَالَ لَا هُوَ عِنْدَ أَهْلِهِ
اصول كافى جلد 1 ص :73 روایة: 13
13- سماعه گوید: به امام هفتم عرض كردم: اصلحك الله ما انجمن مى‏كنیم و وارد مذاكره مى‏شویم، هر مطلبى كه پیش آید، راجع به آن نوشته‏اى داریم، این هم از بركت وجود شماست كه خدا به ما لطف كرده است، گاهى مطلب كوچكى پیش مى‏آید كه حكمش را حاضر نداریم و به یكدیگر نگاه مى‏كنیم و چون نظیر آن موضوع را داریم آن را به بهترین نظیرش قیاس مى‏كنیم. فرمود: شما را با قیاس چه كار؟! همانا پیشینیان شما كه هلاك شدند بواسطه قیاس هلاك شدند، سپس فرمود: چون مطلبى براى شما پیش آمد كه حكمش را مى‏دانید بگوئید و چون آن چه را نمى‏دانید پیش آمد، این با دست به لبهاى خویش اشاره فرمود (یعنى سكوت كنید یا حكمش را از دهان من جوئید) پس فرمود: خدا ابوحنیفه را لعنت كند كه مى‏گفت على چنان گفت و من چنین گویم، اصحاب چنان گفتند و من چنین گویم، پس فرمود: در مجلسش بوده‏اى؟ گفتم: نه ولى این سخن اوست؟ پس گفتم اصلحك الله آیا پیغمبر احتیاجات مردم زمان خویش را كامل آورد؟ فرمود: بلى و آنچه را هم تا قیامت محتاجند، گفتم: آیا چیزى هم از دست رفت؟ گفت نه، نزد اهلش محفوظ است.

14- عَنْهُ عَنْ مُحَمّدٍ عَنْ یُونُسَ عَنْ أَبَانٍ عَنْ أَبِی شَیْبَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ ضَلّ عِلْمُ ابْنِ شُبْرُمَةَ عِنْدَ الْجَامِعَةِ إِمْلَاءِ رَسُولِ اللّهِ ص وَ خَطّ عَلِیّ‏ٍ ع بِیَدِهِ إِنّ الْجَامِعَةَ لَمْ تَدَعْ لِأَحَدٍ كَلَاماً فِیهَا عِلْمُ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ إِنّ أَصْحَابَ الْقِیَاسِ طَلَبُوا الْعِلْمَ بِالْقِیَاسِ فَلَمْ یَزْدَادُوا مِنَ الْحَقّ إِلّا بُعْداً إِنّ دِینَ اللّهِ لَا یُصَابُ بِالْقِیَاسِ
اصول كافى جلد 1 ص :74 روایة: 14
14- امام صادق علیه السلام فرمود: دانش ابن شبرمه در برابر جامعه كه به املاء پیغمبر و دست خط على علیه السلام است گمشده و نابود است، جامعه براى كسى جاى سخن نگذاشته، در آن است علم حلال و حرام، همانا اصحاب قیاس عمل را بوسیله قیاس جستند لذا از راه حق دورتر شدند. همانا دین خدا با قیاس درست نمى‏شود.
توضیح راجع به جامعه در كتاب حجت توضیح بیشترى مى‏آید.

15- مُحَمّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ عَبْدِ الرّحْمَنِ بْنِ الْحَجّاجِ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ السّنّةَ لَا تُقَاسُ أَ لَا تَرَى أَنّ امْرَأَةً تَقْضِی صَوْمَهَا وَ لَا تَقْضِی صَلَاتَهَا یَا أَبَانُ إِنّ السّنّةَ إِذَا قِیسَتْ مُحِقَ الدّینُ
اصول كافى جلد 1 ص :74 روایة: 15
15- حضرت صادق علیه السلام به ابان بن تغلب فرمود: احكام اسلامى را نمى‏توان قیاس كرد، نمى‏بینى كه زن حائض روزه‏اش را قضا كند و نمازش را قضا كند اى ابان احكام اسلامى اگر قیاس شود دین از میان برود.

16- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى ع عَنِ الْقِیَاسِ فَقَالَ مَا لَكُمْ وَ الْقِیَاسَ إِنّ اللّهَ لَا یُسْأَلُ كَیْفَ أَحَلّ وَ كَیْفَ حَرّمَ
اصول كافى جلد 1 ص :75 روایة: 16
16- عثمان بن عیسى گوید از حضرت موسى بن جعفر راجع به قیاس پرسیدم. فرمود: شما را با قیاس چه كار؟! از خدا پرسش نشود چگونه حلال و چگونه حرام كرده است.

17- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ قَالَ حَدّثَنِی جَعْفَرٌ عَنْ أَبِیهِ ع أَنّ عَلِیّاً ص قَالَ مَنْ نَصَبَ نَفْسَهُ لِلْقِیَاسِ لَمْ یَزَلْ دَهْرَهُ فِی الْتِبَاسٍ وَ مَنْ دَانَ اللّهَ بِالرّأْیِ لَمْ یَزَلْ دَهْرَهُ فِی ارْتِمَاسٍ قَالَ وَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع مَنْ أَفْتَى النّاسَ بِرَأْیِهِ فَقَدْ دَانَ اللّهَ بِمَا لَا یَعْلَمُ وَ مَنْ دَانَ اللّهَ بِمَا لَا یَعْلَمُ فَقَدْ ضَادّ اللّهَ حَیْثُ أَحَلّ وَ حَرّمَ فِیمَالَا یَعْلَمُ‏
اصول كافى جلد 1 ص :75 روایة: 17
17- مسعدة گوید امام صادق از پدرش علیهماالسلام خبر داد كه على صلوات الله علیه فرمود است: هر كه خود را بر كرسى قیاس نشاند همیشه عمرش در اشتباه است و كسیكه براى خود خداپرستى كند همیشه عمر در باطل فرو رفته است. و امام باقر (علیه السلام) فرمود: كسى كه به رأى خویش به مردم فتوى دهد ندانسته خدا پرستى كرده است و آنكه ندانسته خدا پرستى كند مخالفت خدا نموده چون كه آنچه را ندانسته حلال و حرام كرده است.

18- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ بْنِ یَقْطِینٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مَیّاحٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ إِبْلِیسَ قَاسَ نَفْسَهُ بِ‏آدَمَ فَقَالَ خَلَقْتَنِی مِنْ نَارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِینٍ وَ لَوْ قَاسَ الْجَوْهَرَ الّذِی خَلَقَ اللّهُ مِنْهُ آدَمَ بِالنّارِ كَانَ ذَلِكَ أَكْثَرَ نُوراً وَ ضِیَاءً مِنَ النّارِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 75 روایة: 18
18- امام صادق علیه السلام فرمود: شیطان خود را به آدم قیاس كرد و گفت: (12 سوره 7) مرا از آتش و شیطان را از خاك آفریدى. و اگر گوهرى را كه خدا آدم را از آن آفرید با آتش قیاس مى‏كرد آن گوهر درخشنده‏تر و روشن‏تر از آتش بود.

19- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى بْنِ عُبَیْدٍ عَنْ یُونُسَ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع عَنِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ فَقَالَ حَلَالُ مُحَمّدٍ حَلَالٌ أَبَداً إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ حَرَامُهُ حَرَامٌ أَبَداً إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ لَا یَكُونُ غَیْرُهُ وَ لَا یَجِی‏ءُ غَیْرُهُ وَ قَالَ قَالَ عَلِیّ‏ٌ ع مَا أَحَدٌ ابْتَدَعَ بِدْعَةً إِلّا تَرَكَ بِهَا سُنّةً
اصول كافى جلد 1 صفحه: 75 روایة: 19
19- زرارة گوید از امام صادق علیه السلام راجع به حلال و حرام پرسیدم فرمود: حلال محمد همیشه تا روز قیامت حلال است و حرامش همیشه تا روز قیامت حرام، غیر حكم او حكمى نیست و جز او پیغمبرى نیاید و على علیه السلام فرمود هیچ كس بدعتى ننهاد جز آنكه به سبب آن سنتى را ترك كرد.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: بدعتها و رأى و قیاسها،
[ جمعه 28 مهر 1391 ] [ 08:17 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

متفرقات‏

باب النوادر

1- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِیّ رَفَعَهُ قَالَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع یَقُولُ رَوّحُوا أَنْفُسَكُمْ بِبَدِیعِ الْحِكْمَةِ فَإِنّهَا تَكِلّ كَمَا تَكِلّ الْأَبْدَانُ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 60 روایة: 1
1- امیرالمؤمنین علیه السلام مى‏فرمود: جان خود را بمطالب شگفت حكمت استراحت دهید زیرا جان هم چون تن خسته شود.

2- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ نُوحِ بْنِ شُعَیْبٍ النّیْسَابُورِیّ عَنْ عُبَیْدِ اللّهِ بْنِ عَبْدِ اللّهِ الدّهْقَانِ عَنْ دُرُسْتَ بْنِ أَبِی مَنْصُورٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ أَخِی شُعَیْبٍ الْعَقَرْقُوفِیّ عَنْ شُعَیْبٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع یَقُولُ یَا طَالِبَ الْعِلْمِ إِنّ الْعِلْمَ ذُو فَضَائِلَ كَثِیرَةٍ فَرَأْسُهُ التّوَاضُعُ وَ عَیْنُهُ الْبَرَاءَةُ مِنَ الْحَسَدِ وَ أُذُنُهُ الْفَهْمُ وَ لِسَانُهُ الصّدْقُ وَ حِفْظُهُ الْفَحْصُ وَ قَلْبُهُ حُسْنُ النّیّةِ وَ عَقْلُهُ مَعْرِفَةُ الْأَشْیَاءِ وَ الْأُمُورِ وَ یَدُهُ الرّحْمَةُ وَ رِجْلُهُ زِیَارَةُ الْعُلَمَاءِ وَ هِمّتُهُ السّلَامَةُ وَ حِكْمَتُهُ الْوَرَعُ وَ مُسْتَقَرّهُ النّجَاةُ وَ قَائِدُهُ الْعَافِیَةُ وَ مَرْكَبُهُ الْوَفَاءُ وَ سِلَاحُهُ لِینُ الْكَلِمَةِ وَ سَیْفُهُ الرّضَا وَ قَوْسُهُ الْمُدَارَاةُ وَ جَیْشُهُ مُحَاوَرَةُ الْعُلَمَاءِ وَ مَالُهُ الْأَدَبُ وَ ذَخِیرَتُهُ اجْتِنَابُ الذّنُوبِ وَ زَادُهُ الْمَعْرُوفُ وَ مَاؤُهُ الْمُوَادَعَةُ وَ دَلِیلُهُ الْهُدَى وَ رَفِیقُهُ مَحَبّةُ الْأَخْیَارِ
اصول كافى جلد 1 ص :60 روایة: 2
2- امیرالمؤمنین علیه السلام مى‏فرمود: اى دانشجو همانا دانش امتیازات بسیارى دارد (اگر بانسان كاملى تشبیه شود) سرش تواضع است، چشمش بى‏رشكى، گوشش فهمیدن، زبانش راست گفتن حافظه‏اش كنجكاوى، دلش حسن نیت، خردش شناختن اشیاء و امور، دستش رحمت، پایش دیدار علماء همتش سلامت، حكمتش پرهیزگارى قرارگاهش رستگارى، جلودارش عافیت و مركبش وفا، اسلحه‏اش نرم زبانى، شمشیرش رضا، كمانش مدارا، لشكرش گفتگوى با علماء، ثروتش ادب، پسندازش دورى از گناه، توشه‏اش نیكى، آشامیدنش سازگارى، رهبرش هدایت، رفیقش دوستى نیكان.



3- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ حَمّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللّهِ ص نِعْمَ وَزِیرُ الْإِیمَانِ الْعِلْمُ وَ نِعْمَ وَزِیرُ الْعِلْمِ الْحِلْمُ وَ نِعْمَ وَزِیرُ الْحِلْمِ الرّفْقُ وَ نِعْمَ وَزِیرُ الرّفْقِ الصّبْرُ
اصول كافى جلد 1 ص :61 روایت 3
3- رسول خدا(ص) فرمود: چه خوب وزیریست علم براى ایمان، چه خوب وزیرى است خویشتندارى براى علمى، چه خوب وزیرى است ملایمت براى خویشتندارى، چه خوب وزیریست بردبارى براى ملایمت.

4- عَلِیّ بْنُ مُحَمّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمّدٍ الْأَشْعَرِیّ عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ مَیْمُونٍ الْقَدّاحِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللّهِ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللّهِ مَا الْعِلْمُ قَالَ الْإِنْصَاتُ قَالَ ثُمّ مَهْ قَالَ الِاسْتِمَاعُ قَالَ ثُمّ مَهْ قَالَ الْحِفْظُ قَالَ ثُمّ مَهْ قَالَ الْعَمَلُ بِهِ قَالَ ثُمّ مَهْ یَا رَسُولَ اللّهِ قَالَ نَشْرُهُ‏
كتاب كافى جلد 1 ص :61 روایة: 4
4- مردى خدمت رسول خدا (ص) آمد و گفت: یا رسول الله علم چیست؟ فرمود: سكوت كردن، گفت سپس چه؟ فرمود: گوش فرا دادن، گفت سپس چه؟ فرمود: حفظ كردن، گفت سپس چه؟ فرمود به آن عمل كردن، گفت سپس چه اى رسول خدا: فرمود: انتشارش دادن.


5- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ رَفَعَهُ إِلَى أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ طَلَبَةُ الْعِلْمِ ثَلَاثَةٌ فَاعْرِفْهُمْ بِأَعْیَانِهِمْ وَ صِفَاتِهِمْ صِنْفٌ یَطْلُبُهُ لِلْجَهْلِ وَ الْمِرَاءِ وَ صِنْفٌ یَطْلُبُهُ لِلِاسْتِطَالَةِ وَ الْخَتْلِ وَ صِنْفٌ یَطْلُبُهُ لِلْفِقْهِ وَ الْعَقْلِ فَصَاحِبُ الْجَهْلِ وَ الْمِرَاءِ مُوذٍ مُمَارٍ مُتَعَرّضٌ لِلْمَقَالِ فِی أَنْدِیَةِ الرّجَالِ بِتَذَاكُرِ الْعِلْمِ وَ صِفَةِ الْحِلْمِ قَدْ تَسَرْبَلَ بِالْخُشُوعِ وَ تَخَلّى مِنَ الْوَرَعِ فَدَقّ اللّهُ مِنْ هَذَا خَیْشُومَهُ وَ قَطَعَ مِنْهُ حَیْزُومَهُ وَ صَاحِبُ الِاسْتِطَالَةِ وَ الْخَتْلِ ذُو خِبّ‏ٍ وَ مَلَقٍ یَسْتَطِیلُ عَلَى مِثْلِهِ مِنْ أَشْبَاهِهِ وَ یَتَوَاضَعُ لِلْأَغْنِیَاءِ مِنْ دُونِهِ فَهُوَ لِحَلْوَائِهِمْ هَاضِمٌ وَ لِدِینِهِ حَاطِمٌ فَأَعْمَى اللّهُ عَلَى هَذَا خُبْرَهُ وَ قَطَعَ مِنْ آثَارِ الْعُلَمَاءِ أَثَرَهُ وَ صَاحِبُ الْفِقْهِ وَ الْعَقْلِ ذُو كَ‏آبَةٍ وَ حَزَنٍ وَ سَهَرٍ قَدْ تَحَنّكَ فِی بُرْنُسِهِ وَ قَامَ اللّیْلَ فِی حِنْدِسِهِ یَعْمَلُ وَ یَخْشَى وَجِلًا دَاعِیاً مُشْفِقاً مُقْبِلًا عَلَى شَأْنِهِ عَارِفاً بِأَهْلِ زَمَانِهِ مُسْتَوْحِشاً مِنْ أَوْثَقِ إِخْوَانِهِ فَشَدّ اللّهُ مِنْ هَذَا أَرْكَانَهُ وَ أَعْطَاهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ أَمَانَهُ وَ حَدّثَنِی بِهِ مُحَمّدُ بْنُ مَحْمُودٍ أَبُو عَبْدِ اللّهِ الْقَزْوِینِیّ عَنْ عِدّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا مِنْهُمْ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمّدٍ الصّیْقَلِ بِقَزْوِینَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عِیسَى الْعَلَوِیّ عَنْ عَبّادِ بْنِ صُهَیْبٍ الْبَصْرِیّ عَنْ أَبِی عَبْدِ الّهِ ع
اصول كافى جلد 1 ص :61 روایة: 5
5- امام صادق علیه السلام فرمود: دانشجویان سه دسته‏اند، ایشان را و صفاتشان را بشناسید: دسته‏اى دانش را براى نادانى و ستیزه جویند، و دسته‏اى براى بلندى جستن و فریفتن جویند، و دسته‏اى براى فهمیدن و خرد ورزیدن جویند، یار نادانى و ستیزه (اولى) مردم آزار و ستیزه‏گر است و در مجالس مردان سخنرانى مى‏كند، از علم یاد مى‏كند و حلمرا مى‏ستاید به فروتنى تظاهر مى‏كند ولى از پرهیزكارى تهى است خدا (از این جهت) بینیش را بكوبد و كمرش را جدا كند و یار بلندى جستن و فریفتن (دومى) نیرنگ باز و چاپلوس است و بر همدوشان خود گردن فرازى كند و براى ثروتمندان پست‏تر از خود كوچكى نماید، حلواى آنها را بخورد و دین خود را بشكند خدا او را (بر این روش) بى‏نام و نشان كند و اثرش را از میان آثار علماء قطع نماید. و یار فهم و خرد (سومى) افسرده و غمگین و شب بیدار است، تحت الحنك خویش انداخته (خلوت گزیده) و در تاریكى شب بپا ایستاده است، ترسان و خواهان و هراسان عمل كند، بخود مشغول است، مردم زمانش را خوب مى‏شناسد و از مطمئن‏ترین برادرانش دهشتناك است، خدا (از این جهت) پایه‏هاى وجودش را محكم كند و روز قیامت امانش عطا فرماید.

6- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ یَحْیَى عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَیْدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ إِنّ رُوَاةَ الْكِتَابِ كَثِیرٌ وَ إِنّ رُعَاتَهُ قَلِیلٌ وَ كَمْ مِنْ مُسْتَنْصِحٍ لِلْحَدِیثِ مُسْتَغِشّ‏ٍ لِلْكِتَابِ فَالْعُلَمَاءُ یَحْزُنُهُمْ تَرْكُ الرّعَایَةِ وَ الْجُهّالُ یَحْزُنُهُمْ حِفْظُ الرّوَایَةِ فَرَاعٍ یَرْعَى حَیَاتَهُ وَ رَاعٍ یَرْعَى هَلَكَتَهُ فَعِنْدَ ذَلِكَ اخْتَلَفَ الرّاعِیَانِ وَ تَغَایَرَ الْفَرِیقَانِ
اصول كافى جلد 1 ص :62 روایة: 6
6- امام صادق علیه السلام فرمود: همانا روایت كنندگان قرآن بسیارند و رعایت كنندگانش كم، چه بسا مردمیكه نسبت به حدیث خیرخواه و نسبت به قرآن خیانتگرند، علما از رعایت نكردن غمگینند و جاهلان از حفظ روایت (از اینكه نتوانند روایت را حفظ كنند غمگینند)، یكى در پى حفظ حیات خود است و دیگرى در پى هلاك خویش، در اینجاست كه دو دسته رعایت كننده اختلاف پیدا مى‏كنند و از هم جدا مى‏شوند (در صورتیكه به حسب ظاهر و در نظر مردم جاهل هر دو دسته ستایش شوند).
شرح :
روایت كردن قرآن در اینجا به معنى تصحیح الفاظ و تجوید و قرائت و از بركردن آن است و مراد از خیرخواهى هم همین است و رعایت به معنى فهمیدن معنى و تفكر و تدبر در آن و عمل كردن به مقتضاى آن است.
7- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدٍ الْأَشْعَرِیّ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ عَبْدِ الرّحْمَنِ بْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَمّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ مَنْ حَفِظَ مِنْ أَحَادِیثِنَا أَرْبَعِینَ حَدِیثاً بَعَثَهُ اللّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ عَالِماً فَقِیهاً
اصول كافى جلد 1 ص :62 روایة: 7
7- و فرمود: كسى كه چهل حدیث از احادیث ما را حفظ كند خدا او را روز قیامت عالم و فقیه مبعوث كند.
شرح :
مراد از حفظ حدیث یا از بركردن آن است یا معنى عامى كه شامل نوشتن و تصحیح و تدریس و تفكر در آن و نگهداریش از تغییر و تحریف و عمل كردن به مقتضاى آن مى‏گردد و البته همین معنا است كه موجب بقا دین و مذهب تشیع گردیده است.
8- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَمّنْ ذَكَرَهُ عَنْ زَیْدٍ الشّحّامِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی قَوْلِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ فَلْیَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى‏ طَعامِهِ قَالَ قُلْتُ مَا طَعَامُهُ قَالَ عِلْمُهُ الّذِی یَأْخُذُهُ عَمّنْ یَأْخُذُهُ‏
اصول كافى جلد 1 صفحه: 63 روایة: 8
8- زید شحام از امام باقر درباره گفتار خداى عز وجل (24 سوره 80) باید انسان به خوراك خویش نظر داشته باشد پرسید معنى خوراك چیست؟ فرمود: علمى را كه فرا مى‏گیرد نظر كند از كه فرا مى‏گیرد (زیرا علم و غذاى روح است و خوبش موجب صحت و بدش باعث مرض روح مى‏گردد).

9- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیّ بْنِ النّعْمَانِ عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الزّهْرِیّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ الْوُقُوفُ عِنْدَ الشّبْهَةِ خَیْرٌ مِنَ الِاقْتِحَامِ فِی الْهَلَكَةِ وَ تَرْكُكَ حَدِیثاً لَمْ تُرْوَهُ خَیْرٌ مِنْ رِوَایَتِكَ حَدِیثاً لَمْ تُحْصِهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 63 روایة: 9
9- حضرت باقر علیه السلام فرمود: از امر مشتبه باز ایستادن بهتر است از به هلاكت افتادن و واگذاردنت حدیثى را كه روایت آن برایت ثابت نشده بهتر است از روایت كردنت حدیثى را كه بر آن احاطه ندارى.

شرح :
این حدیث شریف را از لحاظ كلمه (تروه) و احتمالاتیكه در تلفظ آن داده‏اند معانى مختلفى كرده‏اند ولى تمام آن احتمالات این معنى را در بردارد كه حدیثى كه از همه جهات برایت روشن و واضح نیست و از مصادیق امر مشتبه است باز ایستادن از آن و واگذاشتن آن بهتر از روایت كردنش مى‏باشد.
10- مُحَمّدٌ عَنْ أَحْمَدَ عَنِ ابْنِ فَضّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَیْرٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ الطّیّارِ أَنّهُ عَرَضَ عَلَى أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع بَعْضَ خُطَبِ أَبِیهِ حَتّى إِذَا بَلَغَ مَوْضِعاً مِنْهَا قَالَ لَهُ كُفّ وَ اسْكُتْ ثُمّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع لَا یَسَعُكُمْ فِیمَا یَنْزِلُ بِكُمْ مِمّا لَا تَعْلَمُونَ إِلّا الْكَفّ عَنْهُ وَ التّثَبّتُ وَ الرّدّ إِلَى أَئِمّةِ الْهُدَى حَتّى یَحْمِلُوكُمْ فِیهِ عَلَى الْقَصْدِ وَ یَجْلُوا عَنْكُمْ فِیهِ الْعَمَى وَ یُعَرّفُوكُمْ فِیهِ الْحَقّ قَالَ اللّهُ تَعَالَى فَسْئَلُوا أَهْلَ الذّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ
اصول كافى جلد 1 ص :63 روایة:10
10- ابن طیار بر حضرت صادق بعضى از سخنرانیهاى پدرش علیهماالسلام را عرضه كرد تا به جمله‏اى از آن رسید فرمود: بایست و ساكت باش. سپس فرمود: در اموریكه با آن مواجه مى‏شوید و حكمش را نمى‏دانید وظیفه‏اى جز باز ایستادن و درنگ كردن و ارجاع دادن آنرا به ائمه هدى (ع) ندارید، تا ایشان شما را بر اعتدال (راه راست یإ؛ت‏ت‏ هدفتان) وادارند و گمراهى را از شما بردارند و حق را بشما بفهمانند خدایتعالى فرموده (42 سوره 16) اگر نمى‏دانید از اهل قرآن بپرسید.

11- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْمِنْقَرِیّ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ وَجَدْتُ عِلْمَ النّاسِ كُلّهُ فِی أَرْبَعٍ أَوّلُهَا أَنْ تَعْرِفَ رَبّكَ وَ الثّانِی أَنْ تَعْرِفَ مَا صَنَعَ بِكَ وَ الثّالِثُ أَنْ تَعْرِفَ مَا أَرَادَ مِنْكَ وَ الرّابِعُ أَنْ تَعْرِفَ مَا یُخْرِجُكَ مِنْ دِینِكَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 63 روایة: 11
11- امام صادق علیه السلام مى‏فرمود: همه علم مردم را در چهار چیز یافتم: اول اینكه پروردگار خود را بشناسى. دوم اینكه بدانى تا تو چه كرده (بخلقت موزون و حكیمانه‏ات و نعمت عقل و حواس و ارسال رسل و انزال كتب پى ببرى) سوم اینكه بدانى او از تو چه خواسته است، چهارم اینكه بدانى چه چیز ترا از دینت خارج كند (گناهان و موجبات شرك و ارتداد را بشناسى).

12- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللّهِ ع مَا حَقّ اللّهِ عَلَى خَلْقِهِ فَقَالَ أَنْ یَقُولُوا مَا یَعْلَمُونَ وَ یَكُفّوا عَمّا لَا یَعْلَمُونَ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَقَدْ أَدّوْا إِلَى اللّهِ حَقّهُ
اصول كافى جلد 1 ص :64 روایة: 12



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ جمعه 28 مهر 1391 ] [ 08:15 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب ثبوت حجت بر عالم و سختى امرش‏

باب لزوم الحجة على العالم و تشدید الامر علیه

1- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْمِنْقَرِیّ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قَالَ یَا حَفْصُ یُغْفَرُ لِلْجَاهِلِ سَبْعُونَ ذَنْباً قَبْلَ أَنْ یُغْفَرَ لِلْعَالِمِ ذَنْبٌ وَاحِدٌ
اصول كافى جلد : 1 صفحه: 59 روایة: 1
1- امام صادق علیه السلام بحفص بن غیاث فرمود: اى حفص هفتاد گناه جاهل آمرزیده شود پیش از آنكه یك گناه عالم آمرزیده شود.

2- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ عَلَى نَبِیّنَا وَ آلِهِ وَ عَلَیْهِ السّلَامُ وَیْلٌ لِلْعُلَمَاءِ السّوْءِ كَیْفَ تَلَظّى عَلَیْهِمُ النّارُ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 59 روایة: 2
2- و حضرت صادق علیه السلام فرمود: عیسى بن مریم علیه السلام فرمود: واى بر علماء بد كه چگونه آتش دوزخ بر آنها زبانه كشد.

3- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرّاجٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللّهِ ع یَقُولُ إِذَا بَلَغَتِ النّفْسُ هَاهُنَا وَ أَشَارَ بِیَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ لَمْ یَكُنْ لِلْعَالِمِ تَوْبَةٌ ثُمّ قَرَأَ إِنّمَا التّوْبَةُ عَلَى اللّهِ لِلّذِینَ یَعْمَلُونَ السّوءَ بِجَهالَةٍ
اصول كافى جلد 1 ص :59 روایة: 3
3- و حضرت صادق علیه السلام فرمود، چون جان باینجا رسد با دست بگلویش اشاره كرد براى عالم توبه‏اى نیست سپس این آیه را قرائت فرمود (17 سوره 4) قبول توبه بر خدا فقط نسبت بكسانى است كه از روى نادانى بدى میكند.


4- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ یَحْیَى الْحَلَبِیّ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْمُكَارِی عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی قَوْلِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ فَكُبْكِبُوا فِیها هُمْ وَ الْغاوُونَ قَالَ هُمْ قَوْمٌ وَصَفُوا عَدْلًا بِأَلْسِنَتِهِمْ ثُمّ خَالَفُوهُ إِلَى غَیْرِهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 59 روایة: 4



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ جمعه 28 مهر 1391 ] [ 08:14 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

باب كسیكه از علمش روزى خورد و به آن بنازد

باب المستاكل بعلمه و المباهى به‏

1- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى وَ عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنْ حَمّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ أَبَانِ بْنِ أَبِی عَیّاشٍ عَنْ سُلَیْمِ بْنِ قَیْسٍ قَالَ سَمِعْتُ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع یَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللّهِ ص مَنْهُومَانِ لَا یَشْبَعَانِ طَالِبُ دُنْیَا وَ طَالِبُ عِلْمٍ فَمَنِ اقْتَصَرَ مِنَ الدّنْیَا عَلَى مَا أَحَلّ اللّهُ لَهُ سَلِمَ وَ مَنْ تَنَاوَلَهَا مِنْ غَیْرِ حِلّهَا هَلَكَ إِلّا أَنْ یَتُوبَ أَوْ یُرَاجِعَ وَ مَنْ أَخَذَ الْعِلْمَ مِنْ أَهْلِهِ وَ عَمِلَ بِعِلْمِهِ نَجَا وَ مَنْ أَرَادَ بِهِ الدّنْیَا فَهِیَ حَظّهُ
اصول كافى جلد 1 ص :57 روایة: 1
1- امیرالمؤمنین علیه السلام گوید رسول خدا (ص) فرمود: دو پر خورند كه سیر نشوند: دنیا طلب و دانشجو، كسى كه از دنیا به آنچه خدا برایش حلال كرده قناعت كند سالم ماند و كسى كه دنیا را از راه غیر حلالش بدست آورد هلاك گردد مگر اینكه توبه كند و بازگشت نماید، (مال حرام را بصاحبش بر گرداند) و كسى علم را از اهلش گرفته و به آن عمل كند نجات یابد و كسى منظورش از طلب علم مال دنیا باشد بهره‏اش همانست (و در آخرت بهره ندارد)

2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمّدِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ مُعَلّى بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ الْوَشّاءِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ عَنْ أَبِی خَدِیجَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ مَنْ أَرَادَ الْحَدِیثَ لِمَنْفَعَةِ الدّنْیَا لَمْ یَكُنْ لَهُ فِی الْ‏آخِرَةِ نَصِیبٌ وَ مَنْ أَرَادَ بِهِ خَیْرَ الْ‏آخِرَةِ أَعْطَاهُ اللّهُ خَیْرَ الدّنْیَا وَ الْ‏آخِرَةِ
اصول كافى جلد 1 ص :58 روایة 2
2- امام صادق علیه السلام فرمود كسى كه حدیث ما را براى سود دنیا خواهد در آخرت بهره‏ئى ندارد و هر كه آنرا براى خیر آخرت جوید خداوند خیر دنیا و آخرت باوعطا فرماید.


3- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمّدٍ الْأَصْبَهَانِیّ عَنِ الْمِنْقَرِیّ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ مَنْ أَرَادَ الْحَدِیثَ لِمَنْفَعَةِ الدّنْیَا لَمْ یَكُنْ لَهُ فِی الْ‏آخِرَةِ نَصِیبٌ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 58 روایة: 3
3- و فرمود: هر كه حدیث را براى سود دنیا خواهد در آخرت بهره‏ئى ندارد.


4- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْقَاسِمِ عَنِ الْمِنْقَرِیّ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِذَا رَأَیْتُمُ الْعَالِمَ مُحِبّاً لِدُنْیَاهُ فَاتّهِمُوهُ عَلَى دِینِكُمْ فَإِنّ كُلّ مُحِبّ‏ٍ لِشَیْ‏ءٍ یَحُوطُ مَا أَحَبّ وَ قَالَ ص أَوْحَى اللّهُ إِلَى دَاوُدَ ع لَا تَجْعَلْ بَیْنِی وَ بَیْنَكَ عَالِماً مَفْتُوناً بِالدّنْیَا فَیَصُدّكَ عَنْ طَرِیقِ مَحَبّتِی فَإِنّ أُولَئِكَ قُطّاعُ طَرِیقِ عِبَادِیَ الْمُرِیدِینَ إِنّ أَدْنَى مَا أَنَا صَانِعٌ بِهِمْ أَنْ أَنْزِعَ حَلَاوَةَ مُنَاجَاتِی عَنْ قُلُوبِهِمْ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 58 روایة: 4
4- و فرمود: چون عالم را دنیا دوست دیدید او را نسبت بدینتان متهم دانید (بدانید دینداریش حقیقى نیست) زیرا دوست هر چیزى گرد محبوبش مى‏گردد، و فرمود خدا بداود وحى فرمود كه: میان من و خودت عالم فریفته دنیا را واسطه قرار مده كه ترا از راه دوستیم بگرداند زیرا كه ایشان راهزنان بندگان جویاى منند، همانا كمتر كارى كه با ایشان كنم اینستكه شیرینى مناجات مرا از دلشان بر كنم.

5- عَلِیّ‏ٌ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النّوْفَلِیّ عَنِ السّكُونِیّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللّهِ ص الْفُقَهَاءُ أُمَنَاءُ الرّسُلِ مَا لَمْ یَدْخُلُوا فِی الدّنْیَا قِیلَ یَا رَسُولَ اللّهِ وَ مَا دُخُولُهُمْ فِی الدّنْیَا قَالَ اتّبَاعُ السّلْطَانِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَاحْذَرُوهُمْ عَلَى دِینِكُمْ
اصول كافى جلد 1 ص:58 روایة: 5
5- رسولخدا (ص) فرمود: دانشمندان فقیه تا هنگامیكه وارد دنیا نشده‏اند امین پیغمبرانند. عرض شد یا رسول الله! معنى ورودشان در دنیا چیست؟ فرمود: پیرو سلطان، پس چون چنین كنند نسبت بدینتان از ایشان بر حذر باشید.

6- مُحَمّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ حَمّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ رِبْعِیّ بْنِ عَبْدِ اللّهِ عَمّنْ حَدّثَهُ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ مَنْ طَلَبَ الْعِلْمَ لِیُبَاهِیَ بِهِ الْعُلَمَاءَ أَوْ یُمَارِیَ بِهِ السّفَهَاءَ أَوْ یَصْرِفَ بِهِ وُجُوهَ النّاسِ إِلَیْهِ فَلْیَتَبَوّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النّارِ إِنّ الرّئَاسَةَ لَا تَصْلُحُ إِلّا لِأَهْلِهَا
اصول كافى جلد 1 ص :59 روایة: 6
6- امام باقر علیه السلام فرمود: هر كه علم جوید براى اینكه بر علما ببالد یا برسفها ستیزد یا مردم را متوجه خود كند باید آتش دوزخ را جاى نشستن خود گیرد همانا ریاست جز براى اهلش شایسته نیست.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ جمعه 28 مهر 1391 ] [ 08:13 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]


باب بكار بستن علم‏

باب استعمال العلم‏

1- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ حَمّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ أَبَانِ بْنِ أَبِی عَیّاشٍ عَنْ سُلَیْمِ بْنِ قَیْسٍ الْهِلَالِیّ قَالَ سَمِعْتُ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع یُحَدّثُ عَنِ النّبِیّ ص أَنّهُ قَالَ فِی كَلَامٍ لَهُ الْعُلَمَاءُ رَجُلَانِ رَجُلٌ عَالِمٌ آخِذٌ بِعِلْمِهِ فَهَذَا نَاجٍ وَ عَالِمٌ تَارِكٌ لِعِلْمِهِ فَهَذَا هَالِكٌ وَ إِنّ أَهْلَ النّارِ لَیَتَأَذّوْنَ مِنْ رِیحِ الْعَالِمِ التّارِكِ لِعِلْمِهِ وَ إِنّ أَشَدّ أَهْلِ النّارِ نَدَامَةً وَ حَسْرَةً رَجُلٌ دَعَا عَبْداً إِلَى اللّهِ فَاسْتَجَابَ لَهُ وَ قَبِلَ مِنْهُ فَأَطَاعَ اللّهَ فَأَدْخَلَهُ اللّهُ الْجَنّةَ وَ أَدْخَلَ الدّاعِیَ النّارَ بِتَرْكِهِ عِلْمَهُ وَ اتّبَاعِهِ الْهَوَى وَ طُولِ الْأَمَلِ أَمّا اتّبَاعُ الْهَوَى فَیَصُدّ عَنِ الْحَقّ وَ طُولُ الْأَمَلِ یُنْسِی الْ‏آخِرَةَ
اصول كافى جلد 1 ص :55 روایة: 1
1- سلیم گوید شنیدم امیرالمؤمنین را كه از رسول خدا (ص) خبر مى‏داد كه آن حضرت در سخنش مى‏فرمود مردم دانشمند دو قسمند: دانشمندى كه علم خود را به كار بسته و این رستگار است و دانشمندى كه علمش را كنار گذاشته و این هلاك شده است. همانا دوزخیان از بوى گند عالم بى‏عمل در اذیتند و میان دوزخیان ندامت و حسرت آنكس سخت‏تر است كه در دنیا بنده‏اى را به سوى خدا خوانده و او پذیرفته و اطاعت خدا كرده و خدا به بهشتش در آورده است و خود دعوت كننده را به سبب عمل نكردن و پیروى هوس و در ازاى آرزویش به دوزخ درآورده است، پیروى هوس از حق جلو گیرد و درازى آرزو آخرت را از یاد برد.

2- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدٍ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ جَابِرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ الْعِلْمُ مَقْرُونٌ إِلَى الْعَمَلِ فَمَنْ عَلِمَ عَمِلَ وَ مَنْ عَمِلَ عَلِمَ وَ الْعِلْمُ یَهْتِفُ بِالْعَمَلِ فَإِنْ أَجَابَهُ وَ إِلّا ارْتَحَلَ عَنْهُ
اصول كافى جلد 1 ص :55 روایة: 2
2- امام صادق علیه السلام فرمود: علم با عمل همدوش است (نجات و رستگارى انسان به هر دو مربوط است) هر كه بداند باید عمل كند و هر كه عمل كند باید بداند، علم عمل را صدا زند اگر پاسخش گوید بماند و گرنه كوچ كند (مثلا كسى كه مى‏داند اطاعت خدا خوب است و لازم گویا همان دانستن او را به زبان حال صدا مى‏زند و مى‏گوید تو كه مى‏دانى اطاعت خدا خوب است اطاعت كن، اگر فرمان برد علمش ثابت و بر جا ماند و گرنه با شك و شبهه و فراموشى از میان برود).

3- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَلِیّ بْنِ مُحَمّدٍ الْقَاسَانِیّ عَمّنْ ذَكَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ الْقَاسِمِ الْجَعْفَرِیّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ إِنّ الْعَالِمَ إِذَا لَمْ یَعْمَلْ بِعِلْمِهِ زَلّتْ مَوْعِظَتُهُ عَنِ الْقُلُوبِ كَمَا یَزِلّ الْمَطَرُ عَنِ الصّفَا
اصول كافى جلد 1 ص :56 روایة: 3
3- و فرمود: چون عالم بعلم خویش عمل نكند اندرزش از دلهاى شنوندگان بلغزد چنانچه باران از سنگ صاف بلغزد.



4- عَلِیّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمّدٍ عَنِ الْمِنْقَرِیّ عَنْ عَلِیّ بْنِ هَاشِمِ بْنِ الْبَرِیدِ عَنْ أَبِیهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عَلِیّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَسَأَلَهُ عَنْ مَسَائِلَ فَأَجَابَ ثُمّ عَادَ لِیَسْأَلَ عَنْ مِثْلِهَا فَقَالَ عَلِیّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع مَكْتُوبٌ فِی الْإِنْجِیلِ لَا تَطْلُبُوا عِلْمَ مَا لَا تَعْلَمُونَ وَ لَمّا تَعْمَلُوا بِمَا عَلِمْتُمْ فَإِنّ الْعِلْمَ إِذَا لَمْ یُعْمَلْ بِهِ لَمْ یَزْدَدْ صَاحِبُهُ إِلّا كُفْراً وَ لَمْ یَزْدَدْ مِنَ اللّهِ إِّا بُعْداً
اصول كافى جلد 1 ص :56 روایة: 4
4- مردى خدمت امام چهارم علیه السلام آمد و از او مسائلى پرسید و آنحضرت جواب داد سپس بازگشت تا همچنان بپرسد حضرت فرمود: در انجیل نوشته است كه: تا بدانچه دانسته‏اید عمل نكرده‏اید از آنچه نمیدانید نپرسید، همانا علمى كه به آن عمل نشود جز كفر (ناسپاسى) داننده و دورى او را از خدا نیفزاید.

5- مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضّلِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قُلْتُ لَهُ بِمَ یُعْرَفُ النّاجِی قَالَ مَنْ كَانَ فِعْلُهُ لِقَوْلِهِ مُوَافِقاً فَأَثْبَتَ لَهُ الشّهَادَةَ وَ مَنْ لَمْ یَكُنْ فِعْلُهُ لِقَوْلِهِ مُوَافِقاً فَإِنّمَا ذَلِكَ مُسْتَوْدَعٌ
كتاب كافى جلد 1 ص :56 روایة: 5
5- مفضل گوید: بامام صادق علیه السلام عرض كردم! اهل نجات به چه علامت شناخته شود؟ فرمود آنكه كردارش موافق گفتارش باشد، گواهى به نجاتش حتمى است یا گواهى به نجاتش را منتشر كن و كسیكه كردارش موافق گفتارش نباشد دینش متزلزل است.

6- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع فِی كَلَامٍ لَهُ خَطَبَ بِهِ عَلَى الْمِنْبَرِ أَیّهَا النّاسُ إِذَا عَلِمْتُمْ فَاعْمَلُوا بِمَا عَلِمْتُمْ لَعَلّكُمْ تَهْتَدُونَ إِنّ الْعَالِمَ الْعَامِلَ بِغَیْرِهِ كَالْجَاهِلِ الْحَائِرِ الّذِی لَا یَسْتَفِیقُ عَنْ جَهْلِهِ بَلْ قَدْ رَأَیْتُ أَنّ الْحُجّةَ عَلَیْهِ أَعْظَمُ وَ الْحَسْرَةُ أَدْوَمُ عَلَى هَذَا الْعَالِمِ الْمُنْسَلِخِ مِنْ عِلْمِهِ مِنْهَا عَلَى هَذَا الْجَاهِلِ الْمُتَحَیّرِ فِی جَهْلِهِ وَ كِلَاهُمَا حَائِرٌ بَائِرٌ لَا تَرْتَابُوا فَتَشُكّوا وَ لَا تَشُكّوا فَتَكْفُرُوا وَ لَا تُرَخّصُوا لِأَنْفُسِكُمْ فَتُدْهِنُوا وَ لَا تُدْهِنُوا فِی الْحَقّ فَتَخْسَرُوا وَ إِنّ مِنَ الْحَقّ أَنْ تَفَقّهُوا وَ مِنَ الْفِقْهِ أَنْ لَا تَغْتَرّوا وَ إِنّ أَنْصَحَكُمْ لِنَفْسِهِ أَطْوَعُكُمْ لِرَبّهِ وَ أَغَشّكُمْ لِنَفْسِهِ أَعْصَاكُمْ لِرَبّهِ وَ مَنْ یُطِعِ اللّهَ یَأْمَنْ وَ یَسْتَبْشِرْ وَ مَنْ یَعْصِ اللّهَ یَخِبْ وَ یَنْدَمْ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 56 روایة 6
6- امیرالمؤمنین علیه السلام در سخنرانى منبر خویش فرمود: اى مردم چون دانا شدید به آن عمل كنید شاید هدایت شوید. عالمى كه برخلاف عملش عمل كند چون جاهل سرگردانى است كه از نادانى به هوش نیاید بلكه حجت بر او تمام‏تر و حسرت این عالمى كه از علم خویش جدا شده بیشتر است از حسرت جاهل سرگردان در جهالت و هر دو سرگردان و خوابند. تردید و دو دلى به خود راه ندهید تا به شك افتید و شك نكنید تا كافر شوید و به خود اجازه ندهید (از خود سلب مسؤلیت نكنید) تا سست شوید و در راه حق سست نشوید تا زیان یابید. از جمله حق اینست كه دین را بفهمید و از فهمیدن است كه فریب نخورید. همانا خیر خواه‏ترین شما نسبت به خود مطیع‏ترین شماست خدا را و خائن‏ترین شما با خود نافرمانترین شماست خدا را، كسیكه اطاعت خدا كند ایمن گردد و مژده یابد و آنكه نافرمانى خدا كند نومید گردد و پشیمان شود.

7- عِدّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَمّنْ ذَكَرَهُ عَنْ مُحَمّدِ بْنِ عَبْدِ الرّحْمَنِ بْنِ أَبِی لَیْلَى عَنْ أَبِیهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ إِذَا سَمِعْتُمُ الْعِلْمَ فَاسْتَعْمِلُوهُ وَ لْتَتّسِعْ قُلُوبُكُمْ فَإِنّ الْعِلْمَ إِذَا كَثُرَ فِی قَلْبِ رَجُلٍ لَا یَحْتَمِلُهُ قَدَرَ الشّیْطَانُ عَلَیْهِ فَإِذَا خَاصَمَكُمُ الشّیْطَانُ فَأَقْبِلُوا عَلَیْهِ بِمَا تَعْرِفُونَ فَإِنّ كَیْدَ الشّیْطَانِ كَانَ ضَعِیفاً فَقُلْتُ وَ مَا الّذِی نَعْرِفُهُ قَالَ خَاصِمُوهُ بِمَا ظَهَرَ لَكُمْ مِنْ قُدْرَةِ اللّهِ عَزّ وَ جَلّ
اصول كافى جلد 1 ص :56 روایة: 7
7- امام باقر علیه السلام مى‏فرمود: چون علم را شنیدید به كارش بندید و باید دلهاى شما گنجایش داشته باشد (زیادتر از استعداد و حوصله خود علم را فرا نگیرید) زیرا چون علم در دل مرد بقدرى زیاد شود كه نتواند تحمل كند شیطان بر او مسلط شود، پس چون شیطان با شما بدشمنى بر خاست بر آنچه میدانید باو روى آورید زیرا نیرنگ شیطان ضعیف است (راوى گوید) گفتم میدانیم چیست؟ فرمود: با او مبارزه كنید به آنچه از قدرت خداى عزوجل براى شما هویدا گشته است.

شرح :
دشمنى شیطان اینستكه در اصول دین انسان وسوسه و تشكیك كند در آنجا باید انسان او را بهمان ادله مختصریكه میداند جواب گوید مثلا در اثبات صانع گوید: این جهان منظم بى‏صانع نمى‏شود و راجع بنبوت و امامت بعلم و حلم و معجزه آنها استدلال كند.



طبقه بندی: احادیث،
برچسب ها: اصول کافی،
[ جمعه 28 مهر 1391 ] [ 08:12 ب.ظ ] [ محمد رضا براتی جاهد ]

تعداد کل صفحات : 4 :: 1 2 3 4

درباره وبلاگ

لینک های مفید
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :

امارگیر حرفه ای سایت